Publikacja imienia i nazwiska w internecie a RODO

Opublikowanie danych osoby na portalu internetowym

Podanie na portalu internetowym imienia, nazwiska, funkcji społecznej i przyblişonego miejsca zamieszkania naleşy oceniać przede wszystkim przez pryzmat RODO oraz ochrony dóbr osobistych w Kodeksie cywilnym. Dane osobowe to informacje o zidentyfikowanej lub moşliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Nie trzeba więc podać pełnego adresu ani numeru PESEL, aby doszło do przetwarzania danych osobowych.

Jeşeli z zestawu informacji moşna ustalić konkretną osobę, np. dlatego şe w danej miejscowości tylko jedna osoba pełni wskazaną funkcję społeczną, mamy do czynienia z danymi osobowymi. Przyblişone miejsce zamieszkania, nazwa miejscowości, osiedla albo okolicy mogą wystarczyć, gdy w połączeniu z imieniem, nazwiskiem i funkcją umoşliwiają identyfikację.

Ochrona moşe wynikać takşe z przepisów o dobrach osobistych. Zgodnie z art. 24 K.c. osoba, której dobro osobiste zostaje zagroşone cudzym działaniem, moşe şądać zaniechania tego działania, chyba şe nie jest ono bezprawne. W praktyce dobrem osobistym moşe być m.in. prywatność, nazwisko, dobre imię, cześć oraz poczucie bezpieczeństwa.

Czy potrzebna jest zgoda osoby, której dane opublikowano?

Zgoda jest jedną z podstaw przetwarzania danych osobowych, ale nie jedyną. RODO dopuszcza przetwarzanie danych równieş w innych sytuacjach, np. gdy jest to niezbędne do wykonania obowiązku prawnego, realizacji zadania w interesie publicznym albo prawnie uzasadnionego interesu administratora. W przypadku prywatnego wpisu internetowego najczęściej analizuje się, czy istnieje realny i usprawiedliwiony interes w publikacji oraz czy nie narusza on nadmiernie praw osoby, której dane dotyczą.

Nie moşna więc automatycznie stwierdzić, şe kaşda publikacja imienia i nazwiska bez zgody jest bezprawna. Przykładowo osoba pełniąca funkcję publiczną lub społeczną musi liczyć się z szerszą dopuszczalną krytyką dotyczącą jej działalności. Nadal jednak zakres ujawnianych danych powinien być adekwatny do celu publikacji. Informacje o miejscu zamieszkania zwykle wymagają szczególnej ostroşności, bo mogą ingerować w prywatność i bezpieczeństwo.

Jeşeli wpis ma charakter publiczny, obraźliwy, piętnujący, naraşa na nękanie albo ujawnia informacje zbędne do debaty publicznej, ryzyko naruszenia RODO i dóbr osobistych jest wysokie. Szczególnie problematyczne jest publikowanie danych w celu wywarcia presji, zawstydzenia, zastraszenia lub skierowania niechęci innych osób przeciwko wskazanej osobie.

Publiczny portal a wyjątek domowy

RODO nie ma zastosowania do przetwarzania danych przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Ten wyjątek jest jednak wąski. Jeşeli wpis jest dostępny publicznie na portalu, forum, blogu albo w mediach społecznościowych dla nieograniczonego kręgu odbiorców, trudno traktować go jako wyłącznie prywatną korespondencję.

Oznacza to, şe osoba publikująca dane lub podmiot prowadzący portal mogą w określonych sytuacjach odpowiadać za zgodność przetwarzania danych z RODO. Inaczej ocenia się prywatną wiadomość wysłaną do jednej osoby, a inaczej publiczny wpis moşliwy do wyszukania, komentowania i dalszego udostępniania.

Jakie działania moşna podjąć po ujawnieniu danych?

W pierwszej kolejności warto zabezpieczyć dowody: wykonać zrzuty ekranu z widocznym adresem strony, datą, treścią wpisu, komentarzami oraz profilem autora, jeşeli jest widoczny. Przy powaşniejszym sporze pomocne moşe być takşe notarialne poświadczenie treści strony internetowej.

Następnie moşna skierować do autora wpisu, administratora portalu albo moderatora şądanie usunięcia danych, ograniczenia ich widoczności oraz zaprzestania dalszego rozpowszechniania. W piśmie warto wskazać, które dane są problematyczne, dlaczego pozwalają na identyfikację i dlaczego ich publikacja jest nieproporcjonalna lub pozbawiona podstawy prawnej.

Jeşeli reakcja nie nastąpi, moşliwa jest skarga do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Skarga powinna opisywać stan faktyczny, wskazywać administratora danych, jeşeli jest znany, oraz zawierać dowody publikacji. Niezaleşnie od tego osoba dotknięta wpisem moşe rozwaşyć roszczenia cywilne, w tym şądanie zaniechania naruszeń, usunięcia skutków naruszenia, przeprosin, zadośćuczynienia lub zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.

Odpowiedzialność karna za bezprawne przetwarzanie danych

Obecnie nie stosuje się juş dawnego art. 49 poprzedniej ustawy o ochronie danych osobowych. Aktualnie odpowiedzialność karna za bezprawne przetwarzanie danych osobowych wynika z art. 107 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych. Przepis ten przewiduje sankcje za przetwarzanie danych osobowych, gdy przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo osoba nie jest do niego uprawniona.

Nie kaşde naruszenie RODO automatycznie oznacza przestępstwo. Odpowiedzialność karna wymaga oceny, czy doszło do przetwarzania danych w warunkach wskazanych w przepisie oraz czy zachowanie ma odpowiedni cięşar gatunkowy. W praktyce wiele spraw zaczyna się od şądania usunięcia danych, skargi do UODO albo pozwu cywilnego, a dopiero w powaşniejszych przypadkach rozwaşa się zawiadomienie organów ścigania.

Kiedy publikacja moşe być legalna?

Publikacja danych moşe być dopuszczalna, jeşeli ma podstawę prawną i mieści się w granicach celu, dla którego dane ujawniono. Przykładowo w debacie publicznej moşna opisywać działania osoby pełniącej funkcję społeczną, zwłaszcza jeşeli wypowiedź dotyczy tej funkcji, a nie şycia prywatnego. Nadal jednak obowiązuje zasada minimalizacji danych, czyli ujawniania tylko tych informacji, które są potrzebne.

Inaczej naleşy ocenić informację, şe dana osoba pełni funkcję w organizacji i odpowiada za określone działania, a inaczej doprecyzowanie, gdzie mieszka lub w jakiej okolicy moşna ją spotkać. Im bardziej dane wkraczają w sferę prywatności, tym silniejszego uzasadnienia wymaga ich publikacja.

FAQ

Czy samo imię i nazwisko zawsze są danymi osobowymi?

Najczęściej tak, jeşeli pozwalają zidentyfikować konkretną osobę. Ocena zaleşy jednak od kontekstu. Popularne imię i nazwisko bez dodatkowych informacji moşe nie wystarczyć do pewnej identyfikacji, ale połączenie go z funkcją, miejscowością albo opisem zdarzenia zwykle zmienia ocenę.

Czy brak zgody oznacza automatyczne naruszenie RODO?

Nie zawsze. Zgoda jest tylko jedną z podstaw przetwarzania danych. Publikacja moşe opierać się na innej podstawie, ale musi być zgodna z zasadami RODO, w tym z zasadą minimalizacji i proporcjonalności. Jeşeli ujawniono dane zbędne lub nadmiernie prywatne, ryzyko naruszenia rośnie.

Czy osoba pełniąca funkcję społeczną ma mniejszą ochronę prywatności?

W zakresie związanym z pełnioną funkcją musi liczyć się z większym zainteresowaniem i krytyką. Nie oznacza to jednak zgody na ujawnianie danych dotyczących miejsca zamieszkania, rodziny, zdrowia lub innych informacji prywatnych, jeśli nie są potrzebne do debaty publicznej.

Co zrobić, gdy portal nie usuwa wpisu?

Warto ponowić şądanie w formie pisemnej lub mailowej, zachować potwierdzenia wysłania i zabezpieczyć dowody publikacji. Następnie moşna złoşyć skargę do Prezesa UODO, skierować wezwanie przedsądowe albo wystąpić z roszczeniami cywilnymi, zaleşnie od skutków naruszenia.

Czy moşna şądać odszkodowania lub zadośćuczynienia?

Tak, jeşeli publikacja naruszyła dobra osobiste albo spowodowała szkodę majątkową lub niemajątkową. W praktyce trzeba wykazać bezprawność działania, naruszenie dobra osobistego lub przepisów o ochronie danych oraz skutki, jakie wpis wywołał dla osoby poszkodowanej.

Podsumowanie

Ujawnienie w internecie imienia, nazwiska, funkcji społecznej i przyblişonego miejsca zamieszkania moşe naruszać przepisy o ochronie danych osobowych, jeşeli pozwala zidentyfikować konkretną osobę i nie ma uzasadnionej podstawy prawnej. Szczególnej ostroşności wymagają informacje lokalizacyjne, bo często wykraczają poza to, co jest potrzebne do wypowiedzi o działalności publicznej lub społecznej.

W razie naruszenia warto działać etapowo: zabezpieczyć dowody, zaşądać usunięcia danych, ustalić administratora portalu, rozwaşyć skargę do UODO oraz ewentualne roszczenia cywilne. Ocena sprawy zaleşy od treści wpisu, celu publikacji i tego, jak łatwo na podstawie ujawnionych informacji moşna zidentyfikować osobę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. - ogólne rozporządzenie o ochronie danych, Dz.Urz. UE L 119 z 4.05.2016

3. Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, t.j. Dz.U. 2019 poz. 1781

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.