Pomyłka PZU przy wypłacie odszkodowania

Czy trzeba zwrócić nadpłacone odszkodowanie?

W opisanej sytuacji nie da się uczciwie odpowiedzieć jednym zdaniem: tak albo nie. Ubezpieczyciel może dochodzić zwrotu części wypłaconej kwoty, jeżeli rzeczywiście wypłacił świadczenie bez podstawy prawnej albo w wyższej wysokości niż należna. Nie może jednak poprzestać na ogólnym stwierdzeniu, że doszło do pomyłki.

Podstawą roszczeń o zwrot bywa art. 405 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, powinien ją zwrócić. W sprawach o omyłkową wypłatę odszkodowania znaczenie ma także konstrukcja nienależnego świadczenia z art. 410 Kodeksu cywilnego.

Nie oznacza to jednak, że każde późniejsze pismo PZU automatycznie tworzy obowiązek zwrotu. Jeżeli pieniądze zostały wypłacone po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, po odwołaniach i na podstawie pisemnego stanowiska ubezpieczyciela, to po stronie klienta istnieje argument, że wypłata miała wskazaną podstawę. PZU powinno więc wyjaśnić, dlaczego ta podstawa odpadła albo dlaczego kwota została wyliczona błędnie.

Co powinno zawierać żądanie zwrotu pieniędzy?

Pismo ubezpieczyciela powinno być konkretne. Powinno wskazywać co najmniej: pierwotnie wypłaconą kwotę, kwotę uznaną obecnie za należną, wysokość rzekomej nadpłaty, przyczynę korekty, dokumenty lub kosztorys, z których wynika zmiana, oraz podstawę prawną żądania zwrotu.

Jeżeli PZU jedynie informuje, że wcześniejsza wypłata była błędna, ale nie wyjaśnia, czy chodzi o błąd rachunkowy, nieprawidłową kwalifikację uszkodzeń, zmianę kosztorysu, omyłkę w piśmie czy inną przyczynę, można żądać doprecyzowania. W sporze cywilnym to ubezpieczyciel powinien wykazać fakty, z których wywodzi skutki prawne.

Warto też sprawdzić, czy wcześniejsze pismo nie miało charakteru ugody, propozycji ugodowej albo definitywnego zakończenia postępowania likwidacyjnego. Jeżeli strony zawarły ugodę, ocena obowiązku zwrotu może być inna niż przy zwykłej korekcie kosztorysu.

Znaczenie błędu ubezpieczyciela

Ubezpieczyciel może próbować powoływać się na błąd. W prawie cywilnym znaczenie ma m.in. art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego, który dotyczy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. W praktyce nie wystarczy jednak samo użycie słowa błąd. Trzeba ustalić, jakiego oświadczenia dotyczył błąd i czy ubezpieczyciel prawidłowo wyjaśnił jego skutki.

Warto zachować ostrożność przy sformułowaniu wypłata w trybie wyjątku. Samo takie określenie nie przesądza jeszcze, czy pieniądze były świadczeniem należnym, świadczeniem ugodowym, uznaniowym elementem likwidacji szkody czy omyłkową wypłatą. Decydująca będzie treść całej korespondencji oraz ogólne warunki ubezpieczenia, jeżeli sprawa dotyczy dobrowolnej polisy mieszkaniowej.

Jeżeli zalanie mieszkania było likwidowane z dobrowolnej polisy majątkowej, podstawowe znaczenie mają Kodeks cywilny, umowa ubezpieczenia oraz OWU. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych ma znaczenie tylko w sprawach ubezpieczeń obowiązkowych, a nie przy każdej szkodzie obsługiwanej przez PZU.

Jak odpowiedzieć PZU na wezwanie do zwrotu?

Najbezpieczniej odpowiedzieć pisemnie i zachować dowód wysłania. W piśmie można wskazać, że nie odmawia się współpracy, ale żąda się pełnego uzasadnienia roszczenia. Warto poprosić o przedstawienie poprawionego kosztorysu, wskazanie konkretnego błędu, wyjaśnienie podstawy prawnej oraz wykazanie, dlaczego wcześniejsza wypłata nie była należna w pełnej wysokości.

Nie należy ignorować wezwania. Brak odpowiedzi może doprowadzić do dalszych wezwań, przekazania sprawy do windykacji albo pozwu. Z drugiej strony pochopny zwrot pieniędzy bez analizy dokumentów może utrudnić późniejsze dochodzenie swoich praw.

Jeżeli PZU nie wyjaśni sprawy, można złożyć reklamację. W razie negatywnej odpowiedzi możliwe jest dalsze dochodzenie stanowiska, w tym skorzystanie z pomocy Rzecznika Finansowego albo obrona przed roszczeniem w sądzie, jeżeli ubezpieczyciel zdecyduje się pozwać o zwrot.

Czy można powołać się na zużycie pieniędzy?

W sprawach o bezpodstawne wzbogacenie znaczenie może mieć to, czy osoba, która otrzymała pieniądze, nadal jest wzbogacona. Kodeks cywilny przewiduje sytuacje, w których obowiązek zwrotu może odpaść, jeżeli korzyść została zużyta lub utracona w taki sposób, że wzbogacony nie jest już wzbogacony. Ocena zależy jednak od konkretów.

Jeżeli pieniądze zostały wydane na naprawę mieszkania po zalaniu, osuszenie, materiały budowlane, robociznę albo inne koszty związane ze szkodą, jest to argument wymagający udokumentowania. Nie jest to automatyczna ochrona przed każdym roszczeniem, ale może mieć znaczenie w sporze.

Podsumowanie

Żądanie zwrotu części odszkodowania po wcześniejszej wypłacie nie jest z góry bezprawne, ale musi być należycie uzasadnione. PZU powinno wykazać, że doszło do nadpłaty, wskazać jej wysokość i wyjaśnić, dlaczego wcześniejsze stanowisko nie uzasadniało wypłaty w pełnej kwocie.

W opisanej sprawie rozsądnym krokiem jest pisemne wezwanie ubezpieczyciela do przedstawienia pełnego uzasadnienia oraz dokumentów. Dopiero po ich analizie można ocenić, czy zwrot jest konieczny, czy istnieją podstawy do zakwestionowania żądania.

FAQ

Czy PZU może cofnąć wypłacone odszkodowanie?

Może dochodzić zwrotu, jeżeli wykaże, że wypłata była nienależna albo zawyżona. Musi jednak przedstawić konkretne uzasadnienie i dokumenty potwierdzające nadpłatę.

Czy samo pismo o pomyłce wystarczy do zwrotu pieniędzy?

Zwykle nie powinno wystarczać. Pismo powinno wskazywać, na czym polegał błąd, jaka kwota była należna i z czego wynika obowiązek zwrotu.

Czy mogę odmówić zwrotu nadpłaty?

Można zakwestionować żądanie, jeżeli jest niejasne lub nieudokumentowane. Najlepiej zrobić to pisemnie, żądając pełnego uzasadnienia, zamiast ograniczać się do milczenia.

Co zrobić, jeśli PZU grozi windykacją?

Należy odpowiedzieć na wezwanie, wskazać swoje stanowisko i zażądać dokumentów. Jeżeli sprawa trafi do sądu, trzeba będzie wykazać, dlaczego żądanie zwrotu jest niezasadne albo zawyżone.

Czy warto składać reklamację do ubezpieczyciela?

Tak, szczególnie gdy żądanie zwrotu jest lakoniczne. Reklamacja pozwala wymusić bardziej formalną odpowiedź i uporządkować argumenty przed ewentualnym dalszym sporem.

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.