Zwrot samochodu po zakupie od osoby prywatnej

Przykład sprawy: pan Witold kilka miesięcy po zakupie samochodu od osoby prywatnej wykrył liczne usterki, o których sprzedawca nie informował przy podpisaniu umowy. Zapytał, czy może wycofać się z umowy kupna-sprzedaży, zwrócić pojazd i odzyskać pieniądze, a także czy sprzedawca może uniknąć odpowiedzialności za wady ukryte.

Czy można zwrócić samochód kupiony od osoby prywatnej?

Tak, ale nie w każdej sytuacji. Zwrot samochodu po zakupie od osoby prywatnej jest najczęściej skutkiem odstąpienia od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej. Podstawą jest rękojmia z Kodeksu cywilnego, a nie „prawo do namysłu” albo możliwość zwykłego rozmyślenia się z zakupu.

W praktyce kupujący musi wykazać, że samochód ma wadę, która czyni go niezgodnym z umową. Może to być np. poważna awaria silnika, cofnięty licznik, zatajenie wypadkowej historii auta, uszkodzenie konstrukcyjne, wada prawna pojazdu albo usterka, która istotnie obniża wartość lub użyteczność samochodu.

Nie każda usterka używanego auta uzasadnia zwrot. Samochód kilkuletni lub kilkunastoletni może mieć normalne ślady eksploatacji. Sprzedawca nie odpowiada za typowe zużycie, o którym kupujący wiedział albo z którym powinien się liczyć przy danym wieku, przebiegu i stanie pojazdu. Inaczej jest, gdy wada była ukryta, istotna, sprzeczna z zapewnieniami sprzedawcy albo wynikała z wcześniejszych zdarzeń przemilczanych przy sprzedaży.

Rękojmia przy zakupie auta od osoby prywatnej

Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. Aktualne brzmienie przepisów posługuje się pojęciem wady rzeczy, a art. 556¹ K.c. wyjaśnia, że wada polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową.

Przy samochodzie używanym wada może polegać w szczególności na tym, że pojazd:

• nie ma właściwości, które powinien mieć ze względu na cel wynikający z umowy lub okoliczności sprzedaży,
• nie ma właściwości, o których zapewniał sprzedawca, np. bezwypadkowości, określonego przebiegu albo sprawności określonych podzespołów,
• nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę, jeżeli sprzedawca nie zgłosił zastrzeżeń,
• został wydany w stanie niezupełnym, np. bez istotnych dokumentów lub elementów wyposażenia uzgodnionych w umowie.

Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi nie zależy co do zasady od jego winy. Może więc odpowiadać również wtedy, gdy twierdzi, że nie wiedział o wadzie. Dla kupującego najważniejsze jest jednak udowodnienie, że wada istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego albo wynikła z przyczyny tkwiącej w samochodzie już wtedy.

Warto pamiętać o rozróżnieniu: rękojmia wynika z ustawy i obciąża sprzedawcę, natomiast gwarancja obowiązuje tylko wtedy, gdy została udzielona przez gwaranta, np. producenta, komis albo sprzedawcę. Brak gwarancji nie oznacza automatycznie braku rękojmi.

Kiedy sprzedawca prywatny nie odpowiada za wady samochodu?

Sprzedawca może bronić się przed odpowiedzialnością z kilku powodów. Po pierwsze, zgodnie z art. 557 § 1 K.c. sprzedawca jest zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Nie wystarczy jednak ogólne stwierdzenie, że „auto jest używane” albo „stan znany kupującemu”, jeżeli wada była konkretna, istotna i nie została realnie ujawniona.

Po drugie, przy sprzedaży między osobami prywatnymi strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć. Wynika to z art. 558 § 1 K.c. Jeżeli więc w umowie znajduje się jednoznaczne postanowienie o wyłączeniu rękojmi, dochodzenie roszczeń może być znacznie trudniejsze.

Po trzecie, nawet wyłączenie lub ograniczenie rękojmi nie działa, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Tak stanowi art. 558 § 2 K.c. Wtedy kupujący może powoływać się na rękojmię mimo klauzuli wyłączającej odpowiedzialność. Podstępne zatajenie trzeba jednak udowodnić, np. przez historię napraw, wcześniejsze ogłoszenie, korespondencję, opinie warsztatu, dane z bazy szkód albo zeznania świadków.

W praktyce nie rozstrzyga samo to, czy sprzedawca jest osobą prywatną. Osoba prywatna również może odpowiadać z rękojmi. Istotne są: treść umowy, treść ogłoszenia, zapewnienia sprzedawcy, stan techniczny auta, moment powstania wady i to, czy kupujący o niej wiedział.

Jakie uprawnienia ma kupujący przy wadach ukrytych auta?

Jeżeli samochód ma wadę objętą rękojmią, kupujący może w szczególności:

• złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny, wskazując kwotę, o którą cena powinna być obniżona,
• złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy, jeżeli wada jest istotna,
• żądać usunięcia wady,
• żądać wymiany rzeczy na wolną od wad, choć przy indywidualnie oznaczonym samochodzie używanym wymiana często nie będzie realna.

Art. 560 § 4 K.c. wyraźnie wskazuje, że kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna. Dlatego przy mniejszych usterkach częściej właściwe będzie obniżenie ceny albo żądanie zwrotu uzasadnionych kosztów, a nie zwrot całego samochodu.

Obniżenie ceny powinno odpowiadać relacji między wartością samochodu bez wady a wartością samochodu z wadą. W praktyce nie zawsze będzie to po prostu suma faktur z warsztatu. Przy poważniejszych sporach warto oprzeć się na opinii rzeczoznawcy, kosztorysie naprawy lub dokumentacji z autoryzowanego serwisu.

Terminy przy rękojmi za samochód używany

Zgodnie z art. 568 § 1 K.c. sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Przy samochodzie oznacza to zasadniczo 2 lata od wydania pojazdu.

Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy przedawnia się z upływem roku od dnia stwierdzenia wady. W tym czasie kupujący może również złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo o obniżeniu ceny. Jeżeli kupujący najpierw żądał naprawy lub wymiany, termin do złożenia oświadczenia o odstąpieniu albo obniżeniu ceny może rozpocząć bieg od bezskutecznego upływu terminu na naprawę lub wymianę.

Jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę, upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień z rękojmi. Nie oznacza to jednak, że można zwlekać dowolnie długo. Im szybciej kupujący zgromadzi dowody i zgłosi roszczenie, tym łatwiej wykazać związek wady ze stanem auta z dnia sprzedaży.

Jak przygotować pismo do sprzedawcy?

Reklamację z tytułu rękojmi najlepiej złożyć w formie, która pozwala udowodnić jej doręczenie: listem poleconym, e-mailem z potwierdzeniem, wiadomością przez portal sprzedażowy albo osobiście za pokwitowaniem. W piśmie należy unikać ogólników. Trzeba konkretnie opisać wadę, wskazać datę zakupu, datę wykrycia problemu i żądanie kupującego.

W piśmie warto zawrzeć:

• dane stron i dane samochodu: marka, model, VIN, numer rejestracyjny, data zakupu, cena,
• opis wady oraz okoliczności jej wykrycia,
• dowody: zdjęcia, diagnostykę, faktury, kosztorys, opinię mechanika lub rzeczoznawcy, korespondencję ze sprzedawcą,
• wybrane żądanie: odstąpienie od umowy, obniżenie ceny, naprawę albo zwrot kosztów,
• termin na odpowiedź i numer rachunku bankowego, jeżeli kupujący żąda zapłaty.

Jeżeli kupujący chce odstąpić od umowy, powinien złożyć wyraźne oświadczenie, że odstępuje od umowy sprzedaży z powodu istotnej wady samochodu i żąda zwrotu ceny za jednoczesnym zwrotem pojazdu. Przy żądaniu obniżenia ceny należy wskazać konkretną kwotę obniżki i wyjaśnić, z czego wynika.

Czy można najpierw naprawić samochód, a potem żądać zwrotu kosztów?

To częsty problem. Co do zasady bezpieczniej jest najpierw zawiadomić sprzedawcę o wadzie, umożliwić mu zajęcie stanowiska i zabezpieczyć dowody. Jeżeli kupujący naprawi samochód bez dokumentacji stanu sprzed naprawy, sprzedawca może twierdzić, że wada nie istniała, była mniej poważna albo powstała już po zakupie.

Nie oznacza to, że zwrot kosztów naprawy jest zawsze wykluczony. Na podstawie art. 566 K.c., jeżeli kupujący z powodu wady złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może dochodzić naprawienia szkody, w tym określonych kosztów i nakładów, w zakresie przewidzianym przepisami. W konkretnej sprawie znaczenie ma jednak to, czy naprawa była konieczna, rozsądna, udokumentowana i związana z wadą istniejącą już przy sprzedaży.

Co, jeśli sprzedawca odmawia zwrotu pieniędzy?

Jeżeli sprzedawca nie reaguje albo odmawia uznania roszczeń, kupujący może ponowić wezwanie z wyznaczeniem terminu, zaproponować ugodę lub mediację, a następnie skierować sprawę do sądu. W pozwie trzeba wykazać podstawę roszczenia, istnienie wady, jej istotność oraz związek z chwilą sprzedaży.

W sprawach o samochody używane istotne dowody to: umowa, ogłoszenie, raport historii pojazdu, korespondencja, zdjęcia, wyniki diagnostyki, faktury, opinia rzeczoznawcy, zeznania świadków oraz dokumenty z warsztatu. Jeżeli sprawa trafi do sądu, często powoływany jest biegły z zakresu techniki samochodowej.

Warto też pamiętać, że kupujący nie powinien pochopnie odsyłać auta bez uzgodnienia zasad zwrotu, zwłaszcza gdy sprzedawca kwestionuje roszczenie. Przy odstąpieniu od umowy strony powinny zwrócić sobie wzajemne świadczenia: kupujący samochód, a sprzedawca cenę.

FAQ

Podsumowanie

Zwrot samochodu kupionego od osoby prywatnej jest możliwy głównie wtedy, gdy pojazd ma istotną wadę objętą rękojmią. Kupujący powinien szybko zabezpieczyć dowody, ustalić charakter usterki i złożyć sprzedawcy precyzyjne oświadczenie: o odstąpieniu od umowy, obniżeniu ceny, naprawie albo innym roszczeniu wynikającym z przepisów.

Najtrudniejsze w takich sprawach jest zwykle udowodnienie, że wada lub jej przyczyna istniała już w chwili sprzedaży. Dlatego przed wysłaniem pisma warto zebrać dokumentację techniczną, przeanalizować umowę i sprawdzić, czy nie zawiera wyłączenia rękojmi. Jeżeli sprawa dotyczy poważnej wady lub dużej kwoty, dobrze przygotowane wezwanie może przesądzić o powodzeniu negocjacji albo późniejszego procesu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 556-568 oraz art. 577 i nast. - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 820/12
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981 r., sygn. akt III CRN 31/81
4. Wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I Ca 282/13
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1987 r., sygn. akt III CZP 82/86

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.