Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z postępowaniem cywilnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Powództwo o naruszenie posiadania jako roszczenie posesoryjne

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2016-08-19

Czy użyte w art. 333 § 2 K.p.c. sformułowanie: „powództwo o naruszenie posiadania” dotyczy wyłącznie powództwa posesoryjnego (art. 344 K.c.), czy też również powództwa petytoryjnego (art. 222 K.c.)?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W niektórych sytuacjach ustawodawca nakazał obligatoryjnie zamieszczenie w wyroku orzeczenia o natychmiastowej wykonalności. Z kolei w innych sytuacjach nadanie wyrokowi natychmiastowej wykonalności pozostawił uznaniu sądu (fakultatywne). I tak, sąd może nadać wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu, gdy:

  • zasądza należność z weksla, czeku, warrantu, rewersu, dokumentu urzędowego lub dokumentu prywatnego, którego prawdziwość nie została zaprzeczona,
  • uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania (art. 333 § 2 K.p.c.).

Postępowanie z powództwa o naruszenie posiadania służy rozpoznawaniu spraw o tzw. roszczenia posesoryjne. Dotyczyć mogą zarówno rzeczy ruchomej jak i nieruchomej. W postępowaniu, o którym mowa, sąd nie rozpoznaje samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Bada jedynie ostatni stan posiadania oraz sam fakt jego naruszenia. Zgodnie zatem z art. 344 K.c. posiadacz może w każdym wypadku samowolnego naruszenia posiadania skorzystać z ochrony sądowej. Ochrona posiadania ma charakter obiektywny i przysługuje posiadaczowi niezależnie od tego, czy działanie osoby, która naruszyła posiadanie, było zawinione. Naruszeniem posiadania jest takie zachowanie określonej osoby, którego skutkiem jest wkroczenie w sferę władztwa posiadacza. Podkreśla się, że o naruszeniu posiadania można mówić jedynie wtedy, gdy jest ono wyrazem działań człowieka i obejmuje takie akty, które już nastąpiły. Sądowa ochrona przysługuje posiadaczowi, gdy naruszenie jego posiadania było samowolne. Przez samowolne naruszenie posiadania rozumie się wkroczenie w sferę cudzego posiadania przez osobę, która nie jest do tego uprawniona, a więc czyni to bezprawnie. Samowolę można rozumieć także, jako niedozwolone wyręczanie władzy powołanej do załatwienia sporów (por. m.in. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 788 i n.; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 806 i n.; S. Rudnicki, Komentarz, 2007, s. 549 i n.). Zatem wkroczenie w sferę cudzego posiadania nie jest samowolne, jeżeli wkraczający działa zgodnie ze swym uprawnieniem i czyni to w sposób przewidziany przez odpowiednie przepisy. A zatem ustawodawca wprowadził bezwzględny i generalny zakaz samowolnego naruszania posiadania, który jest skorelowany z ograniczeniem kognicji sądu, uprawnionym w postępowaniu o naruszenie posiadania do badania jedynie ostatniego stanu posiadania i faktu jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 17 grudnia 2003 r. (IV CK 297/02; publ. LEX 558334) żądanie przywrócenia naruszonego posiadania nie jest żądaniem skierowanym do prawa, lecz dotyczy stanu faktycznego. Nie zmierza do pozbawienia naruszyciela prawa posiadania rzeczy, lecz do odzyskania przez dotychczasowego posiadacza faktycznego władztwa nad rzeczą w związku z samowolą uprawnionego w realizowaniu przysługującego mu prawa do rzeczy (art. 478 K.p.c.). Przepis art. 344 § 1 zd. drugie K.c. nie przewiduje więc powództwa o ustalenie, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia posiadania jest zgodny z prawem ani nie wyraża interesu prawnego strony. Przewiduje jedynie interes faktyczny, wyrażający się wygraniem procesu posesoryjnego, a nie interes prawny wyrażający się wszakże określoną sytuacją materialnoprawną.

Natomiast roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem jest roszczeniem petytoryjnym (windykacyjne i negoteryjne) z art.222 k.c. Roszczenie to zmierza do przywrócenia właścicielowi niezakłóconego władztwa nad rzeczą i usunięcie władztwa osoby nieuprawnionej (Rudnicki, Komentarz KC [2001], art. 222-223, Nr 17 (str. 310). Wola ustawodawcy niniejszym roszczeniem zmierza wyłącznie do wykluczenia oddziaływań na cudzą własność. Roszczenie to powinno ograniczać się więc do usunięcia źródła oddziaływań. Ustawodawca wyróżnia dwa zasadnicze typy roszczeń ochronnych; roszczenie windykacyjne i roszczenie negatoryjne. Postanawia mianowicie, że właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (art. 222 § 1 K.c.), natomiast przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (art. 222 § 2).

Istotą zatem ochrony petytoryjnej jest ochrona prawa. Natomiast ochrona posesoryjna polega na ochronie posiadania, czyli wyłącznie stanu faktycznego.

Jak z powyższego wynika, użyte w art. 333 § 2 K.p.c. sformułowanie „(…) oraz jeżeli uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania” dotyczy roszczenia posesoryjnego (art. 344 K.c.).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Podobne materiały

Czas rozpatrzenia zażalenia na opieszałość sądu

Pół roku temu wysłałem wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości. Po pierwszej rozprawie sąd wezwał mnie do uzupełnienia...

 

Odmowa wykonania postanowień aktu notarialnego

W roku 2014 zawarłam umowę w formie aktu notarialnego zamiany nieruchomości bez spłat i dopłat. Umowa przyrzeczona miała być zawarta do 31 stycznia...

 

Wniosek do wydziału wieczystoksięgowego

W 2013 r. zapadł prawomocny wyrok sądu okręgowego (odwoławczego) znoszący współwłasność gruntu, na którym stoi sporo domów. Część uczestników tego...

 

Zwrot nienależycie opłaconego wniosku o wpis w księdze wieczystej

Czy w przypadku zwrócenia przez sąd wniosku o wpis w księdze wieczystej na podstawie art. 511(1) K.p.c. wystarczy uiszczenie opłaty...

 

Na czym polega rola adwokata z urzędu w e-sądzie?

Od dwóch lat toczy się sprawa z pewną firmą żądającą ode mnie (niesłusznie) spłaty zobowiązania. Akta mają już 100 stron. Komornik ściągnął...

 

Czy obowiązkiem geodety jest zapoznanie się ze wszystkimi mapami i dokumentami?

Czy geodeta biegły sądowy ma obowiązek weryfikacji dokumentów otrzymanych przez jedną ze stron, czy otrzymując informację o innych mapach, ma obowiązek...

 

Spóźnione wnioski dowodowe w postępowaniu cywilnym

Zakupiłem auto z wadą ukrytą. W postępowaniu sądowym sędzia zakreślił 14-dniowy termin złożenia przeze mnie wniosków dowodowych. Z braku...

 

Nadpłaty za przekłamaną powierzchnię lokalu

Od ok. 22 lat wynajmuję lokal użytkowy na podstawie umowy. Wielokrotnie zwracałam się do wynajmującego o dokonanie pomiaru powierzchni. W formie...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »