Udziały w samochodzie kupionym z narzeczoną

Co oznacza faktura wystawiona na dwie osoby?

Jeżeli komis wystawił fakturę na Pana i narzeczoną jako kupujących, to z punktu widzenia prawa cywilnego oboje mogą być traktowani jako współwłaściciele samochodu. Jeżeli dokument zakupu nie wskazuje udziałów, zastosowanie ma domniemanie wynikające z art. 197 Kodeksu cywilnego: udziały współwłaścicieli są równe.

Oznacza to, że w razie braku innych ustaleń wynikających z czynności nabycia każdy ze współwłaścicieli ma co do zasady po 1/2 udziału w pojeździe. Domniemanie równości udziałów można obalić, ale wymaga to dowodów wskazujących, że źródło współwłasności określało udziały inaczej. Znaczenie mogą mieć m.in. umowa stron, dokumenty związane z zakupem, dowody przelewów i korespondencja dotycząca uzgodnionych udziałów.

Trzeba przy tym rozróżnić własność samochodu od rozliczenia pieniędzy przeznaczonych na jego zakup. To, że kredyt gotówkowy zaciągnął Pan i Pan go spłaca, może mieć znaczenie przy rozliczeniach między Państwem, ale nie zmienia automatycznie udziałów we własności pojazdu.

Narzeczeństwo a majątek wspólny

Narzeczeństwo ani pozostawanie w nieformalnym związku nie tworzy wspólności majątkowej podobnej do małżeńskiej wspólności ustawowej. Do majątku narzeczonych nie stosuje się automatycznie przepisów o majątku wspólnym małżonków.

Ustawowa wspólność majątkowa małżeńska jest uregulowana w art. 31 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. W orzecznictwie podkreśla się, że do stosunków majątkowych osób pozostających w związku pozamałżeńskim nie można przez analogię stosować przepisów o małżeńskiej wspólności ustawowej. Takie stanowisko wynika m.in. z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1986 r., sygn. akt III CZP 79/85.

Jeżeli między partnerami powstał stosunek majątkowy, np. współwłasność samochodu, pożyczka, nakład finansowy jednej osoby na majątek drugiej albo wzbogacenie jednej strony kosztem drugiej, ocenia się go według właściwych przepisów prawa cywilnego. W zależności od stanu faktycznego mogą mieć znaczenie przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, zniesieniu współwłasności, zobowiązaniach stron albo bezpodstawnym wzbogaceniu.

Jak zmienić udziały z 50/50 na 99/1?

Jeżeli oboje zgadzają się, że Pana udział ma wynosić 99%, a udział narzeczonej 1%, należy odpowiednio uregulować własność samochodu. Zgodnie z art. 198 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli jednak udział ma zostać przeniesiony na drugiego współwłaściciela, potrzebna jest umowa między zbywcą a nabywcą.

W zależności od rzeczywistego celu można rozważyć kilka konstrukcji:

• umowę sprzedaży części udziału – narzeczona odpłatnie przenosi na Pana część swojego udziału, tak aby po transakcji pozostał jej tylko 1%;
• umowę darowizny części udziału – narzeczona nieodpłatnie przenosi na Pana część udziału;
• ugodę rozliczeniową – strony mogą uregulować sposób rozliczenia wcześniejszego finansowania, przy czym samo opisanie rozliczeń nie zmienia udziałów we własności, jeżeli ugoda nie zawiera skutecznego rozporządzenia udziałem;
• zniesienie albo częściowe zniesienie współwłasności – jeżeli strony chcą szerzej uporządkować współwłasność, np. z odpowiednią spłatą lub dopłatą.

Jeżeli intencją stron jest wyłącznie potwierdzenie, że już przy zakupie udziały zostały ustalone jako 99/1, dokument powinien bardzo dokładnie opisywać podstawę takiego twierdzenia i rzeczywisty zgodny zamiar stron w chwili nabycia samochodu. Nie należy jednak wstecznie kreować nierównych udziałów tylko dlatego, że jedna osoba później spłaciła większą część kredytu. Jeżeli zmiana następuje dopiero obecnie, dokument powinien odpowiadać rzeczywistej czynności dokonywanej teraz.

Czy potrzebny jest notariusz?

Samochód jest rzeczą ruchomą, dlatego do sprzedaży lub darowizny udziału w samochodzie nie jest wymagana forma aktu notarialnego. Co do zasady możliwe jest zawarcie odpowiedniej umowy bez udziału notariusza, jednak dla celów dowodowych warto sporządzić ją na piśmie.

Można również rozważyć notarialne poświadczenie podpisów. Nie jest to to samo co akt notarialny: notariusz poświadcza autentyczność podpisu złożonego lub uznanego przed nim. Takie poświadczenie może ułatwić późniejsze wykazanie, kto podpisał dokument, ale samo w sobie nie przesądza prawdziwości wszystkich oświadczeń zawartych w umowie ani nie wyklucza powoływania się na ewentualne wady oświadczenia woli.

Umowa powinna wskazywać co najmniej dane stron, dokładne oznaczenie pojazdu, numer VIN, numer rejestracyjny, markę i model, dotychczasowe oraz nowe udziały, podstawę ich zmiany, ewentualną cenę albo informację o nieodpłatnym charakterze czynności oraz datę zawarcia umowy.

Podatki i zgłoszenie zmiany udziałów

Zmiana udziałów w samochodzie może powodować skutki podatkowe. Przy sprzedaży udziału należy sprawdzić obowiązek w podatku od czynności cywilnoprawnych, a przy darowiźnie udziału – zasady podatku od spadków i darowizn. Narzeczeni nie są dla siebie małżonkami, więc samo planowanie ślubu nie daje im zwolnień przewidzianych dla małżonków.

Dokument powinien jasno wskazywać, czy przeniesienie części udziału następuje odpłatnie, nieodpłatnie, czy jest elementem szerszego rozliczenia. Od rzeczywistego charakteru czynności zależy ocena obowiązków podatkowych.

Po zmianie udziałów należy także zadbać o zgodność dokumentów dotyczących pojazdu ze stanem prawnym i dopełnić wymaganych formalności związanych ze zmianą danych współwłaścicieli. Podstawowym dokumentem będzie umowa lub inny dokument wykazujący skuteczną zmianę prawa własności.

Co zrobić, jeśli narzeczona nie zgadza się na zmianę?

Jeżeli narzeczona nie zgadza się na przeniesienie części swojego udziału, nie można jednostronnie wpisać sobie 99% własności. Art. 198 Kodeksu cywilnego pozwala każdemu współwłaścicielowi rozporządzać jego własnym udziałem, ale nie udziałem należącym do drugiej osoby.

W sporze można próbować wykazywać, że udziały wynikające z pierwotnego nabycia były inne, jeżeli rzeczywiście takie były ustalenia stron, albo dochodzić odpowiednich roszczeń związanych z finansowaniem zakupu. Podstawa prawna rozliczenia zależy od szczegółów: kto zapłacił cenę, na co został przeznaczony kredyt, jakie były ustalenia dotyczące spłaty, kto korzystał z auta i czy między stronami istniała umowa dotycząca rozliczeń.

Możliwe jest również żądanie zniesienia współwłasności. W przypadku samochodu praktycznym rozwiązaniem bywa przyznanie pojazdu jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty drugiego. Sposób rozliczenia zależy jednak od wartości udziałów i okoliczności konkretnej sprawy.

FAQ

Czy faktura na dwie osoby zawsze oznacza po 50% udziału?

Jeżeli dokument nabycia wskazuje dwóch współwłaścicieli, ale nie określa wielkości ich udziałów, działa domniemanie z art. 197 Kodeksu cywilnego, że udziały są równe. Domniemanie można obalić, jeżeli z czynności będącej źródłem współwłasności lub innych dowodów wynika inna wielkość udziałów.

Czy sam kredyt na moje nazwisko daje mi większy udział w samochodzie?

Nie. Kredyt może być ważnym dowodem tego, kto finansował zakup, ale sama spłata rat przez jedną osobę nie zwiększa automatycznie jej udziału we własności samochodu.

Czy można wpisać w umowie, że udział 99/1 obowiązuje od dnia zakupu?

Można opisać, jakie udziały strony rzeczywiście uzgodniły przy zakupie, jeżeli taki był ich zgodny zamiar i można go wykazać. Nie należy jednak nadawać zmianie własności sztucznej daty wstecznej. Jeżeli przeniesienie części udziału następuje dopiero obecnie, dokument powinien wskazywać rzeczywistą datę i charakter tej czynności.

Czy umowa musi być zawarta u notariusza?

Nie musi mieć formy aktu notarialnego, ponieważ dotyczy ruchomości. Dla bezpieczeństwa dowodowego warto jednak sporządzić ją na piśmie, a w uzasadnionych przypadkach można rozważyć notarialne poświadczenie podpisów.

Co jeśli druga osoba nie chce podpisać umowy?

Bez jej zgody nie można nabyć należącej do niej części udziału. W zależności od okoliczności można natomiast rozważyć roszczenia dotyczące rozliczenia finansowania zakupu albo wystąpić o zniesienie współwłasności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 197 i 198.
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 236, w szczególności art. 31 i nast.
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1986 r., sygn. akt III CZP 79/85.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2000 r., sygn. akt IV CKN 32/00.