Jak odzyskać pożyczone pieniądze od znajomego

Umowa pożyczki i jej forma

Podstawą dochodzenia zwrotu pieniędzy jest umowa pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy.

Umowa pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł, wymaga zachowania formy dokumentowej. Oznacza to, że przy pożyczce dokładnie 1000 zł brak pisemnej umowy nie powoduje sam przez się problemu z ważnością umowy. W praktyce jednak zawsze trzeba wykazać, że pieniądze zostały przekazane jako pożyczka, a nie np. darowizna, rozliczenie za zakupy albo zwrot wcześniejszego długu.

Forma dokumentowa może wynikać nie tylko z klasycznej umowy podpisanej na papierze. W wielu sprawach istotne znaczenie mają także SMS-y, e-maile, wiadomości z komunikatora, potwierdzenie przelewu, tytuł przelewu oraz późniejsze wiadomości dłużnika, w których przyznaje, że ma oddać pieniądze.

Zobacz również: jak wyegzekwować zwrot pieniędzy

Jakie dowody przygotować, gdy nie ma pisemnej umowy?

W opisanej sytuacji najważniejsze dowody to potwierdzenie przelewu oraz korespondencja SMS. Szczególnie korzystne są wiadomości, z których wynika, że znajomy prosił o pożyczkę, wskazał kwotę, obiecał zwrot i później przesuwał termin spłaty. Takie wiadomości mogą potwierdzać zarówno samo zawarcie umowy, jak i uznanie długu.

Warto zabezpieczyć dowody w sposób czytelny: pobrać potwierdzenie przelewu z banku, wykonać zrzuty ekranu SMS-ów wraz z numerem telefonu i datami, zachować historię korespondencji oraz spisać chronologię zdarzeń. Jeżeli dłużnik w wiadomości napisał np. „oddam po wypłacie”, „jutro przeleję” albo „wiem, że jestem winien”, może to mieć duże znaczenie dowodowe.

Jeżeli przelew był opisany tytułem „pożyczka”, „pożyczka 1000 zł” albo podobnie, sytuacja dowodowa jest jeszcze lepsza. Jeżeli tytuł przelewu był ogólny, nadal można powołać się na SMS-y i inne okoliczności sprawy.

Wezwanie do zapłaty przed pozwem

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto wysłać dłużnikowi formalne wezwanie do zapłaty. Nie zawsze jest ono bezwzględnym warunkiem pozwu, ale ma praktyczne znaczenie: porządkuje sprawę, wyznacza ostateczny termin spłaty, może skłonić dłużnika do zapłaty i pomaga wykazać przed sądem, że wierzyciel próbował rozwiązać sprawę polubownie.

Wezwanie najlepiej wysłać listem poleconym na znany adres dłużnika, a dodatkowo można przesłać je e-mailem albo SMS-em. W wezwaniu należy wskazać kwotę długu, datę udzielenia pożyczki, termin zwrotu, numer rachunku bankowego, krótki termin na zapłatę oraz zapowiedź skierowania sprawy do sądu w razie braku spłaty.

Jeżeli planujesz późniejszy wpis do KRD lub innego biura informacji gospodarczej, wezwanie powinno zawierać także wyraźne ostrzeżenie o zamiarze przekazania informacji gospodarczej. Dla zobowiązań konsumenta co do zasady znaczenie ma m.in. minimalna kwota długu, wymagalność oraz upływ odpowiedniego czasu od doręczenia albo wysłania takiego wezwania.

Pozew o zapłatę pożyczki

Gdy wezwanie do zapłaty nie przyniesie skutku, możesz złożyć pozew o zapłatę. W pozwie trzeba wskazać sąd, strony, żądaną kwotę, ewentualne odsetki, uzasadnienie oraz dowody. W sprawach o zapłatę od osoby fizycznej najbezpieczniej przyjąć właściwość sądu miejsca zamieszkania pozwanego, choć w niektórych sprawach umownych możliwa jest także właściwość przemienna.

Przy kwocie 1000 zł sprawa będzie co do zasady rozpoznawana przez sąd rejonowy. Roszczenia z umów o wartości do 20 000 zł zwykle trafiają do postępowania uproszczonego. Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku używania dawnych formularzy - obecnie kluczowe jest, aby pozew spełniał wymagania pisma procesowego i jasno przedstawiał żądanie.

W takiej sprawie można wnosić o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Jeżeli sąd uzna, że z pozwu i dokumentów wynika zasadność roszczenia, może wydać nakaz zapłaty bez wyznaczania rozprawy. Dłużnik ma jednak prawo wnieść sprzeciw, a wtedy sprawa będzie rozpoznawana dalej.

Ile kosztuje pozew o 1000 zł?

Aktualnie w sprawach o prawa majątkowe przy niskich kwotach opłata od pozwu jest opłatą stałą. Dla roszczenia przekraczającego 500 zł i nieprzekraczającego 1500 zł opłata wynosi 100 zł. Oznacza to, że przy pozwie o zwrot pożyczki 1000 zł należy liczyć się co do zasady z opłatą sądową 100 zł.

Jeżeli wygrasz sprawę, możesz domagać się od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym opłaty od pozwu. Jeżeli korzystasz z pomocy pełnomocnika, możliwe jest także dochodzenie kosztów zastępstwa procesowego według zasad obowiązujących w postępowaniu cywilnym.

Odsetki za opóźnienie

Jeżeli strony ustaliły termin zwrotu pożyczki, odsetek za opóźnienie można żądać co do zasady od dnia następującego po tym terminie. W opisanej sytuacji, jeśli pożyczka miała zostać oddana po 5 dniach, a wynika to z SMS-ów lub innych dowodów, warto wskazać ten termin w pozwie.

Jeżeli nie da się udowodnić konkretnego terminu zwrotu, zastosowanie może mieć zasada, że dłużnik powinien spełnić świadczenie po wezwaniu go do zapłaty. Wtedy bezpieczniej liczyć odsetki od dnia następującego po terminie wskazanym w wezwaniu do zapłaty albo od innej daty wynikającej z okoliczności sprawy.

Czy można wpisać dłużnika do KRD?

Wpis do Krajowego Rejestru Długów jest w praktyce wpisem do biura informacji gospodarczej. Nie następuje automatycznie po wydaniu wyroku lub nakazu zapłaty i nie dokonuje go sąd z urzędu. Wierzyciel musi sam spełnić warunki przewidziane w przepisach dotyczących udostępniania informacji gospodarczych.

W przypadku osoby prywatnej będącej konsumentem znaczenie mają w szczególności: wysokość zadłużenia, wymagalność długu, upływ określonego czasu od wezwania do zapłaty oraz prawidłowe ostrzeżenie dłużnika o zamiarze przekazania danych do biura informacji gospodarczej. Przy długu 1000 zł warunek minimalnej kwoty co do zasady może być spełniony, ale trzeba zadbać o prawidłowe wezwanie.

Nakaz zapłaty lub wyrok bardzo wzmacnia pozycję wierzyciela, ponieważ potwierdza istnienie długu. Do przymusowego odzyskania pieniędzy potrzebny jest jednak tytuł wykonawczy, czyli orzeczenie sądu zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Dopiero wtedy można skierować sprawę do komornika.

Czy zgłaszać sprawę na policję?

Samo niewykonanie umowy pożyczki najczęściej jest sprawą cywilną. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa może mieć sens wtedy, gdy istnieją konkretne okoliczności wskazujące, że pożyczkobiorca już w chwili proszenia o pieniądze nie zamierzał ich oddać albo celowo wprowadzał wierzyciela w błąd.

Przykładem może być sytuacja, w której ta sama osoba pożycza pieniądze od wielu osób, używa nieprawdziwych historii, ukrywa swój adres, natychmiast zrywa kontakt albo od początku przedstawia fałszywe informacje o swojej sytuacji. Nie zastępuje to jednak pozwu cywilnego o zapłatę, jeżeli celem jest odzyskanie pieniędzy.

FAQ

Czy SMS wystarczy jako dowód pożyczki?

SMS może być bardzo ważnym dowodem, zwłaszcza gdy wynika z niego prośba o pożyczkę, kwota, termin zwrotu albo późniejsze przyznanie długu. Najlepiej, gdy SMS-y łączą się z potwierdzeniem przelewu.

Czy brak pisemnej umowy oznacza, że nie odzyskam pieniędzy?

Nie. Brak podpisanej umowy nie oznacza nieważności pożyczki. Trzeba jednak udowodnić, że pieniądze były pożyczką i że druga osoba miała obowiązek je zwrócić.

Czy przy pożyczce 1000 zł trzeba było zawrzeć umowę dokumentową?

Przepis wymaga formy dokumentowej dla pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł. Przy kwocie dokładnie 1000 zł ten próg nie jest przekroczony, ale przelew i SMS-y nadal są potrzebne jako dowody.

Od kiedy mogę żądać odsetek?

Jeżeli ustalono konkretny termin zwrotu, odsetek można zwykle żądać od następnego dnia po jego upływie. Jeżeli terminu nie da się wykazać, znaczenie ma wezwanie do zapłaty i termin w nim wyznaczony.

Czy sąd wpisze dłużnika do KRD?

Nie. Sąd może wydać nakaz zapłaty albo wyrok, ale wpisu do KRD/BIG dokonuje wierzyciel po spełnieniu warunków ustawowych, w tym po prawidłowym wezwaniu dłużnika z ostrzeżeniem o takim wpisie.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji wierzyciel ma sensowne podstawy do dochodzenia zwrotu pożyczki. Przelew bankowy oraz SMS-y z prośbą o pożyczkę i obietnicami zwrotu mogą wystarczyć do wykazania roszczenia, zwłaszcza gdy dłużnik w korespondencji przyznaje, że pieniądze powinien oddać.

Najlepsza kolejność działań to: zabezpieczenie dowodów, wysłanie formalnego wezwania do zapłaty, naliczenie odsetek od prawidłowej daty, a następnie złożenie pozwu o zapłatę. Wpis do KRD można rozważyć równolegle lub po uzyskaniu orzeczenia, ale trzeba dochować wymogów przewidzianych dla przekazywania informacji gospodarczych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

4. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.