Obowiązki rodziny wobec osoby starszej, kto powinien ponosić koszty opieki w DPS-ie?

Umieszczenie w domu pomocy społecznej

Umieszczenie w domu pomocy społecznej może mieć charakter dobrowolny (art. 38 ustawy o ochronie zdrowia) albo przymusowy (art. 39 ustawy o ochronie zdrowia). Opiekun, po uzyskaniu zezwolenia sądu, może złożyć stosowny wniosek o skierowanie osoby pozostającej pod jego opieką do domu pomocy społecznej. Przyjęcie do domu pomocy społecznej następuje z reguły na czas nieokreślony, chyba że osoba zainteresowana lub jej przedstawiciel ustawowy wnoszą o co innego (inaczej w wypadku domów pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu). W razie braku wolnych miejsc, zainteresowanego wpisuje się na listę oczekujących oraz powiadamia o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w placówce. Termin oczekiwania nie ma zastosowania do osób psychicznie chorych, które umieszcza się w placówce niezwłocznie.

Sąd opiekuńczy orzeka także o skierowaniu do domu pomocy społecznej osoby wymagającej takiego skierowania, jeśli ze względu na swój stan psychiczny nie jest ona zdolna do wyrażenia na to zgody (art. 39 ust. 3).

Pobyt w DPS jest świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy). Prowadzenie i zapewnienie miejsc w DPS należy, w zależności od zasięgu placówki, do zadań własnych gminy (art. 17 ust. 2 pkt 3), powiatu (art. 19 pkt 10) lub samorządu województwa (art. 21 pkt 5 w zw. z art. 6 pkt 5).

Skierowanie do DPS-u

Istotą kierowania do DPS-u jest dokonanie wiążącej oceny przez właściwy organ pomocy społecznej, czy osoba powinna uzyskać status mieszkańca oznaczonego DPS-u, czy też nie. Z przepisu art. 54 ust. 1 ustawy można wyinterpretować powody umieszczenia w DPS-ie. Jest to konieczność sprawowania całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności kandydata na mieszkańca DPS połączona z brakiem możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu oraz niemożliwością zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Ustawodawca nie wskazał, czy powyższe przesłanki mają występować łącznie, czy też do skutecznego ubiegania się o umieszczenie w placówce wystarczy wystąpienie jednej z nich. Odpowiedzi na tę wątpliwość udzieliło orzecznictwo sądów administracyjnych.

Jak wynika z art. 54 ust. 1, aby przysługiwało prawo do umieszczenia danej osoby w DPS-ie, muszą być spełnione łącznie określone przesłanki. Po pierwsze prawo to przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki, po drugie konieczność sprawowania całodobowej opieki musi wynikać z wieku, choroby lub niepełnosprawności osoby starającej się o skierowanie, a po trzecie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale także osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w innej formie (wyr. NSA z 13.1.2017 r., sygn. akt I OSK 2654/16). W podobnym tonie wypowiadały się także inne sądy administracyjne (por. np. wyr. WSA z 16.2.2018 r., sygn. akt II SA/Łd 1019/17).

Biorąc pod uwagę, że umieszczenie w DPS-ie należy traktować jako ostateczność, pomoc powinna być świadczona najpierw w miejscu zamieszkania, w ośrodku wsparcia, w rodzinnym domu pomocy lub w mieszkaniu chronionym. Dopiero brak możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych daje podstawę do wydania skierowania do DPS-u.

Udzielanie niezbędnego wsparcia przez DPS

Warto w tym miejscu wskazać również, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z artykułu tego można wyinterpretować jedną z podstawowych zasad pomocy społecznej – zasadę pomocniczości. Zgodnie z nią wsparcie z pomocy społecznej powinno mieć zastosowanie w razie wystąpienia trudnej sytuacji życiowej, kiedy nie ma możliwości ich samodzielnego przezwyciężenia. W związku z tym wsparcie powinno być udzielane jedynie wtedy, gdy osoba lub jej rodzina nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości, ponieważ nimi nie dysponuje. Jeżeli jednak istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej (por. wyr. SN z 3.9.1998 r., sygn. akt I CKN 908/97 oraz wyr. WSA w Poznaniu z 21.2.2013 r., sygn. akt II SA/Po 1118/12).

Podsumowując, zgodnie z art. 54 ust. 1, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stąd decyzja odmowna w ww. zakresie.

Zaskarżenie decyzji odmownej

Niemniej jednak można decyzję odmowną skarżyć – szczególnie z uwagi na nierzetelność przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W razie potrzeby chętnie pomogę. Dodatkowo – ponowny wniosek o przyjęcie do DPS-u może Pani złożyć w każdym czasie – najlepiej – po zrealizowaniu puli usług opiekuńczych w domu, które teraz proponuje ośrodek w związku z ich niewystarczalnością i nieefektywnością.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - Dz.U. 1994 nr 111 poz. 535
2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2654/16
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 1019/17
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt I CKN 908/97
5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21.2.2013 r., sygn. akt II SA/Po 1118/12

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.