Upublicznianie wizerunku osób w internecie

Czy można nagrywać i fotografować obce osoby?

Trzeba odróżnić samo wykonanie zdjęcia lub nagrania od jego późniejszego rozpowszechnienia. Art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych dotyczy przede wszystkim rozpowszechniania wizerunku, czyli udostępnienia go innym osobom, np. przez publikację na stronie internetowej, blogu, portalu społecznościowym, kanale wideo lub w reklamie.

Samo fotografowanie albo filmowanie w miejscu publicznym nie jest automatycznie zakazane tylko dlatego, że w kadrze znalazły się osoby trzecie. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Nagrywanie może naruszać prywatność, dobra osobiste, regulamin obiektu, przepisy porządkowe albo przepisy o ochronie danych osobowych, zwłaszcza gdy jest uporczywe, natarczywe, dotyczy sytuacji intymnej albo prowadzi do identyfikacji konkretnych osób.

W praktyce największe ryzyko powstaje wtedy, gdy materiał zostaje opublikowany w internecie. Internetowe udostępnienie zdjęcia lub filmu powoduje, że wizerunek trafia do nieokreślonego kręgu odbiorców, może być kopiowany, komentowany i wykorzystywany dalej poza kontrolą autora publikacji.

Kiedy publikacja wizerunku wymaga zgody?

Zgodnie z art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła wyraźnie, że zgoda na publikację jest potrzebna.

Ustawa przewiduje też dwa ważne wyjątki. Zgody nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych lub zawodowych. Ten wyjątek nie obejmuje dowolnej publikacji zdjęć z życia prywatnego takiej osoby.

Drugim wyjątkiem jest wizerunek osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz lub publiczna impreza. Chodzi o sytuacje, w których dana osoba nie jest głównym tematem zdjęcia lub filmu, a jej usunięcie z kadru nie zmieniłoby charakteru materiału.

Czy zamazanie twarzy wystarczy?

Nie zawsze. Kluczowe jest to, czy konkretna osoba może zostać rozpoznana. Wizerunek to nie tylko twarz widoczna wprost. Identyfikacja może wynikać także z sylwetki, charakterystycznej fryzury, ubioru, tatuaży, głosu, miejsca, opisów dodanych do materiału albo kontekstu publikacji.

W orzecznictwie wskazuje się, że nawet częściowe zasłonięcie twarzy może być niewystarczające, jeżeli zdjęcie nadal pozwala na identyfikację. Przykładem jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 czerwca 2015 r., sygn. akt VI ACa 1077/14, w którym uznano, że zasłonięcie oczu czarnym paskiem nie wyłączyło rozpoznawalności osoby przedstawionej na zdjęciu.

Bezpieczna anonimizacja powinna więc faktycznie uniemożliwiać identyfikację osoby przez osoby trzecie, a nie tylko utrudniać rozpoznanie. Przy materiałach internetowych trzeba uwzględnić również podpisy, tagi, lokalizację, komentarze i inne informacje publikowane razem ze zdjęciem lub filmem.

Wizerunek jako dobro osobiste i dane osobowe

Wizerunek jest chroniony nie tylko przez ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Art. 23 Kodeksu cywilnego wymienia wizerunek jako dobro osobiste człowieka. Oznacza to, że bezprawna publikacja zdjęcia lub filmu może naruszać dobra osobiste, nawet jeżeli spór nie dotyczy klasycznej komercyjnej eksploatacji zdjęcia.

Jeżeli zdjęcie lub nagranie pozwala zidentyfikować osobę fizyczną, wizerunek może być również daną osobową. Wtedy podmiot publikujący materiał, zwłaszcza firma, organizacja, szkoła, fundacja, administrator strony lub twórca wykorzystujący materiały zawodowo, powinien ocenić podstawę przetwarzania danych i spełnić obowiązki wynikające z RODO. Inaczej ocenia się prywatne, domowe wykorzystanie materiałów, a inaczej publikację w ramach działalności zawodowej, marketingowej albo organizacyjnej.

Przy dzieciach należy zachować szczególną ostrożność. Co do zasady zgodę na publikację wizerunku małoletniego wyrażają jego przedstawiciele ustawowi. Jeżeli rodzice mają pełnię władzy rodzicielskiej i nie zgadzają się co do publikacji, sprawa może wymagać rozstrzygnięcia przez sąd opiekuńczy.

Kiedy osoba jest tylko szczegółem całości?

Wyjątek dotyczący szczegółu całości nie obejmuje każdej fotografii zrobionej w miejscu publicznym. Osoba widoczna w kadrze powinna być elementem tła, a nie głównym motywem materiału. Jeżeli zdjęcie jest skadrowane na konkretną osobę, pokazuje ją wyraźnie, eksponuje jej zachowanie albo wykorzystuje jej wygląd do przyciągnięcia uwagi odbiorców, trudno mówić o szczególe całości.

Przykładowo zgoda zwykle nie będzie potrzebna, gdy zdjęcie przedstawia panoramę rynku, tłum uczestników koncertu albo szeroki kadr z biegu ulicznego, a pojedyncze osoby są jedynie częścią większej sceny. Inaczej będzie, gdy autor wybiera z tłumu jedną osobę, robi jej zbliżenie i publikuje je jako główny element wpisu.

Jak przygotować zgodę na wykorzystanie wizerunku?

Przepisy nie wymagają, aby zgoda na rozpowszechnianie wizerunku zawsze miała formę pisemną. Dla celów dowodowych pisemna albo elektroniczna zgoda jest jednak najbezpieczniejsza. W razie sporu to osoba powołująca się na zgodę powinna wykazać, że rzeczywiście została ona udzielona i obejmowała konkretny sposób wykorzystania wizerunku.

Zgoda powinna być konkretna. Nie wystarczy ogólne zdanie, że ktoś zgadza się na zdjęcia. Dobrze przygotowane oświadczenie powinno wskazywać co najmniej: kto udziela zgody, komu jej udziela, jakiego materiału dotyczy, gdzie materiał może zostać opublikowany, w jakim celu, na jak długo, czy możliwa jest obróbka zdjęcia lub filmu oraz czy wykorzystanie ma charakter odpłatny czy nieodpłatny.

Przykładowy zapis może brzmieć:

Wyrażam zgodę na utrwalanie i rozpowszechnianie mojego wizerunku utrwalonego podczas [wydarzenie/sesja/nagranie] przez [nazwa podmiotu] w celu [cel publikacji], w szczególności na stronie internetowej [adres] oraz w profilach społecznościowych [nazwa profilu]. Zgoda obejmuje publikację zdjęć i nagrań, ich kadrowanie oraz podstawową obróbkę graficzną, bez naruszania mojego dobrego imienia.

W wielu sytuacjach warto dopisać, czy zgoda jest udzielana bezterminowo, czy na określony czas, czy może zostać cofnięta i jakie skutki ma cofnięcie zgody dla materiałów już opublikowanych lub wydrukowanych. Przy działaniach marketingowych, sesjach odpłatnych, influencer marketingu albo materiałach z udziałem dzieci najlepiej przygotować pełną zgodę dopasowaną do konkretnego przypadku.

Co grozi za publikację wizerunku bez zgody?

Osoba, której wizerunek opublikowano bezprawnie, może żądać przede wszystkim usunięcia zdjęcia lub filmu, zaniechania dalszych publikacji oraz usunięcia skutków naruszenia, np. przez złożenie przeprosin. W zależności od okoliczności może też dochodzić zadośćuczynienia pieniężnego, zapłaty odpowiedniej kwoty na cel społeczny albo odszkodowania, jeżeli poniosła szkodę majątkową.

Nie każde naruszenie prawa do wizerunku jest automatycznie przestępstwem. Odpowiedzialność karna może pojawić się dopiero przy dodatkowych okolicznościach, np. przy uporczywym nękaniu, groźbach, zniesławieniu, bezprawnym utrwaleniu osoby nagiej albo wykorzystaniu materiałów do oszustwa. Ocena zależy od konkretnego stanu faktycznego.

FAQ

Czy mogę opublikować zdjęcie z ulicy, jeśli widać na nim przypadkowe osoby?

Tak, ale tylko wtedy, gdy osoby te są jedynie elementem większej całości, np. ulicy, krajobrazu, zgromadzenia lub wydarzenia publicznego. Jeżeli konkretna osoba jest głównym tematem zdjęcia albo można ją łatwo rozpoznać i zdjęcie ją eksponuje, bezpieczniej uzyskać zgodę.

Czy czarny pasek na oczach chroni przed naruszeniem prawa do wizerunku?

Nie zawsze. Jeżeli osobę nadal można rozpoznać po innych cechach albo po kontekście publikacji, zastosowanie paska, rozmycia lub częściowego kadrowania może być niewystarczające.

Czy zgoda na publikację wizerunku musi być pisemna?

Przepisy nie wprowadzają ogólnego wymogu formy pisemnej, ale pisemna lub elektroniczna zgoda jest zdecydowanie zalecana. Pozwala wykazać, kto udzielił zgody, komu, na jaki materiał, w jakim celu i w jakich kanałach publikacji.

Czy zapłata za pozowanie zastępuje zgodę?

Co do zasady, jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła inaczej, odrębne zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku nie jest wymagane. Dla bezpieczeństwa warto jednak uregulować w umowie, gdzie i w jakim celu zdjęcia lub filmy będą wykorzystywane.

Czy można publikować zdjęcia dzieci z imprezy publicznej?

Wizerunek dziecka wymaga szczególnej ostrożności. Jeżeli dziecko jest tylko elementem szerszego kadru z wydarzenia publicznego, sytuacja może mieścić się w ustawowym wyjątku. Gdy dziecko jest wyeksponowane, podpisane, oznaczone lub materiał ma charakter promocyjny, należy uzyskać zgodę rodzica albo opiekuna prawnego.

Podsumowanie

Publikowanie zdjęć i nagrań w internecie wymaga każdorazowo oceny, czy przedstawione osoby są rozpoznawalne i czy zachodzi ustawowy wyjątek od obowiązku uzyskania zgody. Samo wykonanie materiału w miejscu publicznym nie przesądza o legalności jego publikacji. Również proste zamazanie twarzy może nie wystarczyć, jeżeli identyfikacja jest możliwa na podstawie innych elementów.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest uzyskanie wyraźnej zgody określającej sposób, cel, czas i miejsce publikacji. Przy materiałach komercyjnych, promocyjnych, dotyczących dzieci albo pokazujących osoby w sytuacjach wrażliwych warto skonsultować treść zgody przed publikacją.

Źródła

1. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w szczególności art. 81 i art. 83, t.j. Dz.U. 2025 poz. 24 - tekst aktu.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 23 i art. 24, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1071 ze zm. - tekst aktu.
3. Urząd Ochrony Danych Osobowych, materiały dotyczące wizerunku dzieci w internecie - uodo.gov.pl.
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 czerwca 2015 r., sygn. akt VI ACa 1077/14.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 158/15.
6. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 1741/14.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.