Nagranie nauczyciela podczas lekcji – czy jest legalne?

Czy uczeń może nagrać nauczyciela podczas lekcji?

Samo utrwalenie przebiegu lekcji przez jej uczestnika nie jest automatycznie czynem zabronionym. Art. 267 Kodeksu karnego dotyczy m.in. bezprawnego uzyskania dostępu do informacji dla sprawcy nieprzeznaczonej oraz posługiwania się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym lub innym w celu uzyskania informacji, do której dana osoba nie jest uprawniona. Jeżeli uczeń jest obecny na lekcji i słyszy wypowiedzi kierowane do niego lub do klasy, nie można bez dalszej analizy utożsamiać nagrania z bezprawnym podsłuchem.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy urządzenie zostaje pozostawione po to, aby nagrywać rozmowę, w której uczeń nie uczestniczy, albo gdy nagranie obejmuje informacje, do których nie był uprawniony. Znaczenie mają więc sposób działania, zakres utrwalonych informacji i okoliczności konkretnego zdarzenia.

Osobno trzeba ocenić prawo cywilne. Nagranie może ingerować w prywatność, wizerunek, cześć lub inne dobra osobiste nauczyciela i pozostałych osób. Cel ochrony praw dziecka i zabezpieczenia dowodu może mieć znaczenie dla oceny bezprawności, ale nie daje nieograniczonego prawa do nagrywania i rozpowszechniania materiału.

Od 1 września 2026 r. dochodzi jeszcze trzecia płaszczyzna: nawet gdy samo uzyskanie nagrania nie wypełnia znamion przestępstwa, uczeń może naruszyć przepisy Prawa oświatowego dotyczące korzystania z urządzenia w szkole.

Od 1 września 2026 r. – nowe zasady telefonów i urządzeń rejestrujących w szkołach

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 1036), obowiązująca od 1 września 2026 r., wprowadziła ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu albo dźwięku w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży. Zasady te dotyczą zarówno szkół publicznych, jak i niepublicznych, a odpowiednio także szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej.

Zakaz działa podczas pobytu ucznia na terenie szkoły w związku z realizacją zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a także podczas zajęć edukacyjnych organizowanych poza terenem szkoły. Obejmuje więc nie tylko samo nagrywanie, lecz korzystanie z urządzenia należącego do ustawowo określonej kategorii.

W szkole podstawowej uczeń, który bez podstawy z jednego z ustawowych wyjątków włącza telefon lub dyktafon w celu nagrania lekcji, może naruszyć Prawo oświatowe, nawet jeśli sama czynność nagrania nie stanowi przestępstwa. To dwa odrębne zagadnienia i szkoła nie powinna ich ze sobą utożsamiać.

Kiedy zakaz nie obowiązuje?

Prawo oświatowe przewiduje trzy grupy wyjątków:

• zgoda nauczyciela – gdy korzystanie z urządzenia służy realizacji programu nauczania do danych zajęć, sprawdzeniu wiedzy uczniów albo zapewnieniu kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej;
• zgoda dyrektora szkoły – udzielana na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia, gdy ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby uczeń musi korzystać z odpowiedniego sprzętu specjalistycznego lub aplikacji mobilnej służącej do monitorowania stanu zdrowia; odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia;
• bezpośrednie zagrożenie – gdy występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia osób albo mienia tych osób lub mienia szkoły.

Zgoda nauczyciela nie jest więc ogólnym wyjątkiem pozwalającym na dowolne nagrywanie. Musi mieścić się w jednym z celów wskazanych w ustawie.

Szkoły ponadpodstawowe i szkoły podstawowe dla dorosłych

W szkołach ponadpodstawowych, szkołach podstawowych dla dorosłych oraz określonych szkołach artystycznych ustawodawca nie wprowadził identycznego ogólnokrajowego zakazu jak w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży. Warunki korzystania z telefonów i podobnych urządzeń albo zakaz ich używania mają wynikać ze statutu szkoły, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

Szkoły mają czas do 31 grudnia 2026 r. na dostosowanie statutów do nowych przepisów. Od 1 września 2026 r. do dnia dostosowania statutu dotychczasowe postanowienia statutu dotyczące warunków wnoszenia i korzystania z telefonów i innych urządzeń na terenie szkoły nadal mogą być stosowane, ale tylko w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z nową ustawą. Nie ma więc luki prawnej między wejściem ustawy w życie a zmianą statutu.

Wycieczki szkolne, przechowywanie urządzeń i kary

W szkołach podstawowych ustawowy zakaz z art. 98a ust. 1 Prawa oświatowego nie działa podczas wycieczek szkolnych w taki sam sposób jak podczas zwykłych zajęć. Statut szkoły określa warunki korzystania z urządzeń podczas wycieczek i może dodatkowo wskazać przypadki, w których korzystanie z nich jest zakazane, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

Dyrektor może także, za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, zorganizować miejsce lub miejsca przechowywania telefonów i innych urządzeń. Zasady przechowywania muszą zapewniać bezpieczeństwo sprzętu oraz ochronę prywatności ucznia, w szczególności przed przeglądaniem zawartości urządzenia przez osoby nieuprawnione.

Jeżeli szkoła zorganizowała takie miejsce, a uczeń nie przestrzega szczegółowych zasad odkładania i odbierania urządzeń, nauczyciel może nakazać odłożenie urządzenia do miejsca przechowywania. Naruszenie warunków lub zakazów korzystania z urządzeń albo niewykonanie takiego nakazu może skutkować działaniami wychowawczymi lub karami przewidzianymi w statucie szkoły.

Czego nie wolno robić z nagraniem?

Największe ryzyko prawne często pojawia się nie przy samym utrwaleniu zdarzenia, lecz przy dalszym rozpowszechnianiu materiału. Publiczne umieszczenie filmu lub nagrania audio w internecie, przesyłanie go szerokiej grupie osób albo publikowanie w mediach społecznościowych może naruszać prywatność, cześć, dobre imię lub inne dobra osobiste nauczyciela. W przypadku nagrania wideo trzeba dodatkowo uwzględnić art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku co do zasady wymaga zezwolenia osoby przedstawionej, z ustawowymi wyjątkami.

Jeżeli nagranie obejmuje innych uczniów, ich twarze, głosy, nazwiska albo inne informacje pozwalające ich zidentyfikować, zakres udostępnienia materiału powinien być szczególnie ograniczony. Przekazanie nagrania dyrektorowi, rzecznikowi dyscyplinarnemu, sądowi, policji, prokuraturze lub prawnikowi w związku z konkretną sprawą należy oceniać inaczej niż publiczne piętnowanie nauczyciela w internecie.

Nagranie jako dowód

Nagranie dźwięku lub obrazu może być wykorzystane jako dowód, jeżeli dokumentuje okoliczności istotne dla sprawy. W postępowaniu cywilnym dowody zawierające zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku są przeprowadzane na podstawie art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego, z odpowiednim zastosowaniem przepisów o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów.

Dopuszczalność dowodu i ocena sposobu jego pozyskania to odrębne zagadnienia. Samo naruszenie szkolnego zakazu korzystania z telefonu nie rozstrzyga automatycznie, czy sąd lub inny właściwy organ uwzględni nagranie. Znaczenie mogą mieć m.in. cel utrwalenia materiału, sposób jego zdobycia, zakres ingerencji w prawa innych osób, autentyczność nagrania i jego przydatność dla wyjaśnienia sprawy.

Materiału nie należy montować ani skracać w sposób zmieniający sens wypowiedzi. Warto zachować oryginalny plik, datę i okoliczności jego powstania oraz przekazywać kopię tylko w zakresie potrzebnym do konkretnego postępowania.

Poniżanie uczniów przez nauczyciela – od czego zacząć?

Jeżeli nauczyciel poniża uczniów, używa obraźliwych określeń, zawstydza dziecko przy klasie albo stosuje zachowania naruszające jego godność, rodzic nie powinien ograniczać się do rozmów ustnych. Warto przygotować krótką notatkę: kiedy doszło do zdarzenia, kto był obecny, jakie słowa padły i jak dziecko zareagowało.

Pierwszym krokiem zwykle jest pisemne zawiadomienie dyrektora szkoły z żądaniem wyjaśnienia sprawy. Jeżeli problem jest poważny albo zachowania się powtarzają, w zależności od okoliczności można również zwrócić się do organu prowadzącego, kuratorium oświaty albo właściwego rzecznika dyscyplinarnego nauczycieli.

Nauczyciel podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom określonym w art. 6 Karty Nauczyciela. Jeżeli zachowanie może stanowić czyn naruszający prawa i dobro dziecka, dyrektor szkoły – a gdy podejrzenie dotyczy dyrektora, organ prowadzący – ma obowiązek zawiadomić rzecznika dyscyplinarnego nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o podejrzeniu takiego czynu, chyba że okoliczności bezspornie wskazują, że do niego nie doszło.

Kary dyscyplinarne mogą obejmować naganę z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczyciela przez 3 lata oraz wydalenie z zawodu nauczyciela. Nie każda nieprzyjemna uwaga uzasadnia postępowanie dyscyplinarne, ale uporczywe poniżanie, wyśmiewanie lub zastraszanie ucznia wymaga rzeczowego wyjaśnienia.

Czy szkoła może żądać wydania nagrania lub telefonu?

Szkoła może poprosić rodzica lub ucznia o przedstawienie kopii nagrania, jeżeli materiał jest potrzebny do wyjaśnienia zgłoszenia. Co do zasady nie oznacza to jednak, że dyrektor może bez odrębnej podstawy prawnej zmusić rodzica do wydania prywatnego nagrania lub całego urządzenia. Inaczej wygląda sytuacja, gdy obowiązek przedstawienia materiału wynika z czynności właściwego organu, np. sądu, prokuratora lub policji, prowadzonych na podstawie odpowiednich przepisów.

Nowe Prawo oświatowe trzeba tu odróżnić od prawa do dostępu do treści telefonu. Jeżeli szkoła zorganizowała miejsce przechowywania urządzeń i uczeń narusza przyjęte zasady, nauczyciel może nakazać odłożenie urządzenia do takiego miejsca. Przepisy wymagają jednak ochrony prawa ucznia do prywatności, w szczególności uniemożliwienia osobom nieuprawnionym przeglądania zawartości telefonu lub innego urządzenia.

Jeżeli szkoła twierdzi, że samo nagranie nauczyciela jest przestępstwem, warto poprosić o pisemne wskazanie podstawy prawnej i oddzielić trzy kwestie: zgodność korzystania z urządzenia z Prawem oświatowym, ewentualną odpowiedzialność karną za sposób uzyskania informacji oraz późniejsze wykorzystanie lub rozpowszechnienie nagrania.

Jak odpowiedzieć szkole?

W odpowiedzi warto rzeczowo opisać, dlaczego nagranie powstało i w jaki sposób zostało wykorzystane. Jeżeli nie było publikowane ani przekazywane osobom postronnym, należy to wyraźnie zaznaczyć. Jeżeli uczeń korzystał z urządzenia w szkole podstawowej po 1 września 2026 r., trzeba jednocześnie uwzględnić nowe przepisy Prawa oświatowego i nie twierdzić automatycznie, że sam cel ochrony praw ucznia uchyla ustawowy zakaz korzystania z urządzenia.

W piśmie najlepiej opisać konkretne zdarzenia: datę, lekcję, wypowiedzi lub zachowania nauczyciela, reakcję ucznia, świadków oraz to, jakie działania zostały już podjęte. Jeżeli zachowanie nauczyciela mogło naruszać prawa i dobro dziecka, można zwrócić uwagę na obowiązek dyrektora wynikający z Karty Nauczyciela, ale bez przesądzania z góry wyniku postępowania dyscyplinarnego.

FAQ

Czy nagranie nauczyciela bez jego zgody jest zawsze nielegalne?

Nie. Jeżeli uczeń uczestniczy w lekcji, samo utrwalenie wypowiedzi nie jest automatycznie przestępstwem z art. 267 Kodeksu karnego. Trzeba jednak osobno ocenić sposób uzyskania informacji, dobra osobiste osób nagranych oraz przepisy o korzystaniu z urządzeń w szkole. Szerzej zasady te wyjaśnia materiał: legalność utrwalania cudzej rozmowy; rozróżniamy w nim udział w rozmowie od rejestrowania informacji przeznaczonych wyłącznie dla innych osób.

Czy uczeń szkoły podstawowej może po 1 września 2026 r. nagrywać lekcję telefonem?

Co do zasady nie może korzystać z telefonu lub innego urządzenia objętego ustawą podczas pobytu w szkole związanego z zajęciami ani podczas zajęć edukacyjnych poza szkołą, chyba że zachodzi jeden z ustawowych wyjątków. Sama chęć zabezpieczenia dowodu nie została wskazana jako odrębny wyjątek od zakazu.

Czy szkoła może ukarać ucznia za użycie telefonu?

Tak. W szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży od 1 września 2026 r. obowiązuje ustawowy zakaz z określonymi wyjątkami, a jego naruszenie może prowadzić do działań wychowawczych lub kar statutowych. W szkołach ponadpodstawowych i szkołach podstawowych dla dorosłych warunki albo zakaz korzystania z urządzeń określa statut. Konsekwencja szkolna nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności karnej za nagranie.

Czy można wysłać nagranie dyrektorowi szkoły?

Można przekazać nagranie w celu wyjaśnienia konkretnej sprawy i ochrony praw ucznia, ograniczając krąg odbiorców i zakres udostępnienia. Jeżeli nagranie powstało przy naruszeniu zasad korzystania z urządzenia, fakt ten może być oceniony osobno od wartości dowodowej materiału.

Czy można opublikować nagranie nauczyciela w internecie?

Publikacja jest znacznie bardziej ryzykowna niż wykorzystanie dowodowe. Może naruszać wizerunek, prywatność, dobre imię nauczyciela oraz prawa innych uczniów widocznych lub słyszalnych na nagraniu. Przed publicznym udostępnieniem trzeba mieć konkretną podstawę prawną i uwzględnić wyjątki przewidziane w przepisach.

Co zrobić, gdy szkoła straszy rodzica sądem lub postępowaniem karnym?

Warto poprosić o pisemne stanowisko i wskazanie podstawy prawnej zarzutów. Następnie trzeba oddzielnie ocenić zgodność użycia urządzenia z Prawem oświatowym, sposób uzyskania nagrania, jego dalsze udostępnienie oraz ewentualne obowiązki szkoły związane z zachowaniem nauczyciela.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe – Dz.U. 2026 poz. 1036
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 515
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 ze zm.
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795
5. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm.
6. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 24