Awaria samochodu w leasingu - prawa przedsiębiorcy

Czy trzeba płacić raty, gdy auto leasingowe jest w naprawie?

Co do zasady tak. Jeżeli samochód został wydany korzystającemu, a wada ujawniła się później, obowiązek zapłaty rat leasingowych trwa nadal. Naprawa gwarancyjna, brak części, długi postój w serwisie albo przekazanie niewłaściwego auta zastępczego nie powodują automatycznego zawieszenia rat.

W leasingu finansujący, czyli firma leasingowa, zasadniczo nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wada powstała z przyczyn, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. W praktyce oznacza to, że większość roszczeń dotyczących wad pojazdu kieruje się do sprzedawcy, producenta, gwaranta albo autoryzowanego serwisu, zależnie od podstawy roszczenia.

Inaczej mogłoby być w wyjątkowej sytuacji, gdyby wada powstała jeszcze wtedy, gdy pojazd znajdował się po stronie finansującego, przed wydaniem go korzystającemu. Takie przypadki wymagają jednak bardzo konkretnych dowodów, na przykład protokołów wydania, korespondencji, opinii serwisu lub dokumentacji transportu pojazdu.

Dlaczego roszczenia kieruje się głównie do sprzedawcy lub gwaranta?

Podstawowe znaczenie ma art. 709⁸ Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą na korzystającego przechodzą z mocy ustawy uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą.

W praktyce leasingobiorca może więc domagać się naprawy, wymiany rzeczy albo wykonywać inne uprawnienia przewidziane dla danej podstawy odpowiedzialności, ale nie może samodzielnie odstąpić od umowy sprzedaży zawartej między leasingodawcą a sprzedawcą. Jeżeli odstąpienie jest dopuszczalne, korzystający może żądać, aby zrobił to finansujący.

Trzeba przy tym odróżnić dwa porządki:

• gwarancję - wynikającą z dokumentu gwarancyjnego, warunków producenta lub importera, z terminami i procedurą określonymi w gwarancji,
• rękojmię za wady - wynikającą z przepisów Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem tego, że przy obrocie profesjonalnym jej zakres mógł zostać zmodyfikowany lub wyłączony w umowie sprzedaży.

Dlatego przed podjęciem decyzji trzeba sprawdzić umowę leasingu, fakturę lub zamówienie, ogólne warunki leasingu, dokument gwarancyjny, protokoły serwisowe oraz ewentualne postanowienia umowy sprzedaży dotyczące rękojmi.

Kiedy można żądać odstąpienia od umowy sprzedaży auta?

Żądanie, aby finansujący odstąpił od umowy sprzedaży pojazdu, jest środkiem dalej idącym niż ponaglenie serwisu czy żądanie naprawy. W praktyce powinno być rozważane zwłaszcza wtedy, gdy wada jest istotna, pojazd nie nadaje się do celu, dla którego został nabyty, naprawy są nieskuteczne albo ich czas jest rażąco długi w stosunku do charakteru rzeczy i działalności korzystającego.

Wada istotna to nie każda usterka. Istotność ocenia się z perspektywy wpływu wady na normalne korzystanie z rzeczy, bezpieczeństwo, przeznaczenie pojazdu i możliwość osiągnięcia celu gospodarczego umowy. Przy samochodzie dostawczym używanym w transporcie znaczenie może mieć nie tylko sama awaria, ale również to, że pojazd przez długi czas pozostaje całkowicie wyłączony z działalności.

Jeżeli finansujący odstąpi od umowy ze sprzedawcą z powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. Nie oznacza to jednak prostego zakończenia sprawy bez rozliczeń. Finansujący może żądać zapłaty przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści wynikające z wcześniejszej zapłaty, wygaśnięcia leasingu oraz umowy ze sprzedawcą. W orzecznictwie wskazuje się również na potrzebę uwzględnienia korzyści finansującego związanych ze zwrotem ceny sprzedaży. Znaczenie ma tu między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt III CSK 20/06.

Auto zastępcze nie nadaje się do działalności - co można zrobić?

Jeżeli serwis wydał samochód osobowy zamiast pojazdu dostawczego, a przedsiębiorca prowadzi działalność wymagającą przestrzeni ładunkowej, odpowiedniej ładowności, zabudowy lub możliwości przewozu określonych towarów, warto niezwłocznie złożyć pisemne zastrzeżenia. Samo stwierdzenie, że pojazd jest niewystarczający, może nie wystarczyć.

W piśmie do serwisu, gwaranta lub sprzedawcy należy wskazać:

• jakie parametry miał samochód leasingowy i do jakiej działalności był używany,
• dlaczego wydany pojazd zastępczy nie pozwala wykonywać zleceń,
• jakie zlecenia zostały utracone, ograniczone albo wykonane z opóźnieniem,
• czy przedsiębiorca musiał wynająć inny pojazd i jaki poniósł koszt,
• jakiego działania oczekuje: przyspieszenia naprawy, wydania właściwego auta zastępczego, pokrycia kosztu najmu lub zapłaty odszkodowania.

Warto zachować potwierdzenie nadania pisma, wiadomości e-mail, raporty z systemu zleceń, faktury, korespondencję z klientami oraz dokumentację serwisową. Im lepiej udokumentowany przestój, tym większa szansa na rzeczowe negocjacje lub skuteczne dochodzenie roszczeń.

Odszkodowanie za przestój firmy

Roszczenie odszkodowawcze jest możliwe, ale wymaga udowodnienia kilku elementów: niewykonania albo nienależytego wykonania obowiązków przez właściwy podmiot, powstania szkody, wysokości tej szkody oraz związku przyczynowego między awarią, opóźnioną naprawą lub niewłaściwym autem zastępczym a stratą przedsiębiorcy.

Szkodą może być na przykład koszt wynajmu innego pojazdu, konieczność podzlecenia transportu, kary umowne zapłacone kontrahentom, utracone wynagrodzenie z konkretnych zleceń albo utrata stałego klienta. Najtrudniejsze bywa wykazanie utraconych korzyści, bo nie wystarczy ogólne twierdzenie, że firma mogła zarobić więcej. Potrzebne są konkretne umowy, zamówienia, oferty, harmonogramy, korespondencja i dane księgowe.

Przed pozwem warto zwykle wysłać wezwanie do zapłaty wraz z wyliczeniem roszczenia. Postępowanie sądowe może wymagać opinii biegłego, zwłaszcza gdy spór dotyczy przyczyn awarii, prawidłowości naprawy, czasu technologicznego naprawy albo wartości utraconych korzyści.

Jakie pisma wysłać i do kogo?

Najbezpieczniej działać równolegle na kilku poziomach, ale każde pismo powinno mieć innego adresata i inną treść. Do serwisu lub gwaranta kieruje się przede wszystkim ponaglenie naprawy, żądanie informacji o terminie zakończenia prac oraz wniosek o wydanie pojazdu zastępczego odpowiadającego przeznaczeniu auta dostawczego.

Do sprzedawcy można skierować oświadczenie o wykonywaniu uprawnień z tytułu wad rzeczy, jeżeli rękojmia nie została skutecznie wyłączona lub ograniczona. Do finansującego warto wysłać informację o stanie sprawy, kopie dokumentów serwisowych oraz ewentualne żądanie podjęcia czynności wobec sprzedawcy, w tym żądanie odstąpienia od umowy sprzedaży, jeżeli są do tego podstawy.

W każdym piśmie należy unikać ogólnych żądań. Lepiej wskazać konkretny termin na odpowiedź, numer umowy leasingu, numer VIN, daty przyjęcia pojazdu do serwisu, dotychczasowe naprawy, wpływ awarii na działalność oraz załączniki potwierdzające straty.

FAQ

Czy mogę przestać płacić raty leasingu, bo samochód stoi w serwisie?

Co do zasady nie. Naprawa samochodu leasingowego zwykle nie zawiesza obowiązku zapłaty rat. Samowolne zaprzestanie płatności może doprowadzić do wypowiedzenia umowy leasingu i dodatkowych kosztów.

Czy leasingodawca musi zapewnić mi samochód zastępczy?

Nie zawsze. Zależy to od umowy leasingu, warunków gwarancji, pakietu serwisowego i okoliczności sprawy. Często obowiązki związane z autem zastępczym wynikają z gwarancji producenta albo praktyki serwisu, a nie bezpośrednio z samej umowy leasingu.

Czy auto zastępcze musi być takie samo jak leasingowane?

Nie zawsze musi być identyczne, ale powinno umożliwiać realne korzystanie zgodne z celem, dla którego zostało wydane. Jeżeli pojazd osobowy nie pozwala prowadzić działalności transportowej, trzeba zgłosić to pisemnie i opisać konkretne parametry potrzebnego pojazdu.

Kiedy wada samochodu może być uznana za istotną?

Wada może być istotna, gdy uniemożliwia normalne korzystanie z pojazdu, wpływa na bezpieczeństwo, powtarza się mimo napraw albo powoduje, że samochód nie nadaje się do celu gospodarczego znanego przy zakupie. Ocena zależy od dokumentów i opinii technicznej.

Jak udowodnić stratę z powodu braku auta dostawczego?

Najlepiej gromadzić umowy, zamówienia, korespondencję z klientami, odmowy realizacji zleceń, faktury za wynajem innego pojazdu, potwierdzenia kar umownych i dane księgowe. Ogólne twierdzenie o przestoju firmy zwykle jest za mało.

Podsumowanie

Awaria samochodu w leasingu jest szczególnie dotkliwa dla przedsiębiorcy, bo pojazd może być podstawowym narzędziem pracy, a raty leasingowe nadal trzeba regulować. Nie oznacza to jednak braku jakichkolwiek praw. Korzystający powinien ustalić, czy działa z gwarancji, rękojmi, umowy serwisowej czy roszczeń odszkodowawczych, a następnie kierować żądania do właściwego podmiotu.

Najważniejsze jest szybkie pisemne zgłoszenie problemu, żądanie konkretnych działań, udokumentowanie nieprzydatności auta zastępczego oraz zebranie dowodów szkody. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy wystarczy ponaglenie serwisu, czy uzasadnione jest żądanie odszkodowania albo podjęcie przez finansującego działań wobec sprzedawcy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt III CSK 20/06

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.