Odstąpienie od umowy kupna samochodu na fakturę VAT

Sprzedaż samochodu na fakturę VAT firmie nie oznacza, że kupujący automatycznie traci ochronę z rękojmi. Jeżeli auto ma wadę, kupujący może powoływać się na przepisy Kodeksu cywilnego. Jednocześnie w obrocie profesjonalnym zakres obrony sprzedawcy jest szerszy niż w typowej sprawie konsumenckiej: znaczenie ma wiedza kupującego o stanie pojazdu, treść ogłoszenia, wyniki oględzin, termin zgłoszenia wady i to, czy rękojmia została w umowie ograniczona albo wyłączona.

W opisanej sytuacji kluczowe jest nie samo to, że samochód był wcześniej naprawiany, lecz to, czy informacja o naprawach została kupującemu przekazana oraz czy wcześniejsze naprawy rzeczywiście oznaczają wadę auta w rozumieniu rękojmi. Jeżeli kupujący wiedział o powypadkowości lub naprawach blacharsko-lakierniczych i mimo to kupił pojazd, sprzedawca może powołać się na art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy kupujący firmowy może odstąpić od umowy kupna samochodu?

Tak, kupujący przedsiębiorca może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę w rozumieniu art. 556 i art. 556¹ Kodeksu cywilnego. Wada polega obecnie na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W przypadku samochodu używanego może chodzić np. o zatajoną powypadkowość, niezgodny przebieg, poważne wady konstrukcyjne, istotne wady silnika albo stan pojazdu znacząco odbiegający od zapewnień sprzedawcy.

Nie każde wcześniejsze lakierowanie albo naprawa blacharska pozwala jednak odstąpić od umowy. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna. Ponadto jeżeli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego usunie wadę albo wymieni rzecz na wolną od wad, może ograniczyć skuteczność żądania odstąpienia, z wyjątkami przewidzianymi w art. 560 Kodeksu cywilnego.

W praktyce przy używanym samochodzie spór często dotyczy tego, czy ujawniona okoliczność była wadą, czy jedynie cechą pojazdu używanego, znaną kupującemu i uwzględnioną w cenie. Jeżeli auto było oferowane jako bezwypadkowe, a później okazuje się po poważnej kolizji, sytuacja kupującego jest znacznie mocniejsza. Jeżeli jednak kupujący został poinformowany o naprawach i oglądał pojazd z tą świadomością, odstąpienie od umowy można kwestionować.

Rękojmia przy sprzedaży samochodu na fakturę VAT

Rękojmia za wady rzeczy sprzedanej wynika z Kodeksu cywilnego. Co do zasady sprzedawca odpowiada, jeżeli wada fizyczna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego albo wynikła z przyczyny tkwiącej w rzeczy w tej samej chwili. W przypadku samochodu używanego nie wystarczy więc samo niezadowolenie nabywcy po zakupie. Kupujący musi wykazać, że pojazd był niezgodny z umową, a nie tylko zużyty w sposób typowy dla wieku, przebiegu i ceny.

Jeżeli sprzedaż nastąpiła między przedsiębiorcami, kupujący ma szczególny obowiązek zbadania rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju oraz niezwłocznego zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Wynika to z art. 563 Kodeksu cywilnego. Przy samochodzie używanym znaczenie może mieć to, czy nabywca oglądał pojazd, korzystał ze stacji diagnostycznej, miernika lakieru, rzeczoznawcy albo jazdy próbnej.

Trzeba jednak sprawdzić, kim dokładnie jest kupujący. Jeżeli kupującym jest spółka albo przedsiębiorca kupujący pojazd w ramach zawodowego charakteru swojej działalności, obowiązują reguły właściwe dla obrotu profesjonalnego. Jeżeli natomiast kupującym jest osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a zakup nie ma dla niej charakteru zawodowego wynikającego zwłaszcza z wpisu w CEIDG, mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące konsumenta, z wyjątkami wskazanymi w art. 556⁴ i art. 556⁵ Kodeksu cywilnego.

Kiedy sprzedawca nie odpowiada za wcześniejsze naprawy auta?

Zgodnie z art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. To bardzo ważny przepis w sprawach dotyczących samochodów używanych. Jeżeli kupujący wiedział, że pojazd był po naprawach blacharsko-lakierniczych, nie może później skutecznie twierdzić, że sama ta okoliczność uzasadnia odstąpienie od umowy.

Problem dowodowy polega na tym, że samo ustne poinformowanie kupującego może być trudne do wykazania. Nie oznacza to jednak, że sprzedawca jest bezbronny. W procesie cywilnym sąd ocenia wszystkie dowody łącznie, zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Możliwe są także domniemania faktyczne, czyli wnioski wyprowadzane z innych ustalonych faktów.

Dla sprzedawcy najkorzystniejsze są dowody bezpośrednie: zapis ogłoszenia, wiadomości e-mail, SMS, komunikator, podpisane oświadczenie kupującego, protokół oględzin, opis stanu pojazdu na fakturze albo w umowie, a także zeznania świadków obecnych przy rozmowie. Jeżeli takich dokumentów nie ma, trzeba budować spójną argumentację z dowodów pośrednich.

Jakie dowody mogą pomóc sprzedawcy w sporze?

Przygotowując odpowiedź na oświadczenie o odstąpieniu od umowy, warto zebrać wszystko, co pokazuje, że kupujący znał rzeczywisty stan pojazdu lub mógł go z łatwością ocenić przed zakupem. Przydatne mogą być:

• archiwalne ogłoszenie sprzedaży z informacją o naprawach lub stanie powypadkowym,
• korespondencja przed sprzedażą, w której omawiano stan techniczny albo naprawy auta,
• zeznania pracowników, pośredników, mechanika, diagnosty albo innych osób obecnych przy rozmowach,
• dokumenty z oględzin, badania technicznego, stacji diagnostycznej lub warsztatu,
• zdjęcia pojazdu wykonane przed sprzedażą, w tym zdjęcia elementów wskazujących na naprawy,
• dowód, że cena była wyraźnie niższa niż cena porównywalnego auta bez napraw,
• informacje, że kupujący używał miernika lakieru, sprowadził rzeczoznawcę albo szczegółowo badał pojazd.

Dowody pośrednie bywają szczególnie ważne, gdy strony nie mają pisemnego potwierdzenia rozmowy. Przykładowo, jeżeli kupujący sprawdzał samochód czujnikiem lakieru, negocjował cenę z powodu napraw i zabrał auto na stację diagnostyczną, sąd może uznać, że musiał wiedzieć o określonych okolicznościach. W podobnych sporach dowodowych pomocny może być również tekst o tym, kiedy pożyczka umowy nagranie może mieć znaczenie dla dochodzenia roszczeń, bo pokazuje praktyczne podejście do dowodów z rozmów i okoliczności pośrednich.

Jak odpowiedzieć na oświadczenie o odstąpieniu od umowy?

Odpowiedź powinna być pisemna i spokojna. Warto odnieść się do konkretnych twierdzeń kupującego, a nie tylko ogólnie odmówić zwrotu ceny. Jeżeli sprzedawca kwestionuje skuteczność odstąpienia, powinien wskazać, dlaczego: kupujący znał stan pojazdu, wada nie jest istotna, wada nie istniała w chwili sprzedaży, zgłoszenie było spóźnione albo kupujący nie wykazał podstaw rękojmi.

Jeżeli sprawa dotyczy rzeczywistej wady technicznej, której sprzedawca nie kwestionuje, trzeba rozważyć, czy lepsza będzie naprawa, obniżenie ceny, ugoda czy spór sądowy. W sprawach samochodowych koszty opinii biegłego, przestoju auta, transportu i procesu mogą być znaczące, dlatego czasem opłaca się zawrzeć ugodę bez przyznawania racji drugiej stronie.

W piśmie można zastrzec, że sprzedawca nie uznaje roszczenia co do zasady ani co do wysokości. Jeżeli prowadzone są negocjacje, warto wyraźnie zaznaczyć, że mają charakter polubowny. Gdy kupujący powołuje się na rękojmię, sprzedawca powinien żądać wskazania konkretnych wad, daty ich stwierdzenia, sposobu badania auta oraz dowodów, że wada istniała już przy sprzedaży.

FAQ

Czy faktura VAT wyłącza rękojmię za samochód?

Nie. Sama faktura VAT nie wyłącza rękojmi. Odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona albo wyłączona w umowie między przedsiębiorcami, ale takie postanowienie musi rzeczywiście wynikać z ustaleń stron. Wyłączenie rękojmi nie pomoże sprzedawcy, jeżeli podstępnie zataił wadę.

Czy kupujący może odstąpić od umowy po 3 tygodniach?

Może złożyć takie oświadczenie, ale jego skuteczność zależy od okoliczności. W sprzedaży między przedsiębiorcami ważne jest, czy kupujący zbadał auto i niezwłocznie zawiadomił sprzedawcę o wadzie. Znaczenie ma też to, czy wada jest istotna i czy kupujący wiedział o niej przed zakupem.

Czy ustna informacja o naprawach samochodu wystarczy?

Co do zasady informacja może być przekazana ustnie, ale w razie sporu trzeba ją udowodnić. Najlepiej mieć potwierdzenie w ogłoszeniu, korespondencji, protokole oględzin, umowie albo na fakturze. Jeżeli dokumentów nie ma, można korzystać ze świadków i dowodów pośrednich.

Kto musi udowodnić, że kupujący wiedział o wadzie?

Jeżeli sprzedawca chce skorzystać z art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego, powinien wykazać, że kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Wynika to z ogólnej zasady ciężaru dowodu: kto z danego faktu wywodzi skutki prawne, ten powinien go udowodnić.

Czy warto proponować ugodę kupującemu?

Czasem tak, zwłaszcza gdy spór dotyczy wartości obniżenia ceny albo koszt naprawy jest niższy niż ryzyko procesu. W propozycji ugodowej warto jednak zastrzec, że rozmowy nie oznaczają uznania roszczenia ani potwierdzenia odpowiedzialności sprzedawcy.

Podsumowanie

Odstąpienie od umowy kupna samochodu na fakturę VAT nie jest automatycznie skuteczne tylko dlatego, że kupujący po zakupie powołał się na wcześniejsze naprawy auta. Sprzedawca może bronić się, jeżeli wykaże, że kupujący znał stan pojazdu, wada była nieistotna, zgłoszenie było spóźnione albo wada nie istniała w chwili sprzedaży. W sprawach samochodowych najważniejsze są konkretne dowody: opis ogłoszenia, korespondencja, świadkowie, dokumentacja oględzin i okoliczności negocjacji ceny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.