• Data: 2026-02-28 • Autor: Radca prawny Marek Gola
Jestem żoną mężczyzny, który posiada orzeczenie o I grupie inwalidzkiej z powodu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Od dłuższego czasu zmaga się on z zaburzeniami psychicznymi oraz nadużywa alkoholu. Wspólne życie stało się dla mnie bardzo trudne, a jego zachowanie budzi mój niepokój. Zastanawiam się, czy w takiej sytuacji mogę wyprowadzić się z domu i zamieszkać gdzie indziej, pozostawiając męża samego, oraz czy jako żona mam wobec niego prawny obowiązek opieki.
.jpg)
Podstawą prawną oceny przedstawionej sytuacji są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nimi małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny. Zakres tego obowiązku zależy jednak od konkretnych okoliczności faktycznych oraz stanu zdrowia małżonka wymagającego wsparcia.
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy małżonek rzeczywiście jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji w praktyce, a nie wyłącznie na podstawie formalnego orzeczenia. Jeżeli samodzielnie wychodzi z domu, kupuje alkohol, otwiera go i spożywa, może to podważać faktyczną nieporadność w codziennym funkcjonowaniu. Ocena ta ma istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia odpowiedzialności karnej, jak i ewentualnych konsekwencji w sprawie rozwodowej.
Należy zwrócić uwagę na art. 210 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z którym:
„Kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”
Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli następstwem czynu jest śmierć osoby, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 2001 r., V KKN 94/99, wskazał, że „porzucenie” oznacza opuszczenie osoby nieporadnej połączone z zaprzestaniem troszczenia się o nią bez zapewnienia jej opieki ze strony innych osób. Istotą porzucenia jest pozostawienie tej osoby własnemu losowi, w sposób uniemożliwiający uzyskanie natychmiastowej pomocy.
Wyprowadzka z domu małżeńskiego, jeżeli nie jest uzasadniona ważnymi powodami, może zostać uznana za przyczynienie się do rozkładu pożycia małżeńskiego. W razie ewentualnego postępowania rozwodowego może to skutkować przypisaniem współwiny. Jednocześnie nadużywanie alkoholu przez małżonka może stanowić istotny argument, o ile zostanie odpowiednio udowodnione.
Żona nie zawsze ma bezwzględny obowiązek osobistej opieki nad chorym małżonkiem, jednak każda decyzja o wyprowadzce wymaga ostrożnej analizy sytuacji. Kluczowe znaczenie ma rzeczywisty stopień nieporadności męża oraz zapewnienie mu odpowiedniej opieki. Nieprzemyślane opuszczenie wspólnego domu może prowadzić do odpowiedzialności karnej lub negatywnych konsekwencji w sprawie rozwodowej. W takich przypadkach niezbędna jest indywidualna ocena prawna.
Przykład 1
Żona wyprowadza się z domu, ale wcześniej zapewnia choremu mężowi opiekę osoby trzeciej oraz regularne wsparcie medyczne. W takiej sytuacji nie dochodzi do porzucenia w rozumieniu prawa karnego.
Przykład 2
Małżonka opuszcza wspólne mieszkanie bez poinformowania kogokolwiek i bez zapewnienia choremu mężowi pomocy. Mężczyzna nie radzi sobie samodzielnie, co może narazić żonę na odpowiedzialność karną.
Przykład 3
Mąż formalnie posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ale w praktyce funkcjonuje samodzielnie. Wyprowadzka żony w takiej sytuacji nie musi oznaczać porzucenia, lecz może mieć znaczenie przy ocenie winy w sprawie rozwodowej.
Świadczymy kompleksowe porady prawne z zakresu prawa rodzinnego, karnego i cywilnego, w tym analizę indywidualnej sytuacji oraz pomoc w bezpiecznym podjęciu decyzji. Udzielamy również wsparcia przy sporządzaniu pism i przygotowaniu do postępowań sądowych.
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Radca prawny Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności w prawie karnym materialnym i procesowym, bliskie jest mu też prawo pracy, prawo rodzinne oraz prawo handlowe. Udzielił już ponad 2000 porad prawnych, pomagając osobom pokrzywdzonym przez nieuczciwych pracodawców, a także tym, w których życie (nie zawsze słusznie) wtargnęła policja i prokuratura.
Zapytaj prawnika