Ubezpieczyciel żąda karty zgonu po kredytobiorcy

Dlaczego ubezpieczyciel żąda karty zgonu?

Przy ubezpieczeniu kredytu zakład ubezpieczeń sprawdza, czy śmierć kredytobiorcy jest zdarzeniem objętym ochroną. W praktyce potrzebuje nie tylko potwierdzenia, że zgon nastąpił, lecz także informacji, czy nie zachodzi wyłączenie odpowiedzialności przewidziane w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Takie wyłączenia mogą dotyczyć na przykład samobójstwa w określonym czasie od zawarcia umowy, zgonu związanego z okolicznościami wyłączonymi w polisie, zatajenia istotnych informacji przy przystąpieniu do ubezpieczenia albo innych sytuacji wskazanych w OWU. Dlatego ubezpieczyciel może potrzebować informacji o przyczynie śmierci.

Nie oznacza to jednak, że rodzina zawsze musi dostarczyć dokładnie kartę zgonu. Jeżeli dokument nie jest już w posiadaniu bliskich, należy przedstawić dokumenty dostępne dla uprawnionych oraz zażądać od ubezpieczyciela wskazania, jakie konkretnie informacje są mu niezbędne do rozpoznania roszczenia.

Karta zgonu a akt zgonu

Akt zgonu jest dokumentem stanu cywilnego i potwierdza fakt śmierci danej osoby. Zwykle to podstawowy dokument przekazywany bankowi lub ubezpieczycielowi przy zgłaszaniu roszczenia z polisy powiązanej z kredytem, ale sam akt zgonu nie musi zawierać informacji o medycznej przyczynie śmierci potrzebnej do oceny odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Karta zgonu ma inny charakter. Jest sporządzana w związku ze stwierdzeniem zgonu i służy m.in. do zgłoszenia i rejestracji zgonu, pochówku oraz potrzeb statystyki publicznej. Po dopełnieniu formalności rodzina może nie dysponować dokumentem lub jego częścią zawierającą dane, których oczekuje ubezpieczyciel.

Jeżeli zmarły był leczony przed śmiercią, pomocne mogą być także dokumenty medyczne, na przykład karta informacyjna leczenia szpitalnego, dokumentacja z poradni lub inne dokumenty wskazujące okoliczności leczenia i zgonu. Dostęp do dokumentacji medycznej osoby zmarłej zależy jednak od przepisów o prawach pacjenta i od tego, czy osoba występująca o dokumentację jest do tego uprawniona.

Co zrobić, gdy karty zgonu nie da się uzyskać?

Najbezpieczniej działać pisemnie i zachować potwierdzenia nadania lub wysłania korespondencji. W piśmie do banku lub ubezpieczyciela warto wskazać, że karta zgonu nie znajduje się w posiadaniu rodziny, a uprawniony przekazuje akt zgonu oraz inne dostępne dokumenty.

W takim piśmie można zażądać, aby ubezpieczyciel:

• wskazał konkretną podstawę prawną i umowną żądania karty zgonu,
• wyjaśnił, jakie informacje z tego dokumentu są niezbędne do oceny odpowiedzialności,
• wskazał, czy zaakceptuje inne dokumenty pozwalające ustalić potrzebne okoliczności,
• wyjaśnił, czy może sam pozyskać potrzebne informacje w trybie przewidzianym prawem i na podstawie posiadanych zgód.

W tym kontekście właściwą podstawą prawną jest art. 38 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Zakład ubezpieczeń może uzyskać od podmiotów wykonujących działalność leczniczą określone informacje potrzebne m.in. do ustalenia prawa do świadczenia i jego wysokości. Zakres ten obejmuje również informację o przyczynie śmierci ubezpieczonego.

Nie jest to jednak nieograniczone uprawnienie do samodzielnego zdobywania dowolnej dokumentacji medycznej po śmierci ubezpieczonego. Z żądaniem przekazania informacji określonych w art. 38 występuje lekarz upoważniony przez zakład ubezpieczeń, a wystąpienie wymaga zgody przewidzianej w tym przepisie. Dlatego warto zapytać ubezpieczyciela nie tylko, czy może pozyskać potrzebne dane, lecz także czy w konkretnej sprawie dysponuje podstawą i zgodą pozwalającą skorzystać z tego trybu.

Art. 38 dotyczy pozyskania określonych informacji od podmiotu leczniczego, a nie automatycznego prawa do otrzymania przez zakład dowolnego dokumentu. Jeżeli ubezpieczyciel potrzebuje przede wszystkim informacji o przyczynie śmierci, powinien wyjaśnić, dlaczego nie wystarczają inne dostępne dokumenty lub ustawowy tryb pozyskania tej informacji.

Jeżeli bank działa tylko jako pośrednik albo obsługuje ubezpieczenie grupowe, dobrze jest ustalić, kto faktycznie rozpoznaje roszczenie. Decyzję o wypłacie świadczenia podejmuje zakład ubezpieczeń, dlatego korespondencję dotyczącą likwidacji roszczenia warto kierować także bezpośrednio do niego.

Terminy wypłaty świadczenia

Po zgłoszeniu roszczenia ubezpieczyciel powinien prowadzić postępowanie likwidacyjne bez nieuzasadnionej zwłoki. Zgodnie z art. 817 Kodeksu cywilnego podstawowy termin spełnienia świadczenia wynosi 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku.

Jeżeli w tym terminie wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia jest niemożliwe, świadczenie powinno zostać spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Bezsporna część świadczenia powinna jednak zostać wypłacona w terminie 30 dni.

Dlatego nie warto odkładać zgłoszenia roszczenia tylko dlatego, że karta zgonu jest niedostępna. Do zgłoszenia należy dołączyć posiadane dokumenty, w szczególności akt zgonu, dane umowy kredytu i ubezpieczenia, OWU oraz dostępne dokumenty medyczne, a brak karty zgonu wyraźnie opisać.

Co w przypadku odmowy wypłaty?

Odmowa powinna być uzasadniona. Ubezpieczyciel powinien wskazać podstawę faktyczną i prawną decyzji oraz postanowienia umowy lub OWU, na których się opiera. Sama informacja, że nie dostarczono karty zgonu, nie musi wystarczać do uzasadnienia odmowy, zwłaszcza gdy uprawniony wykazał, że dokument nie jest dla niego dostępny, a potrzebne informacje można ustalić na podstawie innych danych.

Po odmowie można złożyć reklamację, żądając ponownej analizy sprawy. W reklamacji warto odnieść się do OWU, wskazać przekazane dokumenty, opisać brak możliwości dostarczenia karty zgonu oraz zażądać wyjaśnienia, czy zakład może pozyskać niezbędne informacje w trybie art. 38 i czy dysponuje wymaganą zgodą.

Jeżeli postępowanie reklamacyjne nie doprowadzi do rozwiązania sporu, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego, a roszczenia z umowy ubezpieczenia można także dochodzić przed sądem.

FAQ

Czy ubezpieczyciel zawsze może żądać karty zgonu?

Ubezpieczyciel może żądać informacji i dokumentów potrzebnych do ustalenia odpowiedzialności, ale zakres żądania powinien wynikać z umowy, OWU i rzeczywistej potrzeby wyjaśnienia sprawy. Jeżeli karta zgonu jest niedostępna dla rodziny, należy poprosić o wskazanie, jakie konkretne dane są potrzebne i czy można je ustalić w inny sposób.

Czy akt zgonu wystarczy do wypłaty świadczenia?

Czasem tak, ale nie zawsze. Akt zgonu potwierdza śmierć, natomiast przy niektórych polisach ubezpieczyciel może potrzebować informacji o przyczynie zgonu, jeżeli ma ona znaczenie dla zakresu ochrony lub wyłączeń odpowiedzialności.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel nie odpowiada?

Należy zachować dowód zgłoszenia roszczenia i ponowić kontakt na piśmie, wskazując datę zawiadomienia oraz terminy z art. 817 Kodeksu cywilnego. W razie odmowy albo przedłużającego się sporu można skorzystać z postępowania reklamacyjnego, a po jego wyczerpaniu również z pomocy Rzecznika Finansowego.

Czy spadkobiercy muszą spłacać kredyt, zanim ubezpieczyciel wypłaci świadczenie?

To zależy od umowy kredytu, zakresu ubezpieczenia i sytuacji spadkowej. Samo zgłoszenie roszczenia nie zawsze automatycznie wstrzymuje obowiązki wobec banku, dlatego równolegle warto ustalić z bankiem stan zadłużenia, zasady naliczania rat oraz możliwość czasowego wstrzymania określonych działań do czasu decyzji ubezpieczyciela.

Podsumowanie

Jeżeli ubezpieczyciel kredytu żąda karty zgonu, a rodzina nie ma możliwości jej dostarczenia, nie należy poprzestawać na ustnej informacji z banku ani odkładać zgłoszenia roszczenia. Trzeba przekazać akt zgonu i inne dostępne dokumenty, a następnie zażądać od ubezpieczyciela wskazania, jakie informacje są naprawdę niezbędne i czy może je pozyskać we własnym trybie.

Art. 38 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej pozwala zakładowi pozyskiwać od podmiotów leczniczych określone informacje, w tym o przyczynie śmierci, ale nie daje mu nieograniczonego dostępu do dowolnej dokumentacji. Znaczenie mają ustawowy zakres informacji, działanie przez upoważnionego lekarza oraz wymagana zgoda. W razie odmowy wypłaty należy żądać pisemnego uzasadnienia, a następnie wykorzystać reklamację i dalsze dostępne środki ochrony.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 817.

2. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1526 ze zm., w szczególności art. 38.

3. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, t.j. Dz.U. 2024 poz. 581 ze zm., w szczególności art. 26.