Alimenty po rozwodzie bez winy – czy były małżonek może domagać się wsparcia po latach?
• Data: 2025-07-11 • Autor: Radca prawny Marek Gola
W latach 90. byłem dwa lata żonaty. Związek zakończył się rozwodem bez orzekania o winie. Nie mieliśmy wspólnego majątku ani adresu. Czy była małżonka kiedyś może pozwać mnie o alimenty? Czego mogę się spodziewać? Wiem tylko, że żyje w jakimś związku, ale bez ślubu.
Alimentacja byłego małżonka po rozwodzie
Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.
Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie z winą obu stron
Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II UK 135/08, nieuzyskanie z mocy wyroku sądowego przedłużenia terminu pięcioletniego, o którym mowa w art. 60 § 3 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego rozwiedzionego małżonka.
Innymi słowy obowiązek alimentacyjny Pan wobec żony nie wygasa, bowiem każde z Państwa ponosi winę za rozkład pożycia, co powoduje, że wyjście z niedostatku lub ponowne zawarcie małżeństwa może pozbawić Pana żonę prawa do alimentów.
Stan niedostatku małżonka
Przesłanką zwykłego obowiązku alimentacyjnego jest stan niedostatku małżonka uprawnionego. „Stan niedostatku nie musi istnieć w chwili orzeczenia rozwodu, według bowiem przeważającego poglądu żądanie świadczeń alimentacyjnych jest uzasadnione także wtedy, gdy uprawniony do alimentów małżonek znalazł się w niedostatku dopiero po upływie pewnego czasu od orzeczenia rozwodu” (por. A. Szpunar, Obowiązek alimentacyjny między małżonkami po rozwodzie, SC 1981, t. XXXI, s. 127).
Według J. Gwiazdomorskiego (System… , s. 1015) „w niedostatku znajduje się osoba, która nie jest w stanie uzyskiwać środków swego utrzymania, tzn. środków zaspokajania swoich potrzeb samodzielnie czy własnymi siłami”. Zaspokajanie w ramach obowiązku alimentacyjnego potrzeb krewnych, zstępnych i wstępnych nie doznaje ograniczeń, w szczególności takich, które ze względu na stopień uciążliwości materialnej chroniłyby zobowiązanego od świadczeń. Przeciwnie, zmuszony jest on znieść tę uciążliwość nawet kosztem obniżenia stopy życiowej, zaniechania inwestycji, kosztownych podróży itp. W literaturze prezentowany jest słuszny pogląd, w myśl którego wysokość obciążenia alimentacyjnego powinna być określona na takim poziomie, aby nie prowadziła do niedostatku samego obciążonego (tak J. Pietrzykowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, s. 636 oraz powołani tam autorzy: S. Szer i J. Winiarz).
Pozew o alimenty od byłego małżonka
Występując z powództwem o alimenty, należy nie tylko wskazać swoją sytuację materialną, ale także przyrównać ją do sytuacji byłego małżonka. Do pozwu o alimenty trzeba dołączyć pełną dokumentację medyczną na okoliczność stanu zdrowia, historię rachunku bankowego na okoliczność braku środków zgromadzonych na rachunku, braku oszczędności, a także przedłożyć dokumenty wskazujące na usprawiedliwione potrzeby. Nie jest to więc droga szybka ani łatwa.
Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75, „zasadne i zgodne z treścią art. 135 kro – jest oparcie się na możliwościach zarobkowych pozwanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie” (por. orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r. III CR 212/58 OSPiKA 1960/2 poz. 41).
Przykłady
Pani Ewa, po trzydziestu latach od rozwodu, otrzymała list polecony z sądu – jej były mąż wystąpił z żądaniem alimentów. Choć rozwód nastąpił bez orzekania o winie, a każde z nich dawno ułożyło sobie życie na nowo, pan Marek popadł w poważne problemy zdrowotne i finansowe. W pozwie wskazał, że nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, nie ma oszczędności ani rodziny, która mogłaby mu pomóc. Sąd jednak oddalił jego powództwo, uznając, że od rozwodu minęło znacznie więcej niż pięć lat i nie zaszły żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby przedłużenie obowiązku alimentacyjnego.
Pan Tomasz, rozwiedziony bez orzekania o winie w 2001 roku, po latach zaczął otrzymywać wiadomości od byłej żony z prośbami o wsparcie finansowe. Twierdziła, że po utracie pracy i pogorszeniu zdrowia nie jest w stanie pokryć kosztów leczenia i utrzymania. Choć początkowo zgodził się na dobrowolne przekazywanie drobnych kwot, po kilku miesiącach otrzymał z sądu pozew o alimenty. Sprawa trafiła na wokandę, ale została umorzona – od rozwodu upłynęło ponad 20 lat, a sąd uznał, że żona nie udowodniła żadnych nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na przedłużenie obowiązku alimentacyjnego.
Pani Krystyna, rozwiedziona z mężem w 1998 roku, żyje samotnie i nie wyszła ponownie za mąż. Gdy w 2024 roku trafiła do szpitala po udarze i straciła zdolność do pracy, wystąpiła o alimenty od byłego męża. Choć wcześniej nie utrzymywali kontaktu, a rozwód był bez orzekania o winie, sąd uznał, że jej sytuacja jest wyjątkowa – brak rodziny, poważna choroba i brak środków do życia. Pomimo upływu ponad 25 lat od rozwodu, sąd zdecydował się przyjąć powództwo do rozpoznania i ostatecznie przyznał alimenty w symbolicznej wysokości, uznając, że były mąż ma stabilną sytuację finansową, a potrzeby powódki są realne i pilne.
Podsumowanie
Choć obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka po rozwodzie bez orzekania o winie co do zasady wygasa po pięciu latach, w wyjątkowych sytuacjach sąd może go przedłużyć. Kluczowe znaczenie ma wtedy udowodnienie stanu niedostatku oraz brak możliwości samodzielnego utrzymania się przez osobę uprawnioną. Sam fakt upływu lat nie wyklucza roszczeń alimentacyjnych, ale ich skuteczność zależy od okoliczności życiowych i decyzji sądu, który każdorazowo bada, czy wniosek rzeczywiście zasługuje na uwzględnienie.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w sprawie alimentów lub innych kwestii rodzinnych? Skontaktuj się z nami – nasi prawnicy udzielają rzetelnych i dyskretnych konsultacji online. Otrzymasz jasną odpowiedź, opartą na aktualnych przepisach i orzecznictwie, bez wychodzenia z domu.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II UK 135/08
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75
4. Orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r. III CR 212/58
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Radca prawny Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności w prawie karnym materialnym i procesowym, bliskie jest mu też prawo pracy, prawo rodzinne oraz prawo handlowe. Udzielił już ponad 2000 porad prawnych, pomagając osobom pokrzywdzonym przez nieuczciwych pracodawców, a także tym, w których życie (nie zawsze słusznie) wtargnęła policja i prokuratura.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
» Jakie są możliwości prawne w przypadku braku opieki nad seniorem
» Klient zrezygnował z zamówienia na zasłony, co zrobić z tkaninami
» Wymiana towaru z grzeczności a prawo odstąpienia od umowy, kiedy termin biegnie na nowo?
» Pomyłka PZU w wypłacie odszkodowania
» Groźby, zniewagi i nękanie w świetle prawa karnego i cywilnego
Popularne w dziale
Zadaj pytanie » - Wykonanie przez gminę drogi na prywatnym terenie
- Jak uniknąć kłopotów ze współwłasnością samochodu?
- Problem z żywopłotem sąsiada, co można zrobić?
- Zniesienie współwłasności po śmierci współwłaściciela nieruchomości
- Rozstanie z dziewczyną i przejęcie kredytu hipotecznego za mieszkanie
- Złośliwe i uporczywe hałasowanie sąsiadów
