Jeśli zmagasz się z problemem naruszenia posiadania lub innymi kwestiami prawnymi, możesz skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej online. Wystarczy przesłać opis sprawy, a otrzymasz rzetelną i indywidualną poradę przygotowaną przez prawnika, bez konieczności wychodzenia z domu. To szybkie, wygodne i bezpieczne rozwiązanie, które pozwoli Ci podjąć właściwe kroki prawne.
Powództwo o naruszenie posiadania jako roszczenie posesoryjne
• Data: 2025-08-22 • Autor: Radca prawny Wioletta Dyl
Czy użyte w art. 333 § 2 K.p.c. sformułowanie: „powództwo o naruszenie posiadania” dotyczy wyłącznie powództwa posesoryjnego (art. 344 K.c.), czy też również powództwa petytoryjnego (art. 222 K.c.)?
Powództwo o naruszenie posiadania
W niektórych sytuacjach ustawodawca nakazał obligatoryjnie zamieszczenie w wyroku orzeczenia o natychmiastowej wykonalności. Z kolei w innych sytuacjach nadanie wyrokowi natychmiastowej wykonalności pozostawił uznaniu sądu (fakultatywne). I tak, sąd może nadać wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu, gdy:
- zasądza należność z weksla, czeku, warrantu, rewersu, dokumentu urzędowego lub dokumentu prywatnego, którego prawdziwość nie została zaprzeczona,
- uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania (art. 333 § 2 K.p.c.).
Roszczenie posesoryjne
Postępowanie z powództwa o naruszenie posiadania służy rozpoznawaniu spraw o tzw. roszczenia posesoryjne. Dotyczyć mogą zarówno rzeczy ruchomej jak i nieruchomej. W postępowaniu, o którym mowa, sąd nie rozpoznaje samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Bada jedynie ostatni stan posiadania oraz sam fakt jego naruszenia. Zgodnie zatem z art. 344 K.c. posiadacz może w każdym wypadku samowolnego naruszenia posiadania skorzystać z ochrony sądowej. Ochrona posiadania ma charakter obiektywny i przysługuje posiadaczowi niezależnie od tego, czy działanie osoby, która naruszyła posiadanie, było zawinione. Naruszeniem posiadania jest takie zachowanie określonej osoby, którego skutkiem jest wkroczenie w sferę władztwa posiadacza. Podkreśla się, że o naruszeniu posiadania można mówić jedynie wtedy, gdy jest ono wyrazem działań człowieka i obejmuje takie akty, które już nastąpiły. Sądowa ochrona przysługuje posiadaczowi, gdy naruszenie jego posiadania było samowolne. Przez samowolne naruszenie posiadania rozumie się wkroczenie w sferę cudzego posiadania przez osobę, która nie jest do tego uprawniona, a więc czyni to bezprawnie. Samowolę można rozumieć także, jako niedozwolone wyręczanie władzy powołanej do załatwienia sporów (por. m.in. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 788 i n.; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 806 i n.; S. Rudnicki, Komentarz, 2007, s. 549 i n.). Zatem wkroczenie w sferę cudzego posiadania nie jest samowolne, jeżeli wkraczający działa zgodnie ze swym uprawnieniem i czyni to w sposób przewidziany przez odpowiednie przepisy. A zatem ustawodawca wprowadził bezwzględny i generalny zakaz samowolnego naruszania posiadania, który jest skorelowany z ograniczeniem kognicji sądu, uprawnionym w postępowaniu o naruszenie posiadania do badania jedynie ostatniego stanu posiadania i faktu jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 17 grudnia 2003 r. (IV CK 297/02; publ. LEX 558334) żądanie przywrócenia naruszonego posiadania nie jest żądaniem skierowanym do prawa, lecz dotyczy stanu faktycznego. Nie zmierza do pozbawienia naruszyciela prawa posiadania rzeczy, lecz do odzyskania przez dotychczasowego posiadacza faktycznego władztwa nad rzeczą w związku z samowolą uprawnionego w realizowaniu przysługującego mu prawa do rzeczy (art. 478 K.p.c.). Przepis art. 344 § 1 zd. drugie K.c. nie przewiduje więc powództwa o ustalenie, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia posiadania jest zgodny z prawem ani nie wyraża interesu prawnego strony. Przewiduje jedynie interes faktyczny, wyrażający się wygraniem procesu posesoryjnego, a nie interes prawny wyrażający się wszakże określoną sytuacją materialnoprawną.
Natomiast roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem jest roszczeniem petytoryjnym (windykacyjne i negoteryjne) z art.222 k.c. Roszczenie to zmierza do przywrócenia właścicielowi niezakłóconego władztwa nad rzeczą i usunięcie władztwa osoby nieuprawnionej (Rudnicki, Komentarz KC [2001], art. 222-223, Nr 17 (str. 310). Wola ustawodawcy niniejszym roszczeniem zmierza wyłącznie do wykluczenia oddziaływań na cudzą własność. Roszczenie to powinno ograniczać się więc do usunięcia źródła oddziaływań. Ustawodawca wyróżnia dwa zasadnicze typy roszczeń ochronnych; roszczenie windykacyjne i roszczenie negatoryjne. Postanawia mianowicie, że właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (art. 222 § 1 K.c.), natomiast przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (art. 222 § 2).
Ochrona prawa a ochrona posiadania
Istotą zatem ochrony petytoryjnej jest ochrona prawa. Natomiast ochrona posesoryjna polega na ochronie posiadania, czyli wyłącznie stanu faktycznego.
Jak z powyższego wynika, użyte w art. 333 § 2 K.p.c. sformułowanie „(…) oraz jeżeli uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania” dotyczy roszczenia posesoryjnego (art. 344 K.c.).
Przykłady
Wyobraźmy sobie sytuację, gdy sąsiad samowolnie przesuwa płot i zajmuje fragment działki, na którym do tej pory właściciel swobodnie kosił trawę i składował drewno. Właściciel, zamiast prowadzić długotrwały spór o prawo własności, może natychmiast domagać się przywrócenia posiadania w ramach powództwa posesoryjnego, które chroni stan faktyczny sprzed przesunięcia ogrodzenia.
Inny przykład to lokator, który wyjeżdżając na kilka tygodni, zostawia w mieszkaniu swoje rzeczy, a po powrocie zastaje zmienione zamki w drzwiach założone przez właściciela lokalu. Choć właściciel ma tytuł prawny do nieruchomości, to samowolne pozbawienie lokatora posiadania jest naruszeniem, które podlega ochronie sądu w trybie posesoryjnym.
Można też wskazać na sytuację kierowcy, który od lat parkuje na określonym miejscu na podwórzu wspólnej kamienicy, a inny współwłaściciel bezprawnie ustawia tam betonowy blok uniemożliwiający wjazd. W takim przypadku nie chodzi o rozstrzyganie, kto ma prawo do miejsca, lecz o przywrócenie faktycznej możliwości korzystania z niego – i to właśnie zapewnia roszczenie posesoryjne.
Podsumowanie
Powództwo o naruszenie posiadania ma charakter wyłącznie posesoryjny i służy ochronie stanu faktycznego, a nie prawa. Jego celem jest szybkie przywrócenie posiadaczowi utraconego władztwa nad rzeczą w razie samowolnej ingerencji innej osoby. Odmiennie, roszczenia petytoryjne wynikające z art. 222 K.c. chronią prawo własności i zmierzają do usunięcia naruszeń o charakterze prawnym. Dlatego art. 333 § 2 K.p.c. odnosi się wyłącznie do powództw posesoryjnych.
Oferta porad prawnych
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2003 r. sygn. akt IV CK 297/02
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Radca prawny Wioletta Dyl
Radca prawny, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego. Udziela porad prawnych z zakresu prawa autorskiego, nowych technologii, ochrony danych osobowych, a także prawa konkurencji, podatkowego i pracy. Zajmuje się również sporządzaniem regulaminów oraz umów, szczególnie z zakresu e-biznesu i prawa informatycznego, które jest jej pasją. Posiada kilkudziesięcioletnie doświadczenie prawne, obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
» Jakie są możliwości prawne w przypadku braku opieki nad seniorem
» Klient zrezygnował z zamówienia na zasłony, co zrobić z tkaninami
» Wymiana towaru z grzeczności a prawo odstąpienia od umowy, kiedy termin biegnie na nowo?
» Pomyłka PZU w wypłacie odszkodowania
» Groźby, zniewagi i nękanie w świetle prawa karnego i cywilnego
Popularne w dziale
Zadaj pytanie » - Zwrot nienależycie opłaconego wniosku o wpis w księdze wieczystej
- Wezwanie do sądu a pobyt za granicą
- Upoważnienie do reprezentowania osoby w sprawie spadkowej
- Ubezwłasnowolnienie osoby chorej na schizofrenię
- Pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości udzielone za granicą
- Czy potrzebne jest wprowadzenie w posiadanie po licytacji?
