Sprzedaż długu a trwająca egzekucja komornicza

Sprzedaż długu w trakcie egzekucji

Cesja wierzytelności oznacza, że dotychczasowy wierzyciel, na przykład bank, przenosi wierzytelność na inny podmiot, na przykład fundusz sekurytyzacyjny albo firmę windykacyjną. Sama cesja jest dopuszczalna na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 509 i następnych. Problem pojawia się wtedy, gdy egzekucja komornicza została już wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego przez bank, a bank po sprzedaży długu nie składa do komornika żadnego pisma.

Komornik nie rozstrzyga samodzielnie, czy wierzytelność materialnie nadal przysługuje bankowi. Co do zasady wykonuje tytuł wykonawczy i działa w granicach wniosku egzekucyjnego. Dlatego samo poinformowanie komornika, że dług został sprzedany, może nie wystarczyć do zakończenia egzekucji, jeżeli nie ma formalnego wniosku wierzyciela, prawomocnego orzeczenia sądu albo innej jednoznacznej podstawy do umorzenia lub ograniczenia egzekucji.

Przejście uprawnienia po powstaniu tytułu egzekucyjnego reguluje art. 788 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Z przepisu wynika, że sąd może nadać klauzulę wykonalności na rzecz następcy prawnego, jeżeli przejście uprawnienia zostanie wykazane dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Ten tryb ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy nowy wierzyciel chce sam prowadzić egzekucję na podstawie dotychczasowego tytułu.

Inaczej wygląda sytuacja przy dawnych bankowych tytułach egzekucyjnych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CZP 9/04, przyjął, że niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności na rzecz niebędącego bankiem nabywcy wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, także po zaopatrzeniu go w sądową klauzulę wykonalności. Oznacza to, że jeżeli egzekucja opiera się na dawnym BTE, a wierzytelność kupiła firma windykacyjna lub fundusz niebędący bankiem, nowy wierzyciel co do zasady powinien dochodzić roszczenia na własnej podstawie, a nie kontynuować egzekucję z BTE przez prostą zmianę wierzyciela.

Czy można zmusić bank do pisma do komornika?

Nie ma prostego pisma procesowego, którym dłużnik mógłby bezpośrednio zmusić bank do wysłania komornikowi informacji o cesji. Można natomiast podjąć działania, które wywołują dla banku realne ryzyko procesowe i dowodowe. W pierwszej kolejności należy wysłać do banku pisemne wezwanie, najlepiej listem poleconym albo przez inny kanał pozwalający zachować potwierdzenie nadania i treść pisma.

W wezwaniu warto zażądać, aby bank:

• potwierdził, że wierzytelność została zbyta na rzecz wskazanej firmy windykacyjnej lub funduszu,
• poinformował komornika o cesji wierzytelności,
• cofnął wniosek egzekucyjny albo złożył wniosek o umorzenie egzekucji, jeżeli nie jest już wierzycielem materialnym,
• wskazał, czy po cesji otrzymał jakiekolwiek kwoty z egzekucji oraz jak zostały rozliczone.

Równolegle trzeba wystąpić do nowego wierzyciela o dokumenty: potwierdzenie nabycia wierzytelności, ugodę, aktualne saldo, harmonogram spłat oraz jasne stanowisko, czy nowy wierzyciel żąda od banku zakończenia dotychczasowej egzekucji. Jeżeli firma windykacyjna zawarła ugodę, powinna być zainteresowana tym, aby egzekucja prowadzona przez bank nie powodowała podwójnego dochodzenia tej samej należności.

Co złożyć do komornika?

Do komornika warto złożyć pismo zatytułowane na przykład: wniosek dłużnika o podjęcie czynności w związku z cesją wierzytelności oraz o zwrócenie się do wierzyciela egzekwującego o stanowisko. Do pisma należy dołączyć kopię ugody z nowym wierzycielem, korespondencję z bankiem i firmą windykacyjną, dowody wpłat oraz inne dokumenty potwierdzające, że bank nie jest już uprawniony do dalszego pobierania należności.

Trzeba jednak pamiętać, że komornik najczęściej nie umorzy egzekucji wyłącznie dlatego, że dłużnik przedstawi informację o cesji. Komornik może oczekiwać wniosku wierzyciela egzekwującego, orzeczenia sądu, pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności albo innej podstawy przewidzianej w Kodeksie postępowania cywilnego. Jeżeli komornik podejmuje czynność niezgodną z prawem albo odmawia czynności, którą powinien wykonać, można rozważyć skargę na czynności komornika. Co do zasady termin na jej wniesienie wynosi tydzień, liczony od dnia czynności, zawiadomienia o czynności albo dnia, w którym dłużnik dowiedział się o zaniechaniu.

Skarga na czynności komornika nie zastępuje jednak powództwa przeciwegzekucyjnego. Jeżeli spór dotyczy tego, czy po cesji, ugodzie lub spłacie egzekucja jest nadal dopuszczalna, właściwym środkiem może być pozew do sądu.

Powództwo przeciwegzekucyjne

Powództwo przeciwegzekucyjne służy do żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości albo w części. W sprawie sprzedaży długu, ugody z nowym wierzycielem lub spłaty szczególne znaczenie ma art. 840 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala dłużnikowi powoływać się na zdarzenia, które nastąpiły po powstaniu tytułu egzekucyjnego i spowodowały wygaśnięcie zobowiązania albo niemożność jego egzekwowania.

Takim zdarzeniem może być w szczególności zapłata długu, zawarcie skutecznej ugody i wykonywanie jej warunków, potrącenie, zwolnienie z długu albo inna okoliczność, która powoduje, że egzekucja w dotychczasowym zakresie jest bezzasadna. Sama cesja nie zawsze oznacza wygaśnięcie długu, ale może mieć znaczenie, gdy dotychczasowy wierzyciel po sprzedaży wierzytelności nadal prowadzi egzekucję albo gdy istnieje ryzyko podwójnego dochodzenia tej samej należności.

W pozwie warto złożyć również wniosek o zabezpieczenie roszczenia, na przykład przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. To ważne, ponieważ samo wniesienie pozwu przeciwegzekucyjnego nie zatrzymuje automatycznie egzekucji. Jeżeli sąd udzieli zabezpieczenia, komornik powinien uwzględnić postanowienie sądu w prowadzonym postępowaniu.

Zgodnie z art. 843 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego powództwo przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. Jeżeli egzekucji jeszcze nie wszczęto, stosuje się ogólne zasady właściwości. Wartość przedmiotu sporu zwykle odpowiada kwocie, co do której dłużnik żąda pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.

Koszty pozwu i ryzyko zwłoki

Pozew przeciwegzekucyjny podlega opłacie sądowej. W sprawach o prawa majątkowe opłata zależy od wartości przedmiotu sporu. Dla roszczeń do 20 000 zł ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje opłaty stałe w progach kwotowych, a przy wartości przedmiotu sporu ponad 20 000 zł opłata wynosi co do zasady 5% tej wartości, nie więcej niż 200 000 zł. W konkretnej sprawie należy ustalić aktualną opłatę według wartości, której dotyczy żądanie pozwu.

Nie należy zwlekać z działaniem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powództwo przeciwegzekucyjne nie jest skutecznym narzędziem w zakresie, w jakim należność została już w całości wyegzekwowana. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I PKN 197/01, wskazał, że żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być skutecznie złożone po wyegzekwowaniu należności w całości. Podobnie wypowiadały się sądy apelacyjne, w tym Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt VI ACa 688/13, oraz Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I ACa 10/12.

Jak ułożyć kolejność działań?

Najbezpieczniej działać równolegle na kilku poziomach. Po pierwsze, trzeba zebrać dokumenty: zawiadomienie o cesji, ugodę, dowody wpłat, pisma od komornika i banku oraz historię potrąceń. Po drugie, należy wezwać bank do niezwłocznego zajęcia stanowiska i zakończenia egzekucji, jeżeli po sprzedaży wierzytelności nie jest już uprawniony do dalszego jej dochodzenia. Po trzecie, warto zobowiązać nowego wierzyciela do pisemnego potwierdzenia, że ugoda obejmuje wierzytelność egzekwowaną przez komornika.

Jeżeli mimo tych działań egzekucja trwa, należy rozważyć skargę na czynności komornika, jeżeli istnieje konkretna wadliwa czynność lub zaniechanie, oraz powództwo przeciwegzekucyjne z wnioskiem o zabezpieczenie. W sprawach z zajęciem wynagrodzenia lub rachunku bankowego szybkie zabezpieczenie bywa kluczowe, bo każda kolejna wypłata środków przez komornika może utrudniać późniejsze odzyskanie pieniędzy.

FAQ

Czy sprzedaż długu automatycznie wstrzymuje egzekucję?

Nie zawsze. Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego i wniosku wierzyciela. Do zatrzymania egzekucji zwykle potrzebny jest wniosek wierzyciela, orzeczenie sądu, zabezpieczenie albo inna formalna podstawa przewidziana w przepisach.

Czy komornik musi uznać ugodę z firmą windykacyjną?

Komornik powinien przyjąć dokumenty do akt, ale nie zawsze może na ich podstawie samodzielnie umorzyć egzekucję. Jeżeli dotychczasowym wierzycielem egzekwującym pozostaje bank, komornik może oczekiwać stanowiska banku albo rozstrzygnięcia sądu.

Co zrobić, gdy bank nie odpowiada na wezwania?

Należy zachować dowody wysłania pism, ponowić wezwanie z wyznaczeniem krótkiego terminu, uzyskać stanowisko nowego wierzyciela i rozważyć pozew przeciwegzekucyjny. Jeżeli egzekucja powoduje potrącenia, warto od razu żądać zabezpieczenia przez jej zawieszenie.

Czy można złożyć skargę na komornika?

Tak, jeżeli zarzuca się komornikowi wadliwą czynność albo zaniechanie. Skargę wnosi się co do zasady w terminie tygodnia. Trzeba jednak odróżnić skargę na czynności komornika od sporu o istnienie lub zakres długu, który zwykle wymaga powództwa przeciwegzekucyjnego.

Czy nowy wierzyciel może kontynuować egzekucję banku?

To zależy od rodzaju tytułu wykonawczego i dokumentów. Przy zwykłym tytule sądowym możliwe jest uzyskanie klauzuli na następcę prawnego po wykazaniu przejścia uprawnienia. Przy dawnym bankowym tytule egzekucyjnym nabywca niebędący bankiem co do zasady nie może uzyskać klauzuli na podstawie art. 788 K.p.c.

Podsumowanie

Jeżeli bank sprzedał dług, ale egzekucja komornicza nadal trwa, dłużnik powinien działać szybko i na piśmie. Najpierw warto wezwać bank do poinformowania komornika i cofnięcia wniosku egzekucyjnego, a od nowego wierzyciela uzyskać dokumenty potwierdzające cesję oraz ugodę. Jeżeli to nie wystarcza, należy rozważyć skargę na czynności komornika, a przede wszystkim powództwo przeciwegzekucyjne z wnioskiem o zabezpieczenie. W sprawach opartych na dawnych bankowych tytułach egzekucyjnych trzeba dodatkowo zbadać, czy nowy wierzyciel w ogóle może korzystać z dotychczasowego tytułu.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CZP 9/04
5. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I CZ 68/13
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I PKN 197/01
7. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt VI ACa 688/13
8. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I ACa 10/12

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.