Przedawnienie długu mimo egzekucji komorniczej

Czy dług przedawnia się po 10 latach?

Nie zawsze. Dawniej w wielu sprawach przyjmowano 10-letni termin przedawnienia dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem. Po zmianie Kodeksu cywilnego zasadą jest obecnie termin 6-letni, jeżeli przepis szczególny nie przewiduje innego terminu. Dla świadczeń okresowych, w tym często odsetek należnych za okres po wydaniu tytułu, znaczenie może mieć termin 3-letni.

Zgodnie z art. 117 Kodeksu cywilnego roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia. W sprawach przeciwko konsumentowi ustawodawca przewiduje dodatkową ochronę, ponieważ co do zasady nie można domagać się zaspokojenia przedawnionego roszczenia przeciwko konsumentowi.

Najważniejszy dla spraw po wyroku jest art. 125 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu albo ugodą zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem 6 lat, chociażby zwykły termin dla takiego roszczenia był krótszy. Jeżeli tytuł obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, przedawniają się one z upływem 3 lat.

W sprawach ze starymi tytułami wykonawczymi trzeba dodatkowo uwzględnić przepisy przejściowe po zmianie z 2018 r. Oznacza to, że nie wystarczy policzyć prostych 10 lat od wyroku. Trzeba ustalić datę uprawomocnienia orzeczenia, datę nadania klauzuli wykonalności, daty wniosków egzekucyjnych oraz daty zakończenia ewentualnych wcześniejszych egzekucji.

Egzekucja komornicza a przerwanie przedawnienia

Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez czynność podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia przed sądem lub innym właściwym organem. W praktyce dotyczy to między innymi wniosku o nadanie klauzuli wykonalności oraz wniosku o wszczęcie egzekucji komorniczej.

Skutek przerwania jest istotny: po każdym skutecznym przerwaniu termin przedawnienia biegnie na nowo. Jeżeli przerwanie nastąpiło przez postępowanie przed sądem albo komornikiem, przedawnienie co do zasady nie biegnie na nowo, dopóki to postępowanie się nie zakończy.

Dlatego osoba, wobec której komornik prowadzi egzekucję od 10 lat, nie może zakładać, że dług przedawnił się tylko dlatego, że minęła dekada. Jeżeli egzekucja trwa, termin przedawnienia zasadniczo nie biegnie w czasie jej trwania. Inaczej może być wtedy, gdy poprzednia egzekucja została zakończona, a wierzyciel przez wiele lat nie podjął żadnej czynności przerywającej bieg przedawnienia.

Czy klauzula wykonalności ma termin ważności?

Klauzula wykonalności nie działa jak dokument z terminem ważności, który po kilku latach automatycznie traci moc. Klauzula potwierdza, że dany tytuł egzekucyjny, na przykład wyrok albo nakaz zapłaty, nadaje się do przymusowego wykonania.

Problemem nie jest więc długość obowiązywania klauzuli, lecz to, czy roszczenie objęte tytułem wykonawczym nie uległo przedawnieniu. Tytuł wykonawczy może istnieć w obrocie, ale dłużnik może bronić się przed egzekucją, jeżeli po jego powstaniu zaszło zdarzenie powodujące, że zobowiązanie nie może być egzekwowane, na przykład skuteczne przedawnienie.

W aktualnym stanie prawnym komornik powinien zwrócić uwagę na przedawnienie, jeżeli wynika ono z treści tytułu wykonawczego. Wierzyciel może jednak powoływać się na dokumenty potwierdzające przerwanie biegu przedawnienia. W praktyce nadal często konieczna jest analiza akt sądowych i komorniczych, bo z samego pisma od komornika nie zawsze wynika pełna historia sprawy.

Co zrobić, gdy komornik egzekwuje stary dług?

Najpierw należy ustalić, na jakiej podstawie działa komornik. W piśmie od komornika zwykle znajduje się sygnatura sprawy sądowej, oznaczenie tytułu wykonawczego oraz dane wierzyciela. Jeżeli tych informacji brakuje albo są niejasne, można zwrócić się o wgląd do akt egzekucyjnych i kopię tytułu wykonawczego.

Warto przygotować chronologię sprawy. Powinna obejmować w szczególności:

• datę wydania i uprawomocnienia wyroku, nakazu zapłaty albo ugody,
• datę nadania klauzuli wykonalności, jeżeli jest znana,
• daty wszczęcia i zakończenia poszczególnych postępowań egzekucyjnych,
• informację, czy egzekucja została umorzona jako bezskuteczna, na wniosek wierzyciela albo z innej przyczyny,
• zakres dochodzonej kwoty, w tym osobno należność główną, koszty i odsetki.

Jeżeli z dokumentów wynika, że roszczenie mogło się przedawnić, możliwe są różne działania. W zależności od sytuacji może to być zarzut przedawnienia, skarga na czynność komornika, wniosek o umorzenie egzekucji albo powództwo przeciwegzekucyjne na podstawie art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. W pozwie przeciwegzekucyjnym dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości albo w części, jeżeli po powstaniu tytułu zaszło zdarzenie wyłączające egzekucję.

Jeżeli egzekucja obejmuje rachunek bankowy, wynagrodzenie lub świadczenia, a dłużnik składa powództwo przeciwegzekucyjne, warto rozważyć także wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie egzekucji do czasu rozpoznania sprawy. Bez zabezpieczenia komornik może nadal prowadzić egzekucję, dopóki nie ma podstaw do jej wstrzymania.

Odsetki, koszty i częściowe przedawnienie

Przedawnienie nie zawsze obejmuje cały dług w taki sam sposób. Należność główna, koszty procesu, koszty egzekucyjne oraz odsetki mogą wymagać odrębnej oceny. Szczególnie ważne są odsetki należne za okres po wydaniu orzeczenia, ponieważ jako świadczenia okresowe mogą przedawniać się w terminie 3-letnim.

Może więc dojść do sytuacji, w której należność główna nadal jest egzekwowalna, ale część odsetek jest już przedawniona. Może być też odwrotnie: tytuł był wielokrotnie kierowany do egzekucji, przez co bieg przedawnienia był przerywany, a dłużnik nie uzyska ochrony tylko z powodu upływu wielu lat od wyroku.

Podsumowanie

Jeżeli od wielu lat trwa zajęcie komornicze, odpowiedź na pytanie o przedawnienie zależy od historii sprawy. Sam fakt, że minęło 10 lat, nie przesądza o przedawnieniu. Obecnie podstawowy termin dla roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem wynosi 6 lat, ale czynności wierzyciela przed sądem lub komornikiem mogą przerywać bieg terminu.

Klauzula wykonalności nie wygasa automatycznie po określonym czasie. Dłużnik powinien sprawdzić, czy wierzyciel podejmował czynności przerywające przedawnienie oraz czy egzekucja była prowadzona nieprzerwanie. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy warto składać zarzut przedawnienia, żądać umorzenia egzekucji albo wnieść powództwo przeciwegzekucyjne.

FAQ

Czy po 10 latach komornik musi umorzyć egzekucję?

Nie. Jeżeli egzekucja trwa albo była skutecznie wszczęta przed upływem terminu przedawnienia, sam upływ 10 lat nie powoduje automatycznego umorzenia. Trzeba zbadać, czy i kiedy bieg przedawnienia został przerwany.

Czy obecnie termin przedawnienia po wyroku wynosi 10 lat?

Co do zasady nie. Aktualnie roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się po 6 latach. W starszych sprawach trzeba jednak uwzględnić przepisy przejściowe oraz czynności, które mogły przerwać bieg przedawnienia.

Czy klauzula wykonalności wygasa?

Klauzula wykonalności nie ma typowego terminu ważności. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel może zawsze prowadzić egzekucję. Jeżeli roszczenie objęte tytułem wykonawczym się przedawniło, dłużnik może podjąć działania obronne.

Czy komornik sam bada przedawnienie?

Komornik może odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli przedawnienie wynika z treści tytułu wykonawczego, a wierzyciel nie wykaże przerwania biegu terminu. W wielu sprawach potrzebna jest jednak aktywność dłużnika, bo dokumenty dotyczące wcześniejszych egzekucji nie zawsze wynikają z samego tytułu.

Jak bronić się przed egzekucją przedawnionego długu?

Najpierw należy zebrać dokumenty: tytuł wykonawczy, zawiadomienie od komornika, postanowienia o umorzeniu wcześniejszych egzekucji i informacje o datach czynności wierzyciela. Następnie można ocenić, czy właściwy będzie zarzut przedawnienia, wniosek do komornika, skarga na czynność komornika albo powództwo przeciwegzekucyjne.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

3. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018 poz. 1104

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.