Nieobecność na posiedzeniu pojednawczym

Na czym polega zawezwanie do próby ugodowej?

Zawezwanie do próby ugodowej to postępowanie pojednawcze prowadzone przed sądem na podstawie art. 184–186 Kodeksu postępowania cywilnego. Jego celem jest sprawdzenie, czy strony mogą zakończyć spór ugodą przed wniesieniem pozwu.

Sąd nie przesądza w tym trybie, kto ma rację, nie prowadzi pełnego postępowania dowodowego i nie wydaje wyroku co do roszczenia. W praktyce strony albo zawierają ugodę, której treść zostaje utrwalona w protokole, albo sąd odnotowuje, że do ugody nie doszło.

Jeżeli jesteś przeciwnikiem wniosku, Twoje stanowisko może być bardzo krótkie. Możesz oświadczyć, że nie wyrażasz zgody na zawarcie ugody na zaproponowanych warunkach. Nie musisz na tym etapie szczegółowo wykazywać, że roszczenie drugiej strony jest bezzasadne, choć czasem warto zasygnalizować najważniejsze argumenty.

Czy obecność na posiedzeniu jest obowiązkowa?

W typowej sprawie o zawezwanie do próby ugodowej obecność przeciwnika nie jest obowiązkowa w takim znaczeniu, że sąd nie zmusi go do zawarcia ugody ani nie rozstrzygnie sporu tylko dlatego, że nie przyszedł. Trzeba jednak uważnie przeczytać zawiadomienie albo wezwanie z sądu i pamiętać o możliwych skutkach kosztowych.

Jeżeli sąd wprost wezwał Cię do osobistego stawiennictwa, warto potraktować sprawę poważnie i w razie przeszkody złożyć usprawiedliwienie. Jeżeli otrzymałeś jedynie zawiadomienie o terminie, nadal rozsądne jest przesłanie stanowiska, zwłaszcza gdy nie zamierzasz zawierać ugody.

Możesz również działać przez pełnomocnika. Jeżeli zależy Ci na rozmowach ugodowych, pełnomocnik powinien mieć umocowanie pozwalające na prowadzenie negocjacji i ewentualne zawarcie ugody, jeśli taki jest Twój zamiar.

Co grozi za nieobecność na posiedzeniu pojednawczym?

Skutki kosztowe określa art. 186 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis osobno reguluje nieobecność osoby, która złożyła wniosek, i nieobecność jej przeciwnika.

Gdy nie przyjdzie wzywający – art. 186 § 1 K.p.c.

Jeżeli wzywający nie stawi się na posiedzenie, sąd na żądanie przeciwnika włoży na niego obowiązek zwrotu kosztów wywołanych próbą ugodową. Nie jest to tylko możliwość pozostawiona swobodnemu uznaniu sądu. Przeciwnik powinien jednak zgłosić żądanie zwrotu poniesionych kosztów, np. do protokołu posiedzenia.

Gdy nie przyjdzie przeciwnik – art. 186 § 2 K.p.c.

Jeżeli przeciwnik bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie, mechanizm jest inny: nie następuje automatyczne obciążenie go kosztami podczas próby ugodowej. Wzywający, który następnie w tej samej sprawie wniesie pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw lub zarzuty od nakazu zapłaty, może zażądać uwzględnienia kosztów próby ugodowej. Na takie żądanie sąd uwzględni je w orzeczeniu kończącym późniejsze postępowanie.

Sama nieobecność przeciwnika nie oznacza automatycznie przegrania sprawy ani uznania roszczenia. Może jednak zwiększyć ryzyko kosztowe w późniejszym procesie, dlatego warto zachować dowody usprawiedliwienia.

Zwolnienie lekarskie a usprawiedliwienie nieobecności

Choroba może być ważną przyczyną niestawiennictwa, ale zwykłe zwolnienie lekarskie nie zawsze wystarczy jako formalne usprawiedliwienie w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 214¹ § 1 K.p.c. usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby strony, jej przedstawiciela ustawowego, pełnomocnika, świadka lub innego uczestnika co do zasady wymaga zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego, potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu.

Jeżeli wiesz, że nie możesz przyjść, wyślij pismo do sądu możliwie szybko, najlepiej przed terminem posiedzenia. Dołącz wymagane zaświadczenie lekarza sądowego; gdy nie możesz uzyskać go na czas, wyjaśnij to i prześlij dostępne dokumenty, a następnie niezwłocznie uzupełnij brak. Samo L4 nie daje pewności, że sąd uzna nieobecność za usprawiedliwioną.

W piśmie warto jednocześnie wskazać, czy zgadzasz się na ugodę. Jeżeli nie chcesz jej zawierać, napisz wprost, że nie wyrażasz zgody na zawarcie ugody na warunkach przedstawionych we wniosku. Dzięki temu sąd pozna Twoje stanowisko, nawet jeśli nie możesz uczestniczyć w posiedzeniu.

Inną sytuację dotyczącą niestawiennictwa opisuje artykuł o wezwaniu świadka do sądu a pobycie za granicą.

Co napisać do sądu przed posiedzeniem?

Pismo nie musi być rozbudowane. Powinno jednak jednoznacznie identyfikować sprawę i zawierać konkretne stanowisko. W szczególności wpisz:

• nazwę sądu i sygnaturę akt, jeżeli została już nadana,
• swoje imię, nazwisko albo nazwę firmy oraz adres,
• informację, dlaczego nie możesz stawić się na posiedzeniu, np. z powodu choroby,
• wniosek o usprawiedliwienie nieobecności, a w razie potrzeby także o zmianę terminu,
• załączniki potwierdzające przyczynę nieobecności, w szczególności zaświadczenie lekarza sądowego, gdy jest wymagane,
• oświadczenie, czy wyrażasz zgodę na ugodę na zaproponowanych warunkach, czy jej odmawiasz.

Jeżeli nie zgadzasz się na ugodę, nie musisz przedstawiać pełnej argumentacji jak w odpowiedzi na pozew. Wystarczy jasne stanowisko, że nie akceptujesz warunków ugody. Jeżeli jednak druga strona opisuje sprawę nierzetelnie, możesz dodać krótkie wyjaśnienie, że kwestionujesz roszczenie co do zasady, wysokości albo terminu wymagalności.

Wysłanie pisma z odmową ugody nie jest samo w sobie formalnym usprawiedliwieniem niestawiennictwa. Gdy przyczyną jest choroba, trzeba odrębnie zadbać o wymagane dokumenty.

Koszty postępowania pojednawczego

Koszty próby ugodowej mogą obejmować opłatę sądową od wniosku oraz uzasadnione koszty zastępstwa procesowego, jeżeli strona korzystała z profesjonalnego pełnomocnika.

Zgodnie z art. 23a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w sprawach o prawa majątkowe od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej pobiera się stałą opłatę 120 zł, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, albo 300 zł, gdy wartość ta przekracza 20 000 zł. Przy wartości dokładnie 20 000 zł opłata wynosi więc 120 zł. Nie jest to opłata proporcjonalna do kwoty dochodzonej pozwem.

Wysokość opłaty za złożenie wniosku nie jest tym samym co suma kosztów, których strona może żądać od drugiej strony na podstawie art. 186 K.p.c. Do rozliczenia mogą dojść uzasadnione koszty pełnomocnika. Kwestii ich ustalania w postępowaniu pojednawczym dotyczy uchwała Sądu Najwyższego z 26 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 117/13, wydana na tle obowiązujących wówczas stawek.

Jeżeli wzywającego nie stać na opłatę, może sprawdzić zasady zwolnienia od kosztów sądowych i dokumentowania sytuacji finansowej.

Czy warto iść na posiedzenie?

Jeżeli nie masz przeszkód, obecność może być korzystna. Pozwala usłyszeć stanowisko drugiej strony, doprecyzować sporne kwestie i ewentualnie zakończyć sprawę ugodą. Ugoda zawarta przed sądem może być później podstawą egzekucji po nadaniu jej klauzuli wykonalności, jeżeli jej treść nadaje się do wykonania.

Jeżeli jednak ugoda jest dla Ciebie niekorzystna albo roszczenie uważasz za bezzasadne, nie masz obowiązku jej podpisywać. Ugoda wymaga zgody stron. Sąd uzna ją za niedopuszczalną, jeżeli jej treść byłaby sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa.

FAQ

Czy muszę stawić się na posiedzeniu o zawezwanie do próby ugodowej?

Przeciwnik wzywającego nie ma obowiązku zawarcia ugody, ale powinien sprawdzić, czy sąd wymaga jego osobistego stawiennictwa. Brak udziału nie oznacza przegranej, jednak nieusprawiedliwiona nieobecność może wpłynąć na późniejsze koszty.

Czy samo L4 wystarczy do usprawiedliwienia nieobecności?

Co do zasady nie. Art. 214¹ § 1 K.p.c. wymaga zaświadczenia lekarza sądowego potwierdzającego niemożność stawienia się z powodu choroby. Jeśli nie możesz uzyskać go przed posiedzeniem, od razu wyjaśnij sytuację sądowi i przedstaw dostępne dokumenty, a wymagane zaświadczenie uzupełnij możliwie szybko.

Co jeśli nie przyjdzie wzywający?

Na podstawie art. 186 § 1 K.p.c. sąd na żądanie przeciwnika włoży na wzywającego obowiązek zwrotu kosztów wywołanych próbą ugodową. Żądanie można zgłosić na posiedzeniu; sąd nie działa w tym zakresie z urzędu.

Ile kosztuje zawezwanie do próby ugodowej w 2026 r.?

W sprawach o prawa majątkowe opłata od wniosku wynosi 120 zł przy wartości sporu do 20 000 zł włącznie oraz 300 zł przy wartości przekraczającej 20 000 zł (art. 23a ustawy o kosztach sądowych). Odrębną kwestią są ewentualne koszty pełnomocnika.

Czy sąd może ukarać mnie grzywną za nieobecność?

Samo niestawiennictwo przeciwnika na typowym posiedzeniu pojednawczym nie oznacza automatycznej grzywny. Podstawowy skutek przewidziany w art. 186 K.p.c. dotyczy kosztów próby ugodowej, a nie rozstrzygnięcia roszczenia.

Czy mogę napisać, że nie zgadzam się na ugodę?

Tak. Możesz złożyć pismo, w którym oświadczysz, że nie wyrażasz zgody na ugodę na warunkach wskazanych przez drugą stronę. Podaj sygnaturę sprawy i dane stron. Jeśli nie możesz stawić się osobiście, osobno wyjaśnij przyczynę nieobecności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 184–186 i art. 214¹ – tekst ustawy.
2. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 23a – tekst ustawy.
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 117/13.