Zadatek za samochód i opóźnienie dostawy z salonu

Zadatek przy zakupie samochodu z salonu

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, co dokładnie zostało podpisane i kiedy. Jeżeli umowa albo zamówienie przewiduje wstępny termin dostawy, a następnie dopuszcza jego przesunięcie nawet o kilka miesięcy, to sam fakt, że sprzedawca wcześniej ustnie mówił o krótszym czasie oczekiwania, może nie wystarczyć do bezpiecznego wycofania się z umowy.

Najpierw trzeba sprawdzić, czy wpłacona kwota została nazwana w umowie zadatkiem, zaliczką, opłatą rezerwacyjną albo przedpłatą. Nazwa ma duże znaczenie. Zadatek pełni funkcję zabezpieczającą wykonanie umowy. Zaliczka co do zasady jest natomiast częścią ceny i przy niewykonaniu umowy zwykle podlega rozliczeniu według innych zasad.

Zgodnie z art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego, w braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma takie znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

Oznacza to, że jeżeli kupujący rezygnuje z umowy bez podstawy przewidzianej w umowie lub przepisach, dealer może powołać się na zadatek i odmówić jego zwrotu. Jeżeli jednak to sprzedawca nie wykonuje umowy, np. nie wydaje samochodu w terminie, który był dla stron wiążący, sytuacja może wyglądać odwrotnie.

Czy można wycofać się z umowy bez utraty zadatku?

Możliwość odzyskania zadatku zależy od podstawy odstąpienia od umowy. Jeżeli w umowie znajduje się zapis, że klient może odstąpić od zamówienia w określonym terminie albo przy przekroczeniu wskazanej daty dostawy, należy zastosować właśnie te postanowienia. Warto sprawdzić, czy umowa przewiduje opłatę manipulacyjną, zatrzymanie części wpłaty, pełny zwrot zadatku albo inne szczególne zasady rozliczenia.

Jeżeli umowa nie daje klientowi prostego prawa odstąpienia, trzeba ocenić, czy dealer popadł w opóźnienie albo zwłokę z wydaniem samochodu. Jeżeli termin dostawy jeszcze nie minął, a umowa dopuszcza jego przesunięcie, samo niezadowolenie z późniejszej daty może nie wystarczyć do żądania zwrotu zadatku.

Inaczej może być wtedy, gdy sprzedawca przekroczy końcowy, wiążący termin dostawy. Przy umowie wzajemnej kupujący może co do zasady wyznaczyć sprzedawcy odpowiedni dodatkowy termin do wykonania umowy z zastrzeżeniem, że po jego bezskutecznym upływie odstąpi od umowy. W niektórych sytuacjach, zwłaszcza gdy z umowy jasno wynika, że termin był kluczowy, możliwe jest powoływanie się na dalej idące uprawnienia, ale wymaga to analizy konkretnego dokumentu.

Trzeba też pamiętać o art. 394 § 3 Kodeksu cywilnego. Jeżeli umowa zostaje rozwiązana, zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. Tak samo jest wtedy, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które odpowiadają obie strony.

Ustne zapewnienia dealera a treść pisemnej umowy

Ustne zapewnienie sprzedawcy, że samochód będzie dostępny wcześniej, może mieć znaczenie, ale w sporze z dealerem największą wagę ma zwykle treść podpisanej umowy oraz dokumentów towarzyszących, takich jak zamówienie, regulamin sprzedaży, potwierdzenie konfiguracji, korespondencja e-mail lub SMS.

Jeżeli klient podpisał dokument, w którym widnieje późniejszy termin dostawy oraz możliwość dalszego przesunięcia, dealer będzie najczęściej twierdził, że klient zaakceptował takie warunki. Szczególnie istotne są klauzule w rodzaju: „wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej” albo „termin dostawy ma charakter orientacyjny”.

Nie oznacza to jednak, że sprzedawca może dowolnie zmieniać datę wydania auta. Jeżeli jego wcześniejsze zapewnienia były konkretne, miały wpływ na decyzję klienta i da się je wykazać, można rozważać zarzut wprowadzenia w błąd, nieuczciwej praktyki rynkowej albo nienależytego wykonania umowy. Im więcej dowodów na piśmie, tym silniejsza pozycja kupującego.

Zakup w salonie a 14 dni na odstąpienie

Jeżeli samochód został zamówiony w salonie, czyli w lokalu przedsiębiorcy, kupującemu zwykle nie przysługuje ustawowe 14-dniowe prawo odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny. Takie uprawnienie dotyczy przede wszystkim umów zawieranych na odległość, np. przez internet, oraz poza lokalem przedsiębiorstwa, np. podczas pokazu poza salonem.

Nie można więc automatycznie przyjąć, że konsument może po prostu „rozmyślić się” i odzyskać zadatek. Wyjątkiem może być sytuacja, w której sama umowa, regulamin sprzedaży albo oferta dealera przewiduje prawo rezygnacji. Wtedy trzeba trzymać się warunków określonych w tych dokumentach, w szczególności terminu, formy oświadczenia i zasad rozliczenia wpłaty.

Uchylenie się od skutków umowy z powodu błędu

W niektórych przypadkach można rozważyć uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Podstawą jest art. 84 Kodeksu cywilnego. Chodzi jednak o błąd istotny, czyli taki, który uzasadnia przypuszczenie, że rozsądnie działająca osoba nie zawarłaby umowy tej treści, gdyby znała prawdziwy stan rzeczy.

Jeżeli oświadczenie było składane innej osobie, uchylenie się od jego skutków jest dopuszczalne zasadniczo wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła go z łatwością zauważyć. W praktyce oznacza to konieczność wykazania, że zapewnienia dealera dotyczące terminu dostawy były konkretne i miały realny wpływ na zawarcie umowy.

Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy powinno zostać złożone na piśmie. Termin wynosi rok od wykrycia błędu. Nie jest to jednak rozwiązanie automatyczne. W sporach o zakup samochodu dealerzy często kwestionują zarówno istnienie błędu, jak i jego istotność, zwłaszcza gdy klient podpisał dokument zawierający inny termin dostawy.

Jeżeli zachowanie sprzedawcy polegało nie tylko na błędzie, ale na celowym wprowadzeniu klienta w błąd, można rozważyć także przepisy o podstępie. Wymaga to jednak mocnych dowodów, np. korespondencji, nagrań dopuszczalnych w danej sprawie, świadków albo dokumentów pokazujących, że sprzedawca wiedział o nierealności deklarowanego terminu.

Jak praktycznie działać wobec dealera?

Przed złożeniem oświadczenia o odstąpieniu warto zebrać dokumenty i ustalić strategię. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy termin dostawy już upłynął, czy był oznaczony jako wstępny, orientacyjny czy ostateczny, oraz czy umowa przewiduje możliwość jego przesunięcia.

Następnie warto skierować do dealera pisemne stanowisko. Może to być reklamacja, wezwanie do wskazania konkretnej daty dostawy, wezwanie do wykonania umowy w dodatkowym terminie albo propozycja polubownego rozwiązania umowy i zwrotu wpłaconych środków. Treść pisma powinna odpowiadać temu, czego kupujący chce osiągnąć.

Jeżeli celem jest odzyskanie zadatku, nie należy pochopnie pisać, że klient „rezygnuje z zakupu bez przyczyny”. Takie sformułowanie może zostać wykorzystane przez sprzedawcę jako argument, że to kupujący nie wykonuje umowy. Bezpieczniej jest powołać się na konkretne naruszenie umowy, przekroczenie terminu albo wprowadzające w błąd informacje, jeżeli rzeczywiście miały miejsce.

Podsumowanie

Wycofanie się z umowy zakupu samochodu z salonu i odzyskanie zadatku jest możliwe, ale nie w każdej sytuacji. Jeżeli podpisana umowa dopuszcza późniejszy termin dostawy, a dealer jeszcze go nie przekroczył, jednostronna rezygnacja klienta może skutkować utratą zadatku. Jeżeli natomiast sprzedawca nie wykonuje umowy, przekracza wiążący termin albo wprowadził klienta w istotny błąd, kupujący ma argumenty do żądania zwrotu pieniędzy.

Najważniejsze jest to, aby nie działać wyłącznie na podstawie ustnych rozmów. Trzeba przeanalizować umowę, zamówienie, regulamin, potwierdzenia wpłat i korespondencję. Dopiero na tej podstawie warto przygotować pismo do dealera, aby nie narazić się na zarzut bezpodstawnej rezygnacji.

FAQ

Czy zadatek zawsze przepada, gdy klient rezygnuje z zakupu auta?

Nie zawsze. Zadatek może przepaść, gdy klient bez podstawy prawnej lub umownej nie wykonuje umowy. Jeżeli jednak odstąpienie wynika z niewykonania umowy przez dealera, rozwiązania umowy za porozumieniem stron albo okoliczności, za które żadna ze stron nie odpowiada, zadatek może podlegać zwrotowi.

Czy ustne zapewnienie sprzedawcy o terminie dostawy wystarczy?

Może pomóc, ale jest trudniejsze do udowodnienia niż dokumenty. Najlepsze dowody to zapisy w umowie, zamówieniu, e-mailach, SMS-ach albo aneksach. Jeżeli podpisana umowa przewiduje inny termin, dealer może twierdzić, że to właśnie ten termin został zaakceptowany przez klienta.

Czy przy zakupie samochodu w salonie mam 14 dni na odstąpienie?

Zwykle nie. Ustawowe 14-dniowe prawo odstąpienia dotyczy przede wszystkim umów zawieranych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Przy typowym podpisaniu umowy w salonie trzeba szukać podstawy odstąpienia w umowie albo w przepisach Kodeksu cywilnego.

Co zrobić, gdy dealer przekłada termin dostawy samochodu?

Najpierw należy sprawdzić, czy umowa pozwala na przesunięcie terminu. Następnie warto wezwać dealera na piśmie do wskazania daty dostawy albo do wykonania umowy w dodatkowym terminie. Pismo powinno być dopasowane do umowy, aby nie wyglądało jak dobrowolna rezygnacja klienta.

Czy mogę żądać podwójnego zadatku od dealera?

Takie żądanie może być możliwe, jeżeli to dealer ponosi odpowiedzialność za niewykonanie umowy, a zadatek został zastrzeżony zgodnie z art. 394 Kodeksu cywilnego. W praktyce trzeba jednak wykazać, że doszło do niewykonania umowy przez sprzedawcę, a nie jedynie do dopuszczalnego przesunięcia terminu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.