• Data: 2025-07-11 • Autor: Aleksander Słysz
Jeżeli umowę najmu lokalu sporządzę w połowie miesiąca, czy może ona obowiązywać wstecz, np. od pierwszego, bo rozliczanie jest miesięczne? Czy na podstawie takiej umowy można wystawić fakturę za najem za trzy lub cztery miesiące?

W podatku od towarów i usług obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury z tytułu świadczenia usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze (art. 19a ust. 5 pkt 4 lit 6 tiret trzecie ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. Dz.U.2011.177.1054 ze zm. – dalej jako u. VAT). Natomiast fakturę wystawia się w opisanym przypadku nie później niż z upływem terminu płatności (art. 106i ust. 3 pkt 4 u. VAT). Można zatem wystawiać jedną fakturę VAT przy najmie, w pewnym sensie z dołu, po np. kwartale za ten zakończony kwartał, półroczu itp., jeśli taki sposób rozliczenia i termin rozliczenia przyjęto w umowie najmu.
W kwestii mocy wstecznej umowy, oczywiście zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru bezwzględnego, jednak w mojej ocenie nie można tu z mocą wsteczną stworzyć stosunku prawnego pomiędzy wynajmującym a najemcą, jeśli taki nie istniał. Można, co jest dość częste, potwierdzić obecnie, z data aktualną w sposób pisemny, umowę ustną zawartą wcześniej.
Pan Tomasz wynajmuje swoje mieszkanie w centrum Wrocławia. Najemca, student z zagranicy, wprowadził się już 3 czerwca, ale formalną umowę najmu sporządzili dopiero 17 czerwca, kiedy obaj znaleźli czas na spotkanie. W treści umowy ustalili, że obowiązuje ona od 1 czerwca, ponieważ najemca wcześniej korzystał z mieszkania, a opłata miała obejmować cały miesiąc. Tomasz wystawił fakturę za czerwiec i kolejne miesiące z zachowaniem terminów płatności określonych w umowie – wszystko odbyło się zgodnie z przepisami.
Pani Maria prowadzi działalność gospodarczą i wynajmuje lokal użytkowy w Poznaniu na potrzeby swojej pracowni krawieckiej. W umowie najmu zawartej z właścicielem ustalili, że rozliczenia będą kwartalne, „z dołu”, czyli po zakończeniu każdego kwartału. Maria wystawia fakturę zbiorczą za trzy miesiące i przekazuje ją właścicielowi wraz z płatnością. Faktura jest zgodna z terminem płatności z umowy, więc spełnia wymogi ustawy o VAT.
Małżeństwo Anna i Jakub wprowadziło się do domu na przedmieściach Gdańska 1 stycznia, na podstawie ustnych ustaleń z właścicielem, który był ich znajomym. Z powodu wyjazdu właściciela za granicę, umowę na piśmie podpisali dopiero w marcu, z datą obowiązywania od początku stycznia. W umowie znalazł się zapis potwierdzający, że strony pozostawały w stosunku najmu już wcześniej, a właściciel wystawił im jedną zbiorczą fakturę za trzy miesiące – co było zgodne zarówno z ustaleniami, jak i przepisami podatkowymi.
Umowa najmu może obowiązywać z datą wsteczną, jeśli strony faktycznie wcześniej na to się umówiły, a najemca korzystał już z lokalu. Dopuszczalne jest także rozliczanie najmu w cyklach, np. kwartalnych, i wystawianie jednej faktury obejmującej dłuższy okres, o ile umowa tak przewiduje i termin płatności nie został przekroczony. Potwierdzenie wcześniejszej ustnej umowy w formie pisemnej jest legalne i często stosowane w praktyce.
Potrzebujesz pomocy prawnej bez wychodzenia z domu? Skorzystaj z naszej wygodnej i szybkiej porady prawnej online. Nasi doświadczeni prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, przygotują pisma i wyjaśnią wątpliwości — sprawnie, zrozumiale i całkowicie zdalnie. Zaufaj specjalistom i uzyskaj fachową pomoc prawną wtedy, gdy jej potrzebujesz.
1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Aleksander Słysz
Doradca podatkowy.
Zapytaj prawnika