Pies podrapał dziecko – odszkodowanie i OC

Kto odpowiada, gdy pies zadrapie dziecko?

W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma to, kto faktycznie sprawował pieczę nad psem. Odpowiedzialność nie jest uzależniona od tego, czy dana osoba jest właścicielem mieszkania ani czy posiada polisę OC mieszkania. Istotne jest to, czy zwierzę było przez nią chowane, prowadzone, pilnowane albo używane w chwili zdarzenia.

Zgodnie z treścią art. 431 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.”

Przepis ten wprowadza szczególną odpowiedzialność za zwierzę. W praktyce oznacza to, że opiekun psa powinien liczyć się z roszczeniami, nawet jeśli zdarzenie było nagłe i niezamierzone. Może jednak bronić się, wykazując, że zachował należytą ostrożność, a do zdarzenia doszło mimo prawidłowego nadzoru nad psem. Znaczenie mogą mieć m.in. smycz, kaganiec, zachowanie dziecka, miejsce zdarzenia oraz to, czy teren był przeznaczony do swobodnego przebywania dzieci.

Czy trzeba mieć OC mieszkania albo OC w życiu prywatnym?

Nie ma ogólnego obowiązku posiadania ubezpieczenia OC obejmującego szkody wyrządzone przez psa. Rodzic dziecka może poprosić o numer polisy, ale jeśli takiej polisy Pan nie ma, należy po prostu poinformować, że szkoda nie będzie zgłaszana do ubezpieczyciela.

Warto odróżnić ubezpieczenie mieszkania od OC w życiu prywatnym. Sama polisa mieszkaniowa nie zawsze obejmuje szkody wyrządzone przez zwierzęta. Zależy to od ogólnych warunków ubezpieczenia. Jeżeli polisa istnieje, trzeba sprawdzić, czy zawiera odpowiednie rozszerzenie i czy nie wyłącza odpowiedzialności za określone rasy, brak smyczy, brak kagańca albo szkody wyrządzone poza lokalem.

Brak OC nie przesądza jednak o wysokości roszczeń. Poszkodowany nadal musi wykazać, że poniósł konkretną szkodę lub krzywdę oraz że pozostają one w związku ze zdarzeniem z udziałem psa.

Jakie odszkodowanie może przysługiwać za zadrapanie przez psa?

Odszkodowanie ma naprawić rzeczywistą szkodę majątkową. Przy drobnym zadrapaniu mogą to być przede wszystkim udokumentowane koszty środków opatrunkowych, maści, wizyty lekarskiej, dojazdu do placówki medycznej albo zniszczonej odzieży. Jeżeli matka dziecka żąda zapłaty, warto poprosić o wskazanie, czego dokładnie dotyczy żądanie, oraz o przedstawienie rachunków, paragonów, dokumentacji medycznej lub zdjęć.

Nie należy automatycznie uznawać każdej kwoty podanej telefonicznie. Sam fakt, że pies skoczył na dziecko i powstało niewielkie zadrapanie, nie oznacza jeszcze obowiązku zapłaty dowolnie wskazanej sumy. W razie sporu to poszkodowany powinien wykazać podstawę i wysokość roszczenia.

Jeżeli doszło tylko do powierzchownego otarcia, które szybko się zagoiło, a nie było kosztów leczenia ani trwałego śladu, realne odszkodowanie może być niewielkie albo ograniczyć się do zwrotu faktycznie poniesionych kosztów. Inaczej byłoby przy głębszej ranie, zakażeniu, konieczności leczenia, bliznach albo dłuższych dolegliwościach.

Zadośćuczynienie za stres lub uraz dziecka

Oprócz odszkodowania rodzic dziecka może powoływać się na krzywdę, czyli cierpienia fizyczne lub psychiczne. Podstawą takich żądań są przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia i zadośćuczynienia, w szczególności art. 444 i art. 445 K.c. W praktyce nie wystarczy jednak samo ogólne stwierdzenie, że dziecko się przestraszyło.

Osoba dochodząca zadośćuczynienia powinna wykazać, że zdarzenie miało realne następstwa: ból, konieczność leczenia, utrzymujący się lęk, problemy ze snem, potrzebę konsultacji psychologicznej albo inne zauważalne skutki. W przypadku jednorazowego, drobnego zadrapania bez trwałych następstw wysokie roszczenia są trudne do uzasadnienia.

Niestety przepisy nie przewidują tabeli, która automatycznie wskazywałaby kwotę zadośćuczynienia za określony rodzaj urazu. Wysokość świadczenia zależy od całokształtu okoliczności. Jak wskazano w wyroku Sądu Rejonowego w Białogardzie z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I C 1071/17, przy ustalaniu zadośćuczynienia bierze się pod uwagę m.in. stopień i czas trwania cierpień fizycznych oraz psychicznych, trwałość skutków, prognozy na przyszłość, wiek poszkodowanego i ewentualne przyczynienie się poszkodowanego lub osoby trzeciej do powstania szkody.

Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, ale nie powinno prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia. Dlatego przy niewielkim, szybko gojącym się zadrapaniu bez udokumentowanych następstw psychicznych żądanie wysokiej kwoty może być kwestionowane.

Czy zachowanie dziecka lub rodziców ma znaczenie?

Tak. Jeżeli dziecko nagle wbiegło na boisko, podbiegło do psa, zaczęło go dotykać bez zgody opiekuna albo rodzic nie sprawował nad nim odpowiedniego nadzoru, może to mieć znaczenie przy ocenie odpowiedzialności i wysokości ewentualnego świadczenia. W prawie cywilnym możliwe jest uwzględnienie przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody.

Nie oznacza to automatycznie braku odpowiedzialności opiekuna psa. Sąd oceniałby całe zdarzenie: wiek dziecka, charakter miejsca, zachowanie psa, sposób jego prowadzenia, reakcję opiekuna, a także to, czy można było przewidzieć kontakt dziecka ze zwierzęciem.

Jak postępować po takim zdarzeniu?

Najlepiej działać spokojnie i pisemnie. Warto zachować sporządzony protokół, zrobić notatkę z przebiegu zdarzenia, zapisać dane świadków, a jeśli to możliwe, zabezpieczyć zdjęcia miejsca zdarzenia. Jeżeli rodzic dziecka zgłasza roszczenia, można poprosić o ich przedstawienie na piśmie wraz z dokumentami potwierdzającymi koszty i skutki zdrowotne.

Jeżeli chce Pan zakończyć sprawę polubownie, można zaproponować zwrot udokumentowanych kosztów albo niewielką kwotę ugodową. W takiej sytuacji warto podpisać krótką ugodę, w której rodzic działający w imieniu dziecka potwierdzi otrzymanie pieniędzy i wskaże, że kwota wyczerpuje roszczenia związane z konkretnym zdarzeniem w zakresie znanym na dzień zawarcia ugody. Przy małoletnim dziecku należy zachować ostrożność, bo w sprawach poważniejszych rozporządzanie roszczeniami dziecka może wymagać dodatkowej oceny prawnej.

Jeżeli żądanie jest wygórowane, można odmówić zapłaty w tej wysokości i zaproponować przedstawienie dokumentów. Nie warto jednak ignorować korespondencji, zwłaszcza jeśli nadejdzie formalne wezwanie do zapłaty albo pismo z sądu.

Ugoda czy sąd?

Próba polubownego zakończenia sporu jest zwykle korzystna, szczególnie gdy obrażenie było niewielkie, a strony mogą zamknąć sprawę bez kosztów i stresu. Ugoda ma sens wtedy, gdy kwota odpowiada realnym okolicznościom, a jej treść jasno określa zdarzenie, zakres płatności i skutek rozliczenia.

Postępowanie sądowe oznacza konieczność udowodnienia roszczeń. Matka dziecka musiałaby wykazać nie tylko samo zdarzenie, ale także rozmiar szkody lub krzywdy. Przy drobnym zadrapaniu bez dokumentacji medycznej, bez kosztów leczenia i bez trwałych następstw dochodzenie wysokiej kwoty może być dla poszkodowanego ryzykowne.

FAQ

Czy muszę podać numer polisy OC, jeśli jej nie mam?

Nie. Można poinformować drugą stronę, że nie posiada się polisy obejmującej takie zdarzenie. Brak OC nie zwalnia z ewentualnej odpowiedzialności, ale też nie zwiększa automatycznie wysokości roszczeń.

Czy za samo zadrapanie dziecka zawsze trzeba płacić?

Nie zawsze. Jeżeli nie powstała realna szkoda, nie było kosztów leczenia ani trwałych następstw, roszczenie może być niezasadne albo bardzo niskie. Każdorazowo trzeba jednak ocenić dokumenty i przebieg zdarzenia.

Czy rodzic dziecka może żądać zadośćuczynienia za stres?

Może zgłosić takie żądanie, ale powinien wykazać rzeczywistą krzywdę dziecka. Przy jednorazowym przestraszeniu bez dalszych skutków wysokie zadośćuczynienie jest trudne do uzasadnienia.

Czy warto podpisać ugodę?

Tak, jeżeli kwota jest rozsądna i strony chcą zakończyć spór. Ugoda powinna jasno opisywać zdarzenie, kwotę, termin płatności i skutek rozliczenia roszczeń.

Co zrobić, gdy żądana kwota jest zawyżona?

Warto poprosić o pisemne uzasadnienie i dowody: rachunki, dokumentację medyczną, zdjęcia oraz opis skutków zdarzenia. Można zaproponować niższą kwotę albo odmówić zapłaty w części nieudowodnionej.

Podsumowanie

Za szkodę wyrządzoną przez psa odpowiada przede wszystkim osoba, która zwierzę chowa albo się nim posługuje. Właściciel mieszkania i polisa mieszkaniowa nie są tu decydujące. Jeżeli nie ma OC, ewentualne roszczenia rozlicza się bez udziału ubezpieczyciela.

Przy drobnym zadrapaniu najważniejsze jest ustalenie, czy rzeczywiście powstały koszty leczenia, zniszczenia albo udokumentowana krzywda dziecka. Wysokie żądania bez dowodów można kwestionować. Rozsądnym rozwiązaniem bywa polubowna ugoda, ale najlepiej zawrzeć ją na piśmie i dopilnować, aby jasno zamykała sprawę w uzgodnionym zakresie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Rejonowego w Białogardzie z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I C 1071/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.