Wyrejestrowanie przywłaszczonego samochodu

Kiedy można wyrejestrować przywłaszczony samochód?

Wyrejestrowanie pojazdu następuje na wniosek właściciela, składany do organu właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu. W praktyce będzie to najczęściej wydział komunikacji starostwa powiatowego, urzędu miasta na prawach powiatu albo właściwy urząd dzielnicy.

W przypadku utraty samochodu wskutek kradzieży lub przywłaszczenia kluczowe znaczenie ma art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten przewiduje wyrejestrowanie pojazdu w razie kradzieży, jeżeli właściciel złoży stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania.

Nie należy jednak rozumieć słowa „kradzież” wyłącznie w najwęższym, karnistycznym znaczeniu. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że celem przepisu jest ochrona właściciela, który utracił pojazd wbrew swojej woli wskutek czynu bezprawnego. Dlatego przywłaszczenie samochodu, oszustwo związane z przejęciem auta albo inne bezprawne pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad pojazdem mogą być argumentem za wyrejestrowaniem.

Wniosek ma też znaczenie procesowe. To właściciel określa żądanie i podstawę sprawy administracyjnej, a organ powinien rozpoznać sprawę w granicach tego żądania. Wynika to z zasady wszczęcia postępowania na żądanie strony, o której mowa w art. 61 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kradzież a przywłaszczenie pojazdu

Problem w takich sprawach polega często na tym, że organy ścigania w postanowieniu używają innej kwalifikacji niż „kradzież” albo umarzają postępowanie z powodu niewykrycia sprawcy, braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu albo innych przyczyn procesowych. Samo umorzenie nie oznacza jeszcze, że właściciel odzyskał pojazd albo że może nim dysponować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że ratio legis art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym sprowadza się do umożliwienia wyrejestrowania pojazdu w każdym wypadku, gdy właściciel utracił posiadanie wbrew swojej woli, a pozbawienie władztwa stanowi czyn zabroniony. Sąd podkreślił, że niuanse kwalifikacji prawnej nie powinny wypaczać sensu regulacji, a właściciel bezprawnie pozbawiony władztwa nad pojazdem nie może być pozbawiony możliwości jego wyrejestrowania.

Takie stanowisko znalazło wyraz m.in. w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1435/12, oraz w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1337/13. W praktyce warto powołać te orzeczenia w uzasadnieniu wniosku albo odwołania, zwłaszcza gdy urząd odmawia wyrejestrowania tylko dlatego, że w aktach sprawy karnej pojawia się określenie „przywłaszczenie”, a nie „kradzież”.

Jaka podstawa prawna we wniosku?

Najczęściej należy powołać art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym i opisać, że pojazd został utracony wbrew woli właściciela, a sprawa była zgłoszona organom ścigania. Do wniosku warto dołączyć dokumenty potwierdzające przebieg sprawy, w szczególności potwierdzenie zawiadomienia Policji lub prokuratury, postanowienie o umorzeniu postępowania, korespondencję z organami ścigania oraz własne oświadczenie składane pod odpowiedzialnością karną.

Jeżeli organ twierdzi, że nie ma podstaw do zastosowania przesłanki kradzieży, należy rozważyć dodatkowe lub alternatywne powołanie się na trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. W orzecznictwie wskazuje się, że przywłaszczenie pojazdu może, zależnie od okoliczności, uzasadniać wyrejestrowanie na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 albo na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Takie podejście pojawiło się m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2465/16.

Wariant oparty na trwałej i zupełnej utracie posiadania wymaga jednak szczególnie starannego udokumentowania, że właściciel nie ma realnej możliwości odzyskania pojazdu i nie doszło do przeniesienia własności. W niektórych przypadkach ta podstawa może też wiązać się z dodatkowymi wymaganiami formalnymi, dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualną praktykę konkretnego urzędu.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Do wniosku o wyrejestrowanie przywłaszczonego samochodu warto przygotować możliwie pełny zestaw dokumentów. Zwykle będą to:

• wniosek o wyrejestrowanie pojazdu z dokładnym opisem zdarzenia,
• oświadczenie właściciela o utracie pojazdu, składane pod odpowiedzialnością karną,
• potwierdzenie zgłoszenia sprawy Policji lub prokuraturze,
• postanowienie o umorzeniu dochodzenia albo śledztwa, jeżeli zostało wydane,
• dokumenty potwierdzające brak możliwości odzyskania pojazdu, np. korespondencję z organami ścigania, osobą, która pojazd przejęła, warsztatem albo ubezpieczycielem,
• dowód rejestracyjny, jeżeli właściciel go posiada, albo potwierdzenie zgłoszenia jego utraty,
• kartę pojazdu, jeżeli była wydana i znajduje się w posiadaniu właściciela,
• tablice rejestracyjne, jeżeli właściciel je posiada; jeżeli nie, należy wyjaśnić przyczynę ich braku.

Brak kluczyków, dowodu rejestracyjnego albo tablic nie powinien automatycznie przekreślać sprawy, jeżeli właściciel potrafi wyjaśnić, dlaczego ich nie ma. W opisanym stanie faktycznym istotne jest pisemne potwierdzenie zgłoszenia zaginięcia dowodu rejestracyjnego oraz dokumenty z postępowania karnego.

Co zrobić, gdy urząd odmówi wyrejestrowania?

Jeżeli wydział komunikacji wyda decyzję odmowną, właściciel może wnieść odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji. W odwołaniu należy wskazać, że organ zbyt wąsko rozumie pojęcie kradzieży albo pominął przesłankę trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu.

W odwołaniu warto zażądać ponownej oceny całego materiału dowodowego, w tym postanowienia o umorzeniu, potwierdzenia zgłoszenia zdarzenia oraz oświadczenia właściciela. Należy podkreślić, że właściciel nie dysponuje samochodem, nie ma realnej możliwości korzystania z niego, a dalsze figurowanie pojazdu w ewidencji prowadzi do obowiązku opłacania OC za pojazd faktycznie utracony.

Jeżeli samorządowe kolegium odwoławcze utrzyma odmowę, możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Co do zasady wnosi się ją w terminie 30 dni od doręczenia decyzji organu drugiej instancji, za pośrednictwem tego organu. W sprawach spornych sąd administracyjny bada, czy organ prawidłowo zastosował przepisy i czy właściwie ocenił zebrane dowody.

Wpływ wyrejestrowania na obowiązek opłacania OC

Dopóki pojazd pozostaje zarejestrowany, właściciel musi liczyć się z obowiązkiem posiadania obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Brak faktycznego korzystania z auta, brak kluczyków albo brak wiedzy, gdzie znajduje się samochód, nie zawsze wystarczy, aby uniknąć konsekwencji związanych z przerwą w OC.

Po wydaniu decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu należy niezwłocznie przekazać jej kopię ubezpieczycielowi. Umowa OC co do zasady rozwiązuje się w związku z wyrejestrowaniem pojazdu, a właściciel może domagać się rozliczenia niewykorzystanej części składki, jeżeli składka została opłacona za okres po wyrejestrowaniu.

W praktyce nie warto poprzestawać na rozmowie telefonicznej z urzędem albo ubezpieczycielem. Bezpieczniej jest złożyć pisemny wniosek o wyrejestrowanie, uzyskać decyzję administracyjną, a następnie przesłać ją ubezpieczycielowi z wnioskiem o zakończenie polisy i zwrot nadpłaty, jeżeli taka powstała.

Co powinien zrobić właściciel w opisanej sytuacji?

Właściciel powinien złożyć formalny wniosek o wyrejestrowanie pojazdu, a nie ograniczać się do zgłoszenia zaginięcia dowodu rejestracyjnego. We wniosku należy dokładnie opisać utratę pojazdu, wskazać, że nastąpiła ona wbrew woli właściciela, dołączyć dokumenty z Policji i postanowienie o umorzeniu, a także złożyć wymagane oświadczenie pod odpowiedzialnością karną.

Jeżeli urząd uzna, że umorzenie postępowania nie wystarcza, należy żądać wydania pisemnej decyzji. Tylko pisemna decyzja odmowna otwiera realną drogę odwoławczą. W odwołaniu można powołać orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące szerokiego rozumienia utraty pojazdu wbrew woli właściciela.

Ważne jest również, aby wszystkie pisma składać za potwierdzeniem odbioru albo wysyłać listem poleconym. Pozwala to wykazać daty czynności, pilnować terminów odwoławczych i uporządkować materiał dowodowy.

FAQ

Czy przywłaszczenie samochodu można traktować jak kradzież przy wyrejestrowaniu?

Nie zawsze w sensie prawa karnego, ale dla potrzeb wyrejestrowania pojazdu sądy administracyjne dopuszczają szerokie rozumienie utraty pojazdu wbrew woli właściciela. Jeżeli właściciel faktycznie stracił samochód wskutek czynu bezprawnego, urząd powinien ocenić cel art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, a nie tylko nazwę czynu w postanowieniu karnym.

Czy umorzenie postępowania karnego blokuje wyrejestrowanie auta?

Nie musi blokować. Umorzenie z powodu niewykrycia sprawcy albo braku wystarczających danych procesowych nie oznacza automatycznie, że pojazd nie został utracony. Ważne jest, aby we wniosku wykazać, że właściciel nie ma nad autem faktycznego władztwa i utracił je wbrew swojej woli.

Co zrobić, jeżeli nie mam dowodu rejestracyjnego ani kluczyków?

Należy opisać przyczynę braku dokumentów i kluczyków oraz dołączyć potwierdzenie zgłoszenia utraty dowodu rejestracyjnego, jeżeli zostało złożone. Brak tych elementów powinien być oceniany w kontekście całej sprawy, zwłaszcza gdy wynika z utraty pojazdu.

Czy trzeba dalej płacić OC za przywłaszczony samochód?

Do czasu skutecznego wyrejestrowania pojazdu ryzyko obowiązku opłacania OC pozostaje po stronie właściciela. Po uzyskaniu decyzji o wyrejestrowaniu należy przekazać ją ubezpieczycielowi i wystąpić o zakończenie polisy oraz ewentualny zwrot niewykorzystanej składki.

Czy urząd może odmówić przyjęcia wniosku?

Urząd powinien przyjąć wniosek i rozpoznać sprawę. Jeżeli uważa, że brakuje podstaw do wyrejestrowania, powinien wydać decyzję administracyjną. Od decyzji odmownej można wnieść odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego.

Podsumowanie

Właściciel przywłaszczonego samochodu nie powinien rezygnować z wyrejestrowania tylko dlatego, że sprawa karna została umorzona albo w dokumentach pojawiła się kwalifikacja „przywłaszczenie”. Dla postępowania administracyjnego kluczowe jest to, czy właściciel utracił faktyczne władztwo nad pojazdem wbrew swojej woli i czy potrafi to wykazać dokumentami.

Najbezpieczniej jest złożyć pisemny wniosek o wyrejestrowanie, dołączyć dokumenty z Policji lub prokuratury, złożyć wymagane oświadczenie i żądać decyzji. W razie odmowy warto wnieść odwołanie, powołując się na art. 79 Prawa o ruchu drogowym oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące przywłaszczenia i trwałej utraty posiadania pojazdu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
4. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1091/99
6. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1435/12
7. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1337/13
8. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2465/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.