Protokół odbioru robót a roszczenia gwarancyjne

Czy protokół odbioru bez zastrzeżeń chroni wykonawcę?

Sam podpisany protokół odbioru robót bez uwag nie oznacza, że wykonawca jest automatycznie zwolniony z odpowiedzialności za jakość prac. Protokół potwierdza przede wszystkim fakt wykonania i przyjęcia robót w określonym dniu. Może być ważnym dowodem, że zamawiający nie zgłaszał wtedy widocznych zastrzeżeń, ale nie wyklucza roszczeń dotyczących wad ujawnionych później.

W praktyce odbiór bezusterkowy pomaga wykonawcy wtedy, gdy zamawiający zarzuca wadę oczywistą, widoczną przy odbiorze i możliwą do zauważenia przy zwykłej staranności. Inaczej jest przy wadach ukrytych, niezgodnościach technicznych lub odstępstwach od projektu, których skutki ujawniły się dopiero po pewnym czasie.

Dlatego w opisanej sytuacji nie wystarczy powołać się wyłącznie na protokół odbioru. Trzeba przeanalizować, czy wykonawca udzielił gwarancji, co dokładnie obejmowała gwarancja, czy zmiana miejsca dopięcia instalacji była skutecznie uzgodniona oraz czy powstała wada techniczna albo niezgodność z umową.

Znaczenie gwarancji udzielonej na roboty

Jeżeli wykonawca udzielił gwarancji na wykonane roboty, zamawiający może powoływać się na nią w okresie gwarancyjnym. Zakres obowiązków wykonawcy zależy jednak od treści dokumentu gwarancyjnego, umowy, protokołów, korespondencji oraz ewentualnych warunków technicznych wykonania prac.

Gwarancja nie zawsze oznacza obowiązek wykonania każdej żądanej przez zamawiającego czynności. Zamawiający powinien wskazać, na czym polega wada lub niezgodność. Wykonawca może natomiast bronić się, jeżeli wykaże, że roboty wykonano prawidłowo, odstępstwo od projektu było skutecznie uzgodnione, a żądana wymiana wynika jedynie ze zmiany stanowiska zamawiającego po odbiorze.

Jeżeli jednak sporny odcinek instalacji rzeczywiście wykonano niezgodnie z umową, projektem lub wymaganiami technicznymi, a zmiana nie została skutecznie zaakceptowana przez osobę uprawnioną, zamawiający może żądać usunięcia tej niezgodności w ramach gwarancji, o ile mieści się ona w jej zakresie.

Odstępstwo od projektu i zgoda członka zarządu

Kluczowe znaczenie ma to, czy ustalenie z jednym członkiem zarządu wspólnoty było wiążące dla wspólnoty. Nie każda rozmowa na budowie oznacza skuteczną zmianę umowy lub projektu. Warto sprawdzić sposób reprezentacji wspólnoty, treść umowy, zakres upoważnienia danej osoby oraz to, czy zmiana została potwierdzona pisemnie, mailowo, w dzienniku budowy, protokole albo innym dokumencie.

Przy instalacji gazowej znaczenie mają także bezpieczeństwo, zgodność z projektem, odbiory techniczne oraz wymagania właściwych podmiotów uczestniczących w procesie. Jeżeli wykonawca zmienił przebieg lub sposób podłączenia bez wymaganej zgody, późniejszy protokół odbioru bez uwag może nie wystarczyć do oddalenia roszczeń.

Jeżeli natomiast zmiana wynikała z obiektywnych okoliczności, była racjonalna technicznie, została zaakceptowana przez uprawnionego przedstawiciela zamawiającego i nie powoduje wady, wykonawca ma argumenty, aby odmówić bezpłatnej wymiany albo przynajmniej zakwestionować zakres żądania.

Rękojmia po odbiorze robót

Niezależnie od gwarancji zamawiający może powoływać się na rękojmię, jeżeli nie została skutecznie wyłączona lub ograniczona. W relacjach między przedsiębiorcami albo profesjonalnymi uczestnikami obrotu umowa często modyfikuje odpowiedzialność z rękojmi, dlatego trzeba sprawdzić jej postanowienia.

Przy rękojmi istotne jest również terminowe zawiadomienie o wadzie. W przypadku stosowania reguł kodeksowych zamawiający powinien reagować po wykryciu wady bez zbędnej zwłoki, zwłaszcza gdy działa jako podmiot profesjonalny. Opóźnienie w zgłoszeniu może osłabić jego pozycję, ale nie zawsze automatycznie kończy spór.

Odbiór bez uwag może mieć większe znaczenie przy wadach jawnych niż przy wadach ukrytych. Jeżeli wada była oczywista już w dniu odbioru i zamawiający mimo to bez zastrzeżeń przyjął prace, wykonawca może podnosić ten argument w obronie.

Odpowiedzialność odszkodowawcza wykonawcy

Poza gwarancją i rękojmią zamawiający może próbować dochodzić roszczeń na zasadach ogólnych, czyli z tytułu nienależytego wykonania umowy. Podstawą jest wówczas art. 471 Kodeksu cywilnego. W takim wariancie samo twierdzenie, że wykonano prace inaczej niż w projekcie, nie zawsze wystarczy.

Zamawiający powinien wykazać naruszenie umowy, szkodę, wysokość szkody oraz związek przyczynowy między działaniem wykonawcy a szkodą. Wykonawca może natomiast wykazywać, że działał zgodnie z uzgodnieniami, nie ponosi winy za zarzucany stan albo że żądana wymiana nie jest konieczna.

Orzecznictwo przyjmuje, że udzielenie gwarancji wzmacnia pozycję zamawiającego. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27.09.2013 r., sygn. akt I ACa 820/13, wskazano, że przy gwarancji kwestia odbioru i oceny robót przez zamawiającego nie ma decydującego znaczenia dla odpowiedzialności gwarancyjnej wykonawcy.

Kto ponosi koszty demontażu i ponownego montażu gazomierzy?

Jeżeli reklamacja jest zasadna i wykonawca ma obowiązek usunąć wadę w ramach gwarancji, co do zasady powinien wykonać czynności potrzebne do skutecznego usunięcia wady zgodnie z umową i warunkami gwarancji. Nie można jednak automatycznie przesądzić, że każdy koszt dodatkowy zawsze obciąża wykonawcę.

W sprawach instalacji gazowych trzeba ustalić, czy zdjęcie i ponowny montaż gazomierzy jest elementem prac naprawczych, czy czynnością należącą do operatora albo innego podmiotu, oraz kto według umowy i warunków technicznych powinien ponieść te koszty. Znaczenie może mieć także to, czy konieczność demontażu wynika z wady wykonawcy, czy z późniejszego żądania zamawiającego.

Propozycja podziału kosztów może być rozsądnym rozwiązaniem ugodowym, ale nie zawsze będzie prawnie wystarczająca. Jeżeli wada wynika z odpowiedzialności wykonawcy, zamawiający może żądać pełnego usunięcia jej skutków. Jeżeli wady nie ma albo zmiana została zaakceptowana, wykonawca może odmówić wykonania prac bez dodatkowego wynagrodzenia.

Co powinien zrobić wykonawca po otrzymaniu żądania?

Wykonawca nie powinien ograniczać odpowiedzi do stwierdzenia, że protokół odbioru był bez zastrzeżeń. Bezpieczniej jest udzielić pisemnej odpowiedzi, wskazując, czy uznaje reklamację, w jakim zakresie i na jakiej podstawie. Warto zażądać sprecyzowania wady oraz przedstawienia dokumentów, na które powołuje się zamawiający.

Praktycznie należy sprawdzić: umowę, dokument gwarancyjny, projekt, protokół odbioru, protokoły prób i odbiorów technicznych, korespondencję dotyczącą zmiany miejsca wpięcia, sposób reprezentacji wspólnoty oraz dokumentację od gazowni lub operatora. Dopiero po tej analizie można ocenić, czy żądanie wymiany ma podstawy.

Jeżeli spór dotyczy bezpieczeństwa instalacji gazowej, warto unikać zwlekania z oględzinami. Odmowa reklamacji powinna być rzeczowa i oparta na dokumentach, a nie wyłącznie na przekonaniu wykonawcy, że prace wykonano prawidłowo.

FAQ

Czy odbiór bez zastrzeżeń wyłącza gwarancję?

Nie. Odbiór bez zastrzeżeń nie wyłącza automatycznie gwarancji. Jeżeli gwarancja została udzielona i wada mieści się w jej zakresie, zamawiający może zgłosić roszczenie w okresie gwarancyjnym.

Czy wykonawca musi wymienić element, jeśli nie ma wady?

Nie zawsze. Jeżeli element działa prawidłowo, został wykonany zgodnie ze skutecznymi uzgodnieniami i nie narusza umowy ani wymagań technicznych, wykonawca może kwestionować obowiązek bezpłatnej wymiany.

Czy ustna zgoda jednego członka zarządu wspólnoty wystarczy?

To zależy od zasad reprezentacji wspólnoty, treści umowy i zakresu umocowania tej osoby. Dla bezpieczeństwa zmiany projektu lub zakresu robót powinny być potwierdzane w sposób możliwy do udowodnienia.

Czy zamawiający może korzystać jednocześnie z gwarancji i rękojmi?

Co do zasady może powoływać się na różne podstawy odpowiedzialności, o ile nie zostały skutecznie wyłączone lub ograniczone. Każda z nich ma jednak inne przesłanki, terminy i skutki.

Jak wykonawca powinien odpowiedzieć na reklamację?

Najlepiej pisemnie. Odpowiedź powinna wskazywać, czy reklamacja jest uznana, w jakim zakresie, jakie dokumenty ją potwierdzają albo dlaczego wykonawca odmawia jej uwzględnienia.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji protokół odbioru robót bez zastrzeżeń jest ważnym argumentem dowodowym, ale sam w sobie nie przesądza o braku odpowiedzialności wykonawcy. Jeżeli udzielono gwarancji, zamawiający może zgłosić roszczenie po odbiorze, zwłaszcza gdy zarzucana wada lub niezgodność ujawniła się później.

Ostateczna ocena zależy od dokumentów. Jeżeli zmiana miejsca dopięcia instalacji została skutecznie uzgodniona, była technicznie prawidłowa i nie stanowi wady, wykonawca może odmówić bezpłatnej wymiany. Jeżeli jednak była to nieuzgodniona niezgodność z projektem lub umową, wspólnota może mieć podstawy do żądania jej usunięcia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27.09.2013 r., sygn. akt I ACa 820/13

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.