Spłata wspólnego kredytu po intercyzie a darowizna

Czy spłata wspólnego kredytu po intercyzie jest darowizną?

Jeżeli kredyt hipoteczny został zaciągnięty wspólnie, a bank nie zwolnił żadnego z małżonków z długu, oboje pozostają dłużnikami wobec banku. W typowej umowie kredytu hipotecznego małżonkowie odpowiadają solidarnie, co oznacza, że bank może żądać spłaty całości od każdego z nich.

W takiej sytuacji jednorazowa spłata całego kredytu przez jednego małżonka nie jest świadczeniem na rzecz żony lub męża, lecz wykonaniem własnego zobowiązania wobec banku. Co do zasady nie powstaje więc darowizna podlegająca podatkowi od spadków i darowizn.

Znaczenie ma jednak dokładna treść dokumentów. Trzeba sprawdzić, czy po ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie podpisano aneksu, który zmienił odpowiedzialność wobec banku, oraz czy w relacji między małżonkami nie ustalono, że jeden z nich przejmuje cały ciężar długu bez prawa do rozliczenia.

Dlaczego solidarna odpowiedzialność ma kluczowe znaczenie?

Przy zobowiązaniu solidarnym wierzyciel, czyli bank, może żądać zapłaty całości długu od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich albo od każdego z osobna. Spłata dokonana przez jednego współdłużnika zwalnia pozostałych wobec banku, ale nie przesądza jeszcze o tym, jak ma wyglądać rozliczenie między współdłużnikami.

W relacjach wewnętrznych między dłużnikami zastosowanie ma art. 376 k.c.. Jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynika nic innego, dłużnik, który spełnił świadczenie, może żądać od współdłużników zwrotu w częściach równych. W praktyce przy małżonkach będzie to często roszczenie o zwrot połowy spłaconej kwoty, ale zawsze trzeba uwzględnić umowę, udziały w nieruchomości, źródło środków i ustalenia stron.

Nie należy więc utożsamiać zwolnienia drugiego małżonka wobec banku z darowizną. Przy solidarności jest to normalny skutek spłaty długu przez jednego ze współdłużników.

Czy intercyza zmienia odpowiedzialność za kredyt?

Umowa majątkowa małżeńska ustanawiająca rozdzielność majątkową reguluje stosunki majątkowe między małżonkami. Nie zmienia automatycznie umowy kredytu zawartej z bankiem i nie powoduje, że jeden z małżonków przestaje być kredytobiorcą.

Jeżeli małżonkowie podpisali intercyzę po zaciągnięciu kredytu, a bank nie podpisał aneksu zwalniającego jednego z nich z długu, to wobec banku nadal obowiązuje dotychczasowa konstrukcja odpowiedzialności. Sam fakt, że od pewnego momentu istnieje rozdzielność majątkowa, nie czyni późniejszej spłaty kredytu darowizną.

Intercyza może natomiast mieć znaczenie dla późniejszych rozliczeń między małżonkami. Jeżeli kredyt jest spłacany z majątku osobistego jednego z nich, może powstać pytanie, czy i w jakim zakresie drugi małżonek powinien zwrócić odpowiednią część spłaty.

Kiedy spłata kredytu może zostać uznana za darowiznę?

Ryzyko podatkowe pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy spłata nie jest już wykonaniem własnego długu, lecz prowadzi do nieodpłatnego przysporzenia po stronie drugiego małżonka. W praktyce warto uważać na kilka sytuacji.

1. Bank zwolnił jednego małżonka z długu. Jeżeli po aneksie jedynym kredytobiorcą pozostaje żona, a mąż mimo to spłaca jej kredyt, może to zostać potraktowane jako spłata cudzego długu.
2. Kredyt od początku był zaciągnięty tylko przez jednego małżonka. Spłata kredytu należącego wyłącznie do drugiej osoby może stanowić darowiznę albo inne nieodpłatne przysporzenie.
3. Po spłacie następuje rezygnacja z regresu. Jeżeli współdłużnik spłaca całość, a następnie wyraźnie zrzeka się zwrotu części przypadającej na drugiego małżonka, przedmiotem oceny podatkowej może być właśnie rezygnacja z roszczenia.
4. Strony zawierają porozumienie, że jeden małżonek przejmuje cały ciężar długu bez ekwiwalentu. Takie ustalenie może wymagać odrębnej analizy podatkowej i cywilnoprawnej.

Jeżeli świadczenie byłoby darowizną między małżonkami, zasadniczo możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, ale wymaga ono spełnienia warunków ustawowych, w tym terminowego zgłoszenia na formularzu SD-Z2, gdy zgłoszenie jest wymagane.

Jak działa regres między małżonkami po spłacie kredytu?

Regres to roszczenie współdłużnika, który zapłacił więcej, niż wynika z jego wewnętrznego udziału w długu. Jeżeli brak jest odmiennej umowy, przyjmuje się rozliczenie w częściach równych. Oznacza to, że małżonek, który spłacił cały kredyt, może żądać od drugiego zwrotu jego części.

W praktyce rozliczenie nie zawsze musi być równe. Znaczenie mogą mieć między innymi udziały w nieruchomości, źródło środków na zakup mieszkania, ustalenia przy podpisywaniu umowy, późniejsze porozumienia oraz to, czy spłata nastąpiła przed czy po ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Jeżeli małżonek nie chce dochodzić regresu, powinien mieć świadomość, że rezygnacja ze zwrotu może być oceniana jako osobne nieodpłatne przysporzenie dla drugiego małżonka. To nie zawsze oznacza podatek, ale może oznaczać obowiązki dokumentacyjne lub zgłoszeniowe.

Co sprawdzić przed jednorazową spłatą kredytu?

Przed dokonaniem przelewu warto przejrzeć komplet dokumentów. Najważniejsze są: umowa kredytu, aneksy, umowa majątkowa małżeńska, dokumenty dotyczące własności mieszkania oraz ewentualne porozumienia między małżonkami.

W szczególności należy ustalić:

• czy oboje małżonkowie nadal są kredytobiorcami,
• czy bank nie zwolnił jednego z nich z długu,
• czy umowa kredytu przewiduje solidarną odpowiedzialność,
• z jakiego majątku pochodzić będą środki na spłatę,
• czy małżonek spłacający kredyt zachowuje roszczenie regresowe,
• czy strony chcą rozliczyć spłatę od razu, czy dopiero przy podziale majątku albo sprzedaży mieszkania.

Dobrą praktyką jest opisanie przelewu w sposób neutralny i zgodny z rzeczywistością, na przykład jako spłata kredytu hipotecznego wynikającego z umowy kredytu. Warto unikać tytułów sugerujących darowiznę, jeżeli strony jej nie dokonują.

Jak zabezpieczyć się dowodowo?

Najbezpieczniej sporządzić krótkie pisemne oświadczenie albo porozumienie, które wyjaśnia charakter spłaty. Dokument nie musi być rozbudowany, ale powinien odpowiadać rzeczywistym ustaleniom stron.

Przykładowa treść może brzmieć:

„Spłata kredytu hipotecznego nr ‌ dokonana przez męża następuje jako wykonanie solidarnego zobowiązania stron wobec banku. Strony potwierdzają, że sama spłata nie stanowi darowizny. Ewentualne rozliczenia między stronami zostaną dokonane zgodnie z zasadami odpowiedzialności współdłużników solidarnych, chyba że strony postanowią inaczej w odrębnym porozumieniu.”

Jeżeli strony chcą, aby regres nie przysługiwał, trzeba rozważyć skutki cywilne i podatkowe takiego postanowienia. Wtedy lepiej nie wpisywać automatycznie, że „spłata nie jest darowizną”, lecz opisać dokładnie, jakie przysporzenie ma nastąpić i czy wymaga ono zgłoszenia podatkowego.

Interpretacja indywidualna w sprawie spłaty kredytu

Interpretacje indywidualne wydawane w podobnych sprawach wskazują, że spłata kredytu przez współkredytobiorcę solidarnego co do zasady nie jest darowizną, ponieważ podatnik reguluje własne zobowiązanie. Trzeba jednak pamiętać, że interpretacja wydana dla innej osoby nie chroni podatnika w jego własnej sprawie.

Jeżeli kwota kredytu jest znaczna, dokumenty są nietypowe albo małżonkowie planują zrzeczenie się regresu, warto rozważyć złożenie własnego wniosku o interpretację indywidualną. Opłata od jednego stanu faktycznego wynosi 40 zł, a organ ma zasadniczo 3 miesiące na wydanie interpretacji.

We wniosku trzeba dokładnie opisać, kto jest kredytobiorcą, czy odpowiedzialność jest solidarna, z jakich środków nastąpi spłata, czy po spłacie będzie dochodzony regres i czy bank zmieniał umowę kredytu po podpisaniu intercyzy.

Podsumowanie

Jeżeli po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal pozostają współkredytobiorcami solidarnymi, spłata całego kredytu przez jednego z nich zwykle nie jest darowizną. Jest to wykonanie własnego zobowiązania wobec banku.

Inaczej może być wtedy, gdy spłacany jest kredyt należący wyłącznie do drugiego małżonka, bank zwolnił spłacającego z długu albo po spłacie dochodzi do nieodpłatnej rezygnacji z roszczenia regresowego. W takich przypadkach należy ocenić skutki podatkowe, w tym ewentualne zgłoszenie SD-Z2.

Najważniejsze jest więc nie samo istnienie intercyzy, lecz to, kto pozostaje dłużnikiem wobec banku i jakie ustalenia obowiązują między małżonkami po spłacie kredytu.

FAQ

Czy spłata kredytu przez jednego małżonka zawsze jest neutralna podatkowo?

Nie zawsze. Jest zwykle neutralna, gdy spłacający nadal jest współdłużnikiem solidarnym i reguluje własny dług. Ryzyko podatkowe pojawia się przy spłacie cudzego długu albo przy nieodpłatnej rezygnacji z roszczenia wobec drugiego małżonka.

Czy sama intercyza zwalnia małżonka z kredytu?

Nie. Intercyza działa między małżonkami w zakresie ustroju majątkowego, ale nie zmienia automatycznie umowy kredytowej. Do zwolnienia z długu potrzebna jest zgoda banku i odpowiednia zmiana umowy.

Czy trzeba składać SD-Z2 po spłacie wspólnego kredytu?

Jeżeli spłata jest wykonaniem własnego solidarnego zobowiązania, co do zasady nie ma darowizny i nie powstaje obowiązek zgłoszenia SD-Z2. Zgłoszenie może być potrzebne wtedy, gdy w rzeczywistości dochodzi do darowizny albo innego nieodpłatnego przysporzenia między małżonkami.

Czy można zrezygnować z regresu wobec małżonka?

Można, ale taka decyzja powinna być świadoma i udokumentowana. Rezygnacja z regresu może oznaczać, że drugi małżonek otrzymuje korzyść majątkową bez zapłaty, co może mieć skutki podatkowe.

Czy warto wystąpić o interpretację indywidualną?

Warto rozważyć interpretację, gdy kwota spłaty jest wysoka, bank zmieniał umowę kredytu, małżonkowie planują zrzeczenie się regresu albo dokumenty nie są jednoznaczne. Własna interpretacja daje ochronę tylko w opisanym w niej stanie faktycznym.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.