Sprzedaż samochodu z zastawem skarbowym

Czy można sprzedać samochód z zastawem skarbowym?

Sam fakt wpisania samochodu do rejestru zastawów skarbowych nie oznacza zwykle, że umowa sprzedaży będzie z mocy prawa nieważna. Problem polega jednak na tym, że zastaw skarbowy pozostaje związany z rzeczą. Jeżeli samochód zostanie sprzedany, obciążenie co do zasady nadal będzie skuteczne wobec nowego właściciela.

W praktyce oznacza to, że sprzedaż wraku bez wcześniejszego wyjaśnienia sprawy z urzędem skarbowym jest ryzykowna. Kupujący może później dochodzić roszczeń, jeżeli nie został poinformowany o obciążeniu, a organ podatkowy może prowadzić egzekucję z przedmiotu zastawu zgodnie z przepisami o egzekucji administracyjnej.

Dlatego bezpiecznym rozwiązaniem jest najpierw ustalenie, jaki organ ustanowił zastaw, jakiej zaległości on dotyczy oraz czy istnieją podstawy do jego wykreślenia. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii warto finalizować sprzedaż pojazdu, zwłaszcza gdy nabywcą ma być firma odkupująca wrak po szkodzie.

Na czym polega zastaw skarbowy na samochodzie?

Zastaw skarbowy jest formą zabezpieczenia zobowiązań podatkowych albo zaległości podatkowych. Zgodnie z art. 41 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej może on obciążać rzeczy ruchome oraz zbywalne prawa majątkowe należące do podatnika, jeżeli wartość danej rzeczy lub prawa w dniu ustanowienia zastawu osiąga ustawowy próg wskazany w tym przepisie.

Istotne jest to, że dla ustanowienia zastawu liczy się wartość rzeczy w dniu ustanowienia zastawu, a nie jej późniejsza wartość rynkowa. Jeżeli więc samochód był wart więcej w chwili wpisu, a następnie został uszkodzony i jego wartość spadła, sam spadek wartości nie usuwa zastawu automatycznie.

Zastaw skarbowy powstaje dopiero z dniem dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Od tej chwili obciążenie jest widoczne w rejestrze i może oddziaływać na sytuację każdoczesnego właściciela pojazdu.

Co oznacza, że zastaw skarbowy idzie za rzeczą?

W odniesieniu do samochodu oznacza to, że urząd skarbowy nie traci zabezpieczenia tylko dlatego, że pojazd został sprzedany. Zastaw jest skuteczny wobec kolejnego właściciela, a zaspokojenie z przedmiotu zastawu następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nowy właściciel może więc znaleźć się w sytuacji, w której kupił pojazd, zapłacił cenę, a mimo to samochód pozostaje przedmiotem zabezpieczenia cudzej zaległości podatkowej. Z tego powodu kupujący powinien przed nabyciem sprawdzić rejestr zastawów skarbowych, a sprzedający powinien ujawnić znane mu obciążenia pojazdu.

Dla sprzedającego zatajenie takiej informacji może rodzić spór cywilny z kupującym. W zależności od treści umowy i okoliczności sprawy nabywca może powoływać się na wadę prawną pojazdu, żądać obniżenia ceny, odstąpienia od umowy albo naprawienia szkody.

Kiedy zastaw skarbowy wygasa?

Ordynacja podatkowa przewiduje kilka sytuacji, w których zastaw skarbowy wygasa. Zgodnie z art. 46g Ordynacji podatkowej zastaw wygasa z mocy prawa z dniem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, a także z dniem sprzedaży przedmiotu zastawu w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym albo z dniem wykreślenia wpisu z rejestru zastawów.

Nie należy mylić zwykłej sprzedaży samochodu przez właściciela ze sprzedażą w postępowaniu egzekucyjnym. Zwykła umowa sprzedaży zawarta z firmą skupującą wrak nie jest sprzedażą egzekucyjną i sama przez się nie powoduje wygaśnięcia zastawu.

Jeżeli zaległość podatkowa została spłacona, zobowiązanie wygasło albo organ uzna, że dalsze utrzymywanie zastawu nie ma już uzasadnienia, powinno dojść do wykreślenia wpisu z rejestru. Dopóki jednak wpis istnieje, należy liczyć się z ryzykiem praktycznym przy sprzedaży pojazdu.

Jak starać się o wykreślenie zastawu skarbowego?

Wykreślenie zastawu skarbowego następuje na wniosek organu uprawnionego do występowania w imieniu Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. W praktyce właściciel pojazdu powinien zwrócić się do organu, który ustanowił zabezpieczenie, najczęściej do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, o podjęcie czynności zmierzających do wykreślenia zastawu.

Art. 46i Ordynacji podatkowej przewiduje wykreślenie zastawu m.in. w razie wygaśnięcia zastawu, utraty zasadności jego istnienia, w szczególności znacznego obniżenia wartości przedmiotu zastawu, albo ustanowienia innego zabezpieczenia tej samej należności.

W opisanej sytuacji kluczowy może być argument znacznego obniżenia wartości pojazdu po wypadku. W piśmie do urzędu warto wskazać, że auto jest uszkodzone, ma charakter wraku, jego realna wartość sprzedażowa jest istotnie niższa niż przed szkodą, a dalsze utrzymywanie zastawu na tym konkretnym przedmiocie może nie mieć uzasadnienia ekonomicznego.

Co dołączyć do pisma do urzędu skarbowego?

Do pisma warto dołączyć dokumenty potwierdzające aktualny stan i wartość samochodu. Mogą to być w szczególności: decyzja albo korespondencja ubezpieczyciela dotycząca szkody, kosztorys naprawy, wycena wraku, dokumentacja zdjęciowa, oferta odkupu wraku, a także kopia pisma informującego o wpisie zastawu skarbowego.

W piśmie należy jasno wskazać, czego właściciel oczekuje, czyli podjęcia przez organ czynności prowadzących do wykreślenia zastawu z rejestru z uwagi na utratę zasadności jego dalszego utrzymywania. Warto również poprosić o pisemną informację o sposobie załatwienia sprawy, ponieważ będzie ona istotna przy rozmowach z potencjalnym nabywcą.

Jeżeli urząd odmówi podjęcia działań albo sprawa jest pilna z powodu terminu sprzedaży wraku, należy rozważyć indywidualną analizę dokumentów. Znaczenie mogą mieć wysokość zaległości, wartość pojazdu, zakres szkody, etap egzekucji oraz to, czy istnieje inne zabezpieczenie należności.

Czy ubezpieczyciel lub firma skupująca wrak rozwiąże problem zastawu?

Kontakt przekazany przez ubezpieczyciela do firmy odkupującej wrak nie usuwa zastawu skarbowego. Firma skupująca pojazd może odmówić zakupu, zaproponować niższą cenę albo zażądać dokumentu potwierdzającego wykreślenie obciążenia. Jest to zrozumiałe, ponieważ nabywca nie chce przejmować ryzyka egzekucji z pojazdu.

Jeżeli firma mimo wszystko chce kupić samochód, sprzedający powinien ujawnić w umowie informację o zastawie. Nie rozwiązuje to problemu obciążenia, ale ogranicza ryzyko zarzutu, że wada prawna została zatajona. Z praktycznego punktu widzenia najbezpieczniejsza jest jednak sprzedaż dopiero po wykreśleniu wpisu albo po uzyskaniu jednoznacznego stanowiska organu.

FAQ

Czy mogę sprzedać auto, jeśli jest na nim zastaw skarbowy?

Co do zasady sprzedaż nie jest automatycznie wykluczona, ale zastaw nadal obciąża samochód. Kupujący nabywa rzecz z ryzykiem egzekucji, dlatego sprzedaż bez wyjaśnienia sprawy może prowadzić do sporu i roszczeń wobec sprzedawcy.

Czy spadek wartości auta po wypadku usuwa zastaw?

Nie. Spadek wartości pojazdu nie powoduje automatycznego wygaśnięcia zastawu. Może jednak być argumentem za tym, że dalsze utrzymywanie zastawu utraciło zasadność, co warto przedstawić organowi podatkowemu.

Kto wykreśla zastaw skarbowy z rejestru?

Wykreślenie następuje na wniosek uprawnionego organu. Właściciel pojazdu powinien zwrócić się do organu, który ustanowił zastaw, o podjęcie czynności prowadzących do wykreślenia wpisu, wskazując podstawę i dołączając dokumenty.

Czy firma skupująca wrak musi kupić samochód z zastawem?

Nie. Firma może odmówić zakupu albo uzależnić transakcję od wykreślenia zastawu. Dla nabywcy taki wpis oznacza realne ryzyko, że pojazd będzie przedmiotem egzekucji administracyjnej.

Czy wystarczy poinformować kupującego o zastawie?

Ujawnienie zastawu w umowie jest ważne, ponieważ ogranicza ryzyko zarzutu zatajenia wady prawnej. Nie powoduje jednak wygaśnięcia zastawu. Obciążenie nadal może być skuteczne wobec nabywcy.

Podsumowanie

Samochód wpisany do rejestru zastawów skarbowych można próbować sprzedać, ale nie jest to bezpieczne rozwiązanie ani dla sprzedającego, ani dla kupującego. Zastaw skarbowy pozostaje skuteczny wobec kolejnego właściciela, a zwykła sprzedaż auta lub wraku nie powoduje jego wygaśnięcia.

Jeżeli pojazd po wypadku znacząco stracił na wartości, warto przed sprzedażą zwrócić się do właściwego organu podatkowego o podjęcie czynności zmierzających do wykreślenia zastawu. Do pisma należy dołączyć dokumenty potwierdzające aktualną wartość samochodu i charakter szkody. Dopiero po usunięciu wpisu sprzedaż będzie znacznie bezpieczniejsza.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.