Uzupełnienie apelacji po jej wniesieniu

Czy można uzupełnić apelację po jej złożeniu?

Jeżeli apelacja została wniesiona w terminie, opłacona i przekazana do sądu II instancji, strona nadal może złożyć pismo procesowe zawierające dodatkowe wyjaśnienia. Nie oznacza to jednak, że po terminie można bez ograniczeń rozbudować apelację o całkowicie nowe zarzuty, nowe żądania albo rozszerzyć zakres zaskarżenia.

Kluczowa różnica polega na tym, czy pismo jedynie doprecyzowuje zarzuty już postawione w apelacji, czy w rzeczywistości ma wprowadzić nową podstawę zaskarżenia, której wcześniej nie było. To drugie rozwiązanie jest ryzykowne, ponieważ sąd może uznać takie twierdzenia za spóźnione albo za próbę obejścia terminu do wniesienia apelacji.

W opisanej sytuacji największe znaczenie ma treść złożonej apelacji. Jeżeli znalazł się w niej zarzut dotyczący wadliwej oceny dowodów, sprzeczności ustaleń z materiałem dowodowym, pominięcia dowodu albo naruszenia przepisów postępowania, można próbować wykazać, że wskazany obecnie błąd faktyczny jest tylko konsekwencją zarzutu już podniesionego.

Błąd w ustaleniach faktycznych a art. 233 KPC

Błąd w ustaleniach faktycznych jest w praktyce często powiązany z zarzutem naruszenia art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów przez sąd. Jeżeli sąd I instancji pominął istotny dowód, wyciągnął nielogiczne wnioski, ocenił materiał wybiórczo albo sprzecznie z doświadczeniem życiowym, można argumentować, że wadliwa ocena dowodów doprowadziła do błędnego ustalenia faktów.

Nie wystarczy jednak napisać ogólnie, że sąd błędnie ustalił stan faktyczny. W piśmie warto wskazać:

• które konkretne ustalenie sądu jest kwestionowane,
• z jakiego dowodu wynika odmienny stan rzeczy,
• dlaczego ocena dowodów była nielogiczna, wybiórcza albo sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego,
• jaki wpływ ten błąd miał na treść wyroku.

W orzecznictwie podkreśla się, że granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają m.in. reguły logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego oraz obowiązek wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Tak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt I UK 161/06.

Kiedy pismo będzie tylko doprecyzowaniem apelacji?

Dodatkowe pismo ma większą szansę zostać potraktowane jako doprecyzowanie, jeżeli nie zmienia żądania apelacji, nie rozszerza zakresu zaskarżenia i odnosi się do zarzutów, które w apelacji już wystąpiły choćby w mniej precyzyjnej formie. Wtedy można podkreślić, że pismo nie jest nową apelacją ani jej rozszerzeniem, lecz rozwinięciem argumentacji prawnej i faktycznej.

Praktycznie warto użyć sformułowania: „pismo procesowe zawierające uzupełnienie stanowiska apelującego i doprecyzowanie zarzutów apelacji”. W treści można zaznaczyć, że wskazywany błąd w ustaleniach faktycznych wynika z naruszenia zasad oceny dowodów opisanych już w apelacji.

Jeżeli natomiast w apelacji w ogóle nie było zarzutów dotyczących faktów, dowodów ani postępowania dowodowego, dodanie takiego zarzutu po terminie będzie znacznie trudniejsze. Sąd może uznać, że jest to nowy zarzut, a nie tylko wyjaśnienie wcześniej przedstawionego stanowiska.

Jak przygotować pismo do sądu apelacyjnego?

Pismo należy skierować do sądu, w którym sprawa aktualnie się znajduje, zwykle do sądu II instancji z podaniem sygnatury akt. Powinno zawierać oznaczenie stron, podpis, wskazanie załączników oraz odpis dla strony przeciwnej, o ile sposób wnoszenia pism w danej sprawie tego wymaga.

W treści pisma warto zachować ostrożność i nie pisać, że strona „wnosi nowy zarzut apelacyjny”, jeżeli termin do wniesienia apelacji już upłynął. Bezpieczniejsze jest wskazanie, że pismo:

• doprecyzowuje zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC,
• wyjaśnia, na czym polegała dowolna, a nie swobodna ocena dowodów,
• wskazuje, jaki błąd w ustaleniach faktycznych był następstwem tej wadliwej oceny,
• nie zmienia zakresu zaskarżenia ani wniosków apelacyjnych.

Pismo najlepiej złożyć możliwie szybko, zanim sąd wyznaczy termin rozprawy albo posiedzenia. Sam fakt, że termin rozprawy nie został jeszcze wyznaczony, nie gwarantuje jednak, że sąd potraktuje każde uzupełnienie jako skuteczne.

Nowe fakty i dowody w apelacji

Jeżeli uzupełnienie miałoby polegać nie tylko na doprecyzowaniu argumentacji, ale także na powołaniu nowych faktów lub dowodów, trzeba liczyć się z ograniczeniami wynikającymi z postępowania apelacyjnego. Sąd II instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła powołać je przed sądem I instancji, chyba że potrzeba ich powołania wynikła później.

Dlatego należy odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli dany fakt wynikał już z akt sprawy, ale sąd I instancji błędnie go ocenił albo pominął przy wnioskowaniu, można opisać to jako element argumentacji apelacyjnej. Jeżeli natomiast strona chce wprowadzić zupełnie nowy fakt lub nowy dowód, powinna wyjaśnić, dlaczego nie zrobiła tego wcześniej.

Co może zrobić sąd z dodatkowym pismem?

Sąd może potraktować dodatkowe pismo jako rozwinięcie stanowiska apelującego i odnieść się do niego przy rozpoznaniu sprawy. Może też uznać, że część twierdzeń jest spóźniona albo wykracza poza dopuszczalne ramy apelacji. W praktyce wiele zależy od tego, jak precyzyjnie pismo zostanie powiązane z apelacją złożoną w terminie.

Nie należy też zapominać, że sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, a nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Dlatego dodatkowe pismo nie powinno zmieniać zasadniczego kierunku apelacji, lecz wzmacniać te elementy, które zostały już w niej wskazane.

FAQ

Czy po terminie można dodać nowy zarzut apelacyjny?

Co do zasady jest to ryzykowne. Po upływie terminu do wniesienia apelacji bezpieczniejsze jest doprecyzowanie zarzutów już zawartych w apelacji, a nie formułowanie zupełnie nowych podstaw zaskarżenia.

Czy mogę napisać, że uzupełniam apelację?

Można użyć takiego określenia potocznie, ale w piśmie procesowym lepiej wskazać, że chodzi o doprecyzowanie stanowiska apelującego lub rozwinięcie argumentacji. Zmniejsza to ryzyko potraktowania pisma jako niedopuszczalnego rozszerzenia apelacji.

Czy trzeba wysłać pismo w dwóch egzemplarzach?

Jeżeli pismo jest składane tradycyjnie, należy złożyć je z odpisem dla strony przeciwnej, a w razie większej liczby uczestników z odpowiednią liczbą odpisów. Warto sprawdzić pouczenia sądu i sposób komunikacji przyjęty w konkretnej sprawie.

Czy sąd musi uwzględnić dodatkowe pismo?

Nie. Sąd może uwzględnić pismo jako rozwinięcie apelacji, ale może też pominąć argumenty spóźnione, nieistotne lub wykraczające poza granice apelacji. Dlatego najważniejsze jest powiązanie pisma z zarzutami złożonymi w terminie.

Czy błąd w ustaleniach faktycznych zawsze wynika z art. 233 KPC?

Nie zawsze, ale bardzo często błąd faktyczny jest skutkiem wadliwej oceny dowodów. Jeżeli sąd ocenił dowody sprzecznie z logiką, doświadczeniem życiowym albo wybiórczo, zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC może być właściwą podstawą argumentacji.

Podsumowanie

Po wniesieniu apelacji można złożyć dodatkowe pismo, ale powinno ono być ostrożnie sformułowane. Najlepiej przedstawić je jako doprecyzowanie zarzutów apelacyjnych, a nie jako nową apelację lub rozszerzenie zaskarżenia po terminie. Jeżeli pominięty fakt można powiązać z wadliwą oceną dowodów, warto wykazać, że błąd w ustaleniach faktycznych był konsekwencją naruszenia art. 233 § 1 KPC. Pismo powinno być konkretne, oparte na aktach sprawy i złożone możliwie szybko.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt I UK 161/06

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.