Alimenty po rozwodzie bez winy – czy grożą po latach?

Czy była żona może pozwać o alimenty po latach?

Była małżonka może formalnie złożyć pozew o alimenty nawet po wielu latach od rozwodu. Samo wniesienie pozwu nie oznacza jednak, że roszczenie zostanie uwzględnione. W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma to, że rozwód nastąpił bez orzekania o winie.

Zgodnie z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdy zobowiązanym miałby być małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek alimentacyjny wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której sąd przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Jeżeli więc rozwód miał miejsce w latach 90., a przez ten czas nie było orzeczenia przedłużającego pięcioletni termin, ewentualny pozew byłej żony byłby co do zasady bardzo trudny do wygrania. W odpowiedzi na pozew należałoby powołać się przede wszystkim na upływ terminu z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Rozwód bez orzekania o winie a rozwód z winą

Rozwód bez orzekania o winie nie oznacza, że oboje małżonkowie zostali uznani za winnych. Oznacza jedynie, że sąd nie ustalał winy w rozkładzie pożycia. Ma to duże znaczenie dla alimentów po rozwodzie.

W przypadku rozwodu bez winy albo z winy obu stron były małżonek może żądać alimentów tylko wtedy, gdy znajduje się w niedostatku. Inaczej wygląda sytuacja, gdy jeden małżonek został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Wtedy małżonek niewinny może w określonych przypadkach żądać alimentów także wtedy, gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.

W opisanym stanie faktycznym nie ma informacji, aby którykolwiek z małżonków został uznany za wyłącznie winnego. Dlatego podstawowym punktem obrony jest pięcioletni termin oraz brak trwającego obowiązku alimentacyjnego.

Kiedy były małżonek jest w niedostatku?

Niedostatek oznacza sytuację, w której osoba uprawniona nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Chodzi m.in. o koszty mieszkania, żywności, leczenia, podstawowej odzieży czy niezbędnej opieki. Nie wystarczy samo twierdzenie, że byłemu małżonkowi żyje się gorzej niż drugiej stronie.

Sąd bada, czy osoba żądająca alimentów może pracować, czy ma majątek, oszczędności, świadczenia, emeryturę, rentę, pomoc rodziny oraz czy racjonalnie wykorzystuje swoje możliwości zarobkowe. Znaczenie mogą mieć także choroba, wiek, niepełnosprawność, długotrwałe bezrobocie oraz realne koszty leczenia.

Nawet gdy niedostatek zostanie wykazany, alimenty nie są ustalane automatycznie. Sąd ocenia również możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego, a więc nie tylko jego faktyczne dochody, lecz także to, ile mógłby zarabiać przy należytym wykorzystaniu swoich kwalifikacji i sił.

Czy nowy związek bez ślubu odbiera prawo do alimentów?

Nowe małżeństwo byłego małżonka uprawnionego do alimentów powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego. Inaczej jest z nieformalnym związkiem. Sam konkubinat nie powoduje automatycznego wygaśnięcia roszczenia.

Nie oznacza to jednak, że taki związek jest bez znaczenia. Jeżeli była żona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerem, dzieli z nim koszty utrzymania albo otrzymuje od niego stałą pomoc, sąd może uwzględnić to przy ocenie, czy rzeczywiście znajduje się w niedostatku i jaka jest skala jej usprawiedliwionych potrzeb.

Jak bronić się przed pozwem o alimenty od byłej żony?

Jeżeli po latach otrzyma Pan pozew o alimenty, nie należy go ignorować. Sąd może wydać rozstrzygnięcie na podstawie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez strony, dlatego odpowiedź na pozew powinna być konkretna i poparta dokumentami.

W takiej sprawie warto w szczególności:

• załączyć odpis wyroku rozwodowego i wykazać, że rozwód był bez orzekania o winie,
• podnieść zarzut upływu pięciu lat od orzeczenia rozwodu,
• sprawdzić, czy kiedykolwiek zapadło orzeczenie przedłużające obowiązek alimentacyjny,
• kwestionować niedostatek powódki, jeżeli ma dochody, majątek, wsparcie partnera albo możliwość pracy,
• wykazać własne koszty utrzymania, zobowiązania, stan zdrowia i sytuację rodzinną.

W wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II UK 135/08, Sąd Najwyższy wskazał, że nieuzyskanie z mocy wyroku sądowego przedłużenia terminu pięcioletniego, o którym mowa w art. 60 § 3 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, powoduje wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego rozwiedzionego małżonka.

Wysokość alimentów a możliwości zarobkowe pozwanego

Gdyby sąd w ogóle badał zasadność alimentów, nie ograniczałby się wyłącznie do aktualnego wynagrodzenia pozwanego. W praktyce znaczenie mają także kwalifikacje, doświadczenie zawodowe, stan zdrowia, wiek, majątek oraz realna możliwość uzyskiwania dochodów.

W wyroku z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75, Sąd Najwyższy wskazał, że przy alimentach można opierać się na możliwościach zarobkowych zobowiązanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Podobny kierunek wynika także z orzeczenia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r., sygn. akt III CR 212/58.

Nie oznacza to jednak, że alimenty mogą doprowadzić zobowiązanego do niedostatku. Sąd powinien wyważyć usprawiedliwione potrzeby osoby żądającej alimentów oraz możliwości zarobkowe i majątkowe osoby pozwanej.

FAQ

Czy po rozwodzie bez orzekania o winie alimenty są możliwe?

Tak, ale tylko wtedy, gdy były małżonek znajduje się w niedostatku, a obowiązek alimentacyjny nie wygasł. Przy rozwodzie bez winy zasadą jest wygaśnięcie obowiązku po 5 latach od rozwodu, chyba że sąd przedłużył ten termin z powodu wyjątkowych okoliczności.

Czy była żona może skutecznie żądać alimentów po 20 albo 30 latach?

W typowej sprawie po tak długim czasie roszczenie będzie bardzo trudne do uwzględnienia, jeżeli rozwód był bez orzekania o winie i nie zapadło orzeczenie przedłużające pięcioletni termin. Każdorazowo trzeba jednak sprawdzić dokumenty z wcześniejszych postępowań.

Czy życie w konkubinacie kończy alimenty od byłego małżonka?

Nie automatycznie. Obowiązek wygasa z mocy prawa w razie zawarcia nowego małżeństwa przez osobę uprawnioną. Konkubinat może jednak wpływać na ocenę niedostatku, zwłaszcza gdy partner realnie pokrywa koszty utrzymania.

Co zrobić po otrzymaniu pozwu o alimenty od byłej żony?

Należy odpowiedzieć na pozew w terminie wskazanym przez sąd, załączyć wyrok rozwodowy i dokumenty dotyczące własnej sytuacji finansowej. Warto też podnieść zarzut upływu pięcioletniego terminu, jeżeli rozwód był bez orzekania o winie.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji ryzyko skutecznego pozwu o alimenty jest ograniczone przede wszystkim przez upływ pięcioletniego terminu z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Była żona może złożyć pozew, ale musiałaby pokonać istotne przeszkody prawne: wykazać niedostatek, podstawy do alimentów oraz brak wygaśnięcia obowiązku.

Nieformalny związek byłej żony nie zamyka automatycznie drogi do alimentów, ale może być argumentem w sprawie, jeżeli wpływa na jej realne koszty utrzymania. Najważniejsze jest zachowanie dokumentów rozwodowych i szybka reakcja na ewentualne pismo z sądu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II UK 135/08
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 48/75
4. Orzeczenie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 1959 r., sygn. akt III CR 212/58

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.