Czy można wycofać zawiadomienie o przestępstwie z policji?

Czy można wycofać zawiadomienie o przestępstwie?

W opisanej sytuacji mama prawdopodobnie złożyła zawiadomienie o podejrzeniu wyłudzenia kredytu. Taki czyn może być kwalifikowany m.in. z art. 297 § 1 Kodeksu karnego, który obejmuje tzw. oszustwo kredytowe, czyli przedłożenie podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu lub nierzetelnego pisemnego oświadczenia w celu uzyskania kredytu, pożyczki, instrumentu płatniczego albo innego wskazanego w przepisie świadczenia.

Przestępstwa tego rodzaju są ścigane z urzędu. Oznacza to, że po złożeniu zawiadomienia sprawą nie dysponuje już wyłącznie osoba zgłaszająca. Policja lub prokurator muszą ocenić, czy istnieją podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania. Dlatego nie wystarczy powiedzieć: chcę wycofać zawiadomienie. Taka informacja może być ważna dowodowo, ale sama nie kończy sprawy.

Organ prowadzący sprawę może natomiast wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli już na etapie sprawdzenia zawiadomienia nie ma podstaw do przyjęcia, że doszło do przestępstwa. Jeżeli postępowanie zostało już wszczęte, możliwe jest jego umorzenie, gdy zebrane dowody nie potwierdzają popełnienia czynu zabronionego albo brak jest znamion przestępstwa.

Co zrobić, gdy zgłoszenie było wynikiem pomyłki?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest szybkie i rzetelne uzupełnienie wcześniejszego zgłoszenia. Mama powinna skontaktować się z jednostką policji albo prokuratorem prowadzącym sprawę i wyjaśnić, że po ponownej analizie dokumentów ustaliła, iż nie doszło do wyłudzenia kredytu, lecz do nieporozumienia związanego z kredytem zaciągniętym za wiedzą i zgodą zainteresowanych osób.

W praktyce warto przygotować krótkie pismo, w którym wskaże się numer sprawy, datę złożenia zawiadomienia, czego dotyczyło zgłoszenie oraz jakie okoliczności okazały się inne niż początkowo zakładano. Do pisma dobrze jest dołączyć dokumenty potwierdzające rzeczywisty przebieg zdarzeń, np. umowę kredytową, potwierdzenia spłat, korespondencję z kuzynką albo oświadczenie osoby, która faktycznie korzysta z kredytu.

Jeżeli mama składała wcześniej zeznania jako świadek, może zostać ponownie przesłuchana. Wtedy powinna jasno powiedzieć, które elementy wcześniejszych zeznań były wynikiem błędu, stresu lub niepełnej wiedzy, a które pozostają aktualne. Nie należy ukrywać pomyłki ani czekać, aż organ sam ustali prawdziwy przebieg zdarzeń.

Czy policja albo prokuratura muszą zakończyć sprawę po sprostowaniu?

Nie. Dodatkowe wyjaśnienia nie wiążą organu automatycznie. Policja i prokurator samodzielnie oceniają wszystkie dowody: pierwsze zawiadomienie, późniejsze sprostowanie, dokumenty bankowe, zeznania innych osób i ewentualne informacje uzyskane od banku.

Jeżeli z całokształtu materiału wynika, że zawiadomienie było wynikiem błędu, a nie celowego wprowadzenia organów w błąd, sprawa najczęściej powinna zakończyć się odmową wszczęcia albo umorzeniem postępowania. Jeżeli jednak pojawią się inne dowody wskazujące na rzeczywiste przestępstwo, organ może prowadzić postępowanie dalej mimo stanowiska osoby, która pierwotnie zawiadomiła policję.

Trzeba też pamiętać, że czym innym jest zawiadomienie o przestępstwie, a czym innym wniosek o ściganie. W sprawach ściganych na wniosek pokrzywdzonego art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego przewiduje możliwość cofnięcia wniosku: w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu, aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Ponowne złożenie takiego wniosku jest niedopuszczalne. Ta reguła nie oznacza jednak, że można cofnąć zwykłe zawiadomienie w sprawie ściganej z urzędu.

Czy za błędne zawiadomienie grozi odpowiedzialność karna?

Samo popełnienie błędu nie oznacza jeszcze odpowiedzialności karnej. Kluczowy jest zamiar i wiedza osoby zawiadamiającej w chwili zgłoszenia. Zgodnie z art. 238 Kodeksu karnego odpowiedzialność grozi temu, kto zawiadamia organ powołany do ścigania o przestępstwie lub przestępstwie skarbowym, wiedząc, że przestępstwa nie popełniono. Przepis przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Jeżeli mama rzeczywiście była przekonana, że mogło dojść do wyłudzenia kredytu, a dopiero później zrozumiała, że sytuacja ma inne wyjaśnienie, trudno automatycznie mówić o przestępstwie z art. 238 K.k. Inaczej byłoby, gdyby od początku wiedziała, że żadnego przestępstwa nie było, a mimo to świadomie zawiadomiła policję.

Osobną kwestią jest odpowiedzialność za fałszywe zeznania, jeżeli ktoś po pouczeniu jako świadek celowo zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę. Dlatego przy uzupełnianiu sprawy należy unikać ogólnych sformułowań typu wszystko odwołuję. Lepiej dokładnie opisać, co było pomyłką, kiedy ją wykryto i jakie dokumenty to potwierdzają.

Jak napisać pismo do policji lub prokuratury?

Pismo nie musi mieć skomplikowanej formy, ale powinno być konkretne. Warto zatytułować je np. jako uzupełnienie zawiadomienia albo sprostowanie i wyjaśnienie okoliczności sprawy. Należy wskazać dane osoby składającej pismo, jednostkę prowadzącą sprawę, sygnaturę lub numer sprawy, jeżeli jest znany, oraz datę wcześniejszego zgłoszenia.

W treści pisma trzeba spokojnie wyjaśnić, dlaczego mama początkowo uznała, że doszło do wyłudzenia kredytu, jakie nowe informacje ustaliła później i z jakiego powodu obecnie uważa, że przestępstwa nie było. Jeżeli kredyt został wzięty dla kuzynki i jest przez nią spłacany, należy opisać, czy mama wyraziła na to zgodę, kto korzysta ze środków, kto reguluje raty i jakie dowody to potwierdzają.

Dobrym rozwiązaniem jest także zawnioskowanie o dołączenie pisma do akt sprawy oraz o przesłuchanie wskazanej osoby, jeżeli jej zeznania mogą potwierdzić prawdziwy przebieg zdarzeń. W podobnych sprawach praktyczne znaczenie może mieć też temat wycofania zgłoszenia policję, choć każdy przypadek zależy od rodzaju czynu i trybu jego ścigania.

Podsumowanie

W sprawie ściganej z urzędu nie ma prostego mechanizmu wycofania zawiadomienia o przestępstwie. Osoba, która złożyła zawiadomienie pod wpływem pomyłki, powinna jak najszybciej złożyć dodatkowe wyjaśnienia i przedstawić dowody potwierdzające prawdziwy przebieg zdarzeń. To policja albo prokurator zdecydują, czy odmówić wszczęcia postępowania, umorzyć je, czy prowadzić dalej.

Ryzyko odpowiedzialności za fałszywe zawiadomienie zależy przede wszystkim od tego, czy zawiadamiający wiedział, że przestępstwa nie popełniono. Jeżeli działał w dobrej wierze, a po wykryciu błędu niezwłocznie sprostował informacje, jest to istotna okoliczność przemawiająca na jego korzyść. Każdy przypadek wymaga jednak oceny konkretnych dokumentów, zeznań i kolejności zdarzeń.

FAQ

Czy można wycofać zawiadomienie o przestępstwie z policji?

Nie w takim znaczeniu, że samo oświadczenie osoby zgłaszającej kończy sprawę. Można natomiast złożyć dodatkowe wyjaśnienia, sprostowanie lub pismo uzupełniające, a organ oceni, czy są podstawy do odmowy wszczęcia albo umorzenia postępowania.

Czy muszę iść osobiście na policję?

Nie zawsze. Można złożyć pismo w jednostce policji lub prokuraturze, wysłać je pocztą albo skontaktować się z prowadzącym sprawę. Jeżeli organ uzna to za potrzebne, może wezwać osobę do ponownego przesłuchania.

Czy za pomyłkowe zgłoszenie grozi kara?

Nie każde pomyłkowe zgłoszenie jest przestępstwem. Odpowiedzialność z art. 238 K.k. wymaga, aby zawiadamiający wiedział, że przestępstwa nie było, a mimo to zawiadomił organ ścigania. Dobra wiara i szybkie sprostowanie mają duże znaczenie.

Co dołączyć do sprostowania zawiadomienia?

Najlepiej dołączyć dokumenty, które pokazują rzeczywisty przebieg sprawy: umowę, potwierdzenia przelewów, korespondencję, informację z banku, oświadczenie osoby spłacającej kredyt albo inne dowody wyjaśniające nieporozumienie.

Czy cofnięcie wniosku o ściganie działa tak samo jak cofnięcie zawiadomienia?

Nie. Wniosek o ściganie dotyczy tylko przestępstw ściganych na wniosek i może być cofnięty na zasadach z art. 12 § 3 K.p.k. Zawiadomienie o przestępstwie ściganym z urzędu, np. o wyłudzeniu kredytu, nie podlega takiemu prostemu cofnięciu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.