Zasady ściągania grzywny przez komornika

Czy sąd musi wezwać do zapłaty grzywny przed egzekucją?

Tak. Zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni. Z kolei art. 44 § 2 k.k.w. przewiduje, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji.

Oznacza to, że sąd nie powinien kierować grzywny do egzekucji bez uprzedniego wezwania skazanego do zapłaty. Wezwanie powinno pozwalać ustalić, jaką kwotę należy uiścić, w jakim terminie oraz jakie mogą być skutki braku zapłaty.

W praktyce numer rachunku bankowego sądu i znak sprawy mogą znajdować się w odrębnym piśmie wykonawczym, a nie w samym wyroku. Sam wyrok skazujący zwykle nie zawiera pełnej instrukcji płatności. Dlatego po otrzymaniu wyroku warto kontaktować się z sądem wykonującym orzeczenie, zwłaszcza gdy termin do zapłaty nie jest jasny.

Czy komornik musi wcześniej wysłać dodatkowe wezwanie?

Nie należy mylić dwóch etapów. Obowiązek wezwania skazanego do zapłaty grzywny wynika z działania sądu wykonującego orzeczenie. Komornik co do zasady działa dopiero wtedy, gdy otrzyma od uprawnionego organu podstawę do prowadzenia egzekucji.

Komornik doręcza pisma związane z wszczęciem i prowadzeniem egzekucji, ale nie zastępuje sądu w obowiązku wcześniejszego wezwania do dobrowolnej zapłaty grzywny. Jeżeli więc pierwszym pismem, jakie otrzymał skazany, jest zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, trzeba sprawdzić w sądzie, czy wcześniejsze wezwanie rzeczywiście zostało wysłane i czy doręczenie było skuteczne.

Co zrobić, gdy nie otrzymano wezwania do zapłaty?

Najpierw warto udać się do sekretariatu sądu albo złożyć pisemny wniosek o udostępnienie informacji z akt wykonawczych. Należy ustalić przede wszystkim:

• czy sąd wysłał wezwanie do zapłaty grzywny,
• na jaki adres wysłano pismo,
• kiedy przesyłka została nadana i jaki był wynik doręczenia,
• czy w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru albo adnotacja o niepodjęciu przesyłki,
• czy adres użyty przez sąd był zgodny z adresem znanym w sprawie.

Jeżeli wezwanie wysłano na prawidłowy adres, a przesyłka nie została odebrana w terminie, sąd może uznać doręczenie za skuteczne. W takiej sytuacji samo twierdzenie, że adresat faktycznie nie zapoznał się z pismem, może nie wystarczyć do zatrzymania egzekucji.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy pismo wysłano na błędny adres, sąd posiadał aktualny adres, a mimo to użył nieaktualnych danych, albo gdy z akt nie wynika, aby wezwanie w ogóle zostało prawidłowo doręczone. Wtedy warto złożyć do sądu pismo z opisem sytuacji i wnioskiem o podjęcie czynności zmierzających do usunięcia skutków przedwczesnego skierowania sprawy do egzekucji.

Nieodebranie pisma z sądu a skutki doręczenia

W sprawach sądowych duże znaczenie ma prawidłowy adres do doręczeń. Jeżeli sąd wysyła pismo na adres wskazany w sprawie, a adresat nie odbiera przesyłki mimo awizacji, może dojść do uznania doręczenia za skuteczne. W konsekwencji termin do zapłaty grzywny może rozpocząć bieg, choć skazany faktycznie nie przeczytał wezwania.

Dlatego po wyroku trzeba na bieżąco odbierać korespondencję oraz informować sąd o zmianie adresu. Jeżeli skazany wyjeżdża na dłużej albo zmienia miejsce pobytu, ryzyko nieodebrania pisma obciąża go w większym stopniu, szczególnie gdy nie zadbał o aktualizację danych do doręczeń.

Błędny adres albo brak wezwania - jak reagować?

Gdy z akt wynika, że wezwanie wysłano na adres oczywiście błędny lub nieaktualny, należy złożyć w sądzie pismo z wyjaśnieniami. W piśmie warto wskazać:

• sygnaturę sprawy,
• datę otrzymania zawiadomienia od komornika,
• aktualny i prawidłowy adres do doręczeń,
• informację, że wezwanie do zapłaty nie zostało skutecznie doręczone,
• wniosek o wyjaśnienie podstaw skierowania grzywny do egzekucji,
• wniosek o podjęcie czynności wobec komornika, jeżeli egzekucja została wszczęta przedwcześnie.

Warto dołączyć kopię zawiadomienia od komornika oraz dokumenty potwierdzające prawidłowy adres, jeżeli mają znaczenie dla sprawy. Jeżeli grzywna nie jest kwestionowana, można jednocześnie zadeklarować gotowość jej zapłaty bez zbędnej zwłoki, z zastrzeżeniem sprzeciwu wobec kosztów powstałych z przyczyn niezależnych od skazanego.

Czy można rozłożyć grzywnę na raty?

Tak, w uzasadnionych przypadkach można złożyć do sądu wniosek o rozłożenie grzywny na raty. Podstawą jest sytuacja, w której natychmiastowa zapłata całej kwoty byłaby zbyt uciążliwa dla skazanego lub jego rodziny. We wniosku należy konkretnie opisać dochody, stałe wydatki, liczbę osób na utrzymaniu, zobowiązania oraz realną propozycję harmonogramu spłat.

Najlepiej złożyć taki wniosek od razu po otrzymaniu wezwania do zapłaty, zanim sprawa zostanie skierowana do egzekucji. Jeżeli egzekucja już trwa, wniosek nadal może mieć znaczenie, ale nie usuwa automatycznie kosztów komorniczych, które mogły powstać wcześniej.

Koszty komornicze przy egzekucji grzywny

Wszczęcie egzekucji oznacza, że do samej grzywny mogą dojść koszty postępowania egzekucyjnego. Ich wysokość zależy od aktualnych przepisów o kosztach komorniczych, rodzaju czynności i etapu sprawy. Nie należy automatycznie przyjmować dawnej stawki 15% bez sprawdzenia podstawy naliczenia opłaty w konkretnym piśmie komornika.

Po zakończeniu określonych czynności komornik powinien rozliczyć koszty i doręczyć odpowiednie postanowienie albo informację wynikającą z przepisów. Jeżeli dłużnik uważa, że koszty zostały naliczone nieprawidłowo, powinien sprawdzić pouczenie w piśmie komornika i rozważyć skorzystanie ze środka zaskarżenia, w szczególności skargi na czynności komornika albo wniosku dotyczącego opłaty, jeżeli w danej sytuacji przepisy go dopuszczają.

Przy ocenie, czy warto kwestionować koszty, znaczenie ma zwłaszcza to, czy egzekucja została wszczęta po prawidłowym wezwaniu do zapłaty, czy też doszło do błędu po stronie sądu, np. wysłania wezwania na niewłaściwy adres.

Czy grzywnę trzeba zapłacić mimo błędów w doręczeniu?

Błąd w doręczeniu wezwania nie oznacza automatycznie, że sama grzywna przestaje istnieć. Jeżeli wyrok jest wykonalny, obowiązek zapłaty grzywny co do zasady pozostaje. Spór może dotyczyć przede wszystkim tego, czy egzekucję wszczęto przedwcześnie oraz kto powinien ponosić koszty wynikające z nieprawidłowego doręczenia.

Dlatego najczęściej rozsądne jest rozdzielenie dwóch kwestii: zapłaty samej grzywny oraz wyjaśnienia kosztów egzekucyjnych. Jeżeli skazany ma środki, zapłata grzywny może ograniczyć narastanie dalszych kosztów, ale nie zamyka drogi do wyjaśnienia, czy egzekucja została wszczęta prawidłowo.

FAQ

Czy sąd zawsze wysyła osobne wezwanie do zapłaty grzywny?

Co do zasady tak. Kodeks karny wykonawczy przewiduje wezwanie skazanego do uiszczenia grzywny w terminie 30 dni. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu grzywna może być ściągana w drodze egzekucji.

Czy brak numeru konta w wyroku oznacza, że nie trzeba płacić?

Nie. Wyrok może nie zawierać pełnych danych do przelewu. Informacje o płatności są zwykle przekazywane w korespondencji wykonawczej albo można je ustalić w sądzie, podając sygnaturę sprawy.

Co zrobić, jeśli pierwszym pismem było zawiadomienie od komornika?

Należy sprawdzić w sądzie akta wykonawcze i ustalić, czy wezwanie do zapłaty zostało wysłane, na jaki adres i z jakim skutkiem doręczenia. Bez tej informacji trudno ocenić, czy egzekucja została wszczęta prawidłowo.

Czy nieodebranie awiza chroni przed egzekucją?

Zwykle nie. Jeżeli pismo wysłano na prawidłowy adres i zostało prawidłowo awizowane, sąd może potraktować doręczenie jako skuteczne. Inaczej może być przy błędnym adresie albo innych wadach doręczenia.

Czy można uniknąć kosztów komornika, jeśli grzywna zostanie szybko zapłacona?

Szybka zapłata może ograniczyć dalsze koszty, ale nie zawsze usuwa koszty już powstałe. Trzeba sprawdzić pisma komornika, podstawę naliczenia opłat i pouczenie o sposobie ich kwestionowania.

Czy można zapłacić grzywnę w ratach?

Tak, można złożyć do sądu wniosek o rozłożenie grzywny na raty. Wniosek powinien zawierać opis sytuacji finansowej oraz realną propozycję spłat. Najlepiej złożyć go przed skierowaniem sprawy do komornika.

Podsumowanie

Sąd powinien wezwać skazanego do zapłaty grzywny w terminie 30 dni, a dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu skierować sprawę do egzekucji. Jeżeli wezwania nie było albo zostało wysłane na błędny adres, należy jak najszybciej wyjaśnić sprawę w sądzie i złożyć pisemny wniosek o podjęcie odpowiednich czynności.

Nieodebranie prawidłowo doręczanej korespondencji zwykle nie jest wystarczającą ochroną przed egzekucją. Jeżeli jednak problem wynikał z błędu sądu lub nieprawidłowego adresu, można kwestionować zasadność obciążenia dodatkowymi kosztami. W razie trudności finansowych warto rozważyć wniosek o raty, zanim sprawa trafi do komornika.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy, Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557

2. Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, Dz.U. 2018 poz. 770

3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin urzędowania sądów powszechnych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.