Sprzedaż samochodu należącego do majątku wspólnego, brak możliwości działania jednego z małżonków

Charakter majątku wspólnego a rejestracja pojazdu

Fakt, że samochód jest zarejestrowany wyłącznie na jednego z małżonków, nie oznacza automatycznie, że stanowi on jego majątek osobisty. Jeżeli między małżonkami obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, a pojazd został nabyty w trakcie trwania małżeństwa ze środków wspólnych, wówczas wchodzi on w skład majątku wspólnego.

Jeżeli natomiast samochód został kupiony przed zawarciem małżeństwa albo ze środków należących do majątku osobistego męża, wówczas stanowi jego wyłączną własność.

Czy sprzedaż samochodu wymaga zgody drugiego małżonka

W przypadku gdy samochód należy do majątku wspólnego, zastosowanie mają przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zgodnie z art. 37 kro:

„§ 1. Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

1. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;

2. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

3. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

4. darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

§ 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
§ 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna”.

Sprzedaż ruchomości, a taką jest samochód, nie została wymieniona w powyższym katalogu czynności wymagających zgody drugiego małżonka.

Samodzielny zarząd majątkiem wspólnym

Zgodnie z art. 36 kro:

„§ 1. Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.
§ 2. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.
§ 3. Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności”.

Jeżeli zatem samochód został nabyty w trakcie trwania małżeństwa i należy do majątku wspólnego, żona może go sprzedać samodzielnie. Taka czynność będzie skuteczna wobec osób trzecich, w tym wobec nabywcy pojazdu.

Nieskuteczność mogłaby wystąpić jedynie w sytuacji, gdyby mąż wcześniej wyraził sprzeciw wobec sprzedaży, a kupujący mógł się z tym sprzeciwem zapoznać przed zawarciem umowy (art. 36¹ kro).

Problemy praktyczne w wydziale komunikacji

W praktyce problem może pojawić się na etapie zgłoszenia zbycia pojazdu w wydziale komunikacji. Część urzędów wymaga pisemnej zgody drugiego małżonka, zwłaszcza gdy pojazd jest zarejestrowany wyłącznie na jednego z nich, a umowę podpisuje drugi.

Urząd nie bada, czy dany składnik majątku objęty jest wspólnością ustawową, dlatego może żądać dodatkowych dokumentów. Warto przed dokonaniem sprzedaży skontaktować się z właściwym wydziałem komunikacji i ustalić, jakie dokumenty będą wymagane w konkretnej sytuacji.