Upadłość producenta a reklamacja sprzętu

Kto odpowiada za awarię po upadłości producenta?

W opisanej sprawie trzeba oddzielić trzy możliwe podstawy odpowiedzialności: gwarancję producenta, ustawową odpowiedzialność sprzedawcy oraz odpowiedzialność serwisu, który wykonywał naprawę lub montaż. To, że producent ogłosił upadłość, nie oznacza automatycznie, że sklep może odmówić przyjęcia reklamacji.

Jeżeli płyta została kupiona w kwietniu 2014 r., do oceny roszczeń wobec sprzedawcy stosuje się ustawę z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Był to stan prawny właściwy dla umów sprzedaży konsumenckiej zawartych przed 25 grudnia 2014 r. W tej konkretnej sprawie nie należy więc mieszać tych zasad z obecnymi przepisami o zgodności towaru z umową, które dotyczą nowszych zakupów.

W praktyce najważniejsze pytanie brzmi: czy awaria głównego modułu wynikała z wady towaru istniejącej już przy wydaniu płyty, z wadliwego podłączenia, czy z późniejszej nieprawidłowej naprawy. Od tego zależy, czy roszczenie należy kierować przede wszystkim do sklepu, do serwisu, czy do masy upadłości producenta jako gwaranta.

Gwarancja producenta a odpowiedzialność sprzedawcy

Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, najczęściej producenta. Jej zakres, czas trwania i procedurę określa dokument gwarancyjny. Gwarant może wskazać autoryzowany serwis, sposób zgłaszania awarii albo warunki zachowania gwarancji, ale nie może przez sam fakt udzielenia gwarancji pozbawić konsumenta ustawowych roszczeń wobec sprzedawcy.

W odniesieniu do sprzedaży konsumenckiej sprzed 25 grudnia 2014 r. szczególne znaczenie miał art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Przepis ten przewidywał, że udzielenie gwarancji nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z ustawy.

Oznacza to, że nawet jeżeli konsument najpierw próbował skorzystać z gwarancji, a gwarant nie może wykonać naprawy z powodu upadłości, nadal można rozważyć reklamację do sprzedawcy. Sklep nie powinien odmawiać tylko dlatego, że w karcie gwarancyjnej wskazano producenta lub autoryzowany serwis.

Terminy przy zakupie z 2014 r.

Przy zakupie dokonanym w kwietniu 2014 r. sprzedawca odpowiadał za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową, jeżeli niezgodność została stwierdzona przed upływem dwóch lat od wydania towaru. Konsument powinien był zawiadomić sprzedawcę o niezgodności w terminie dwóch miesięcy od jej stwierdzenia. Do zachowania terminu wystarczało wysłanie zawiadomienia przed jego upływem.

Jeżeli awaria ujawniła się po około 8 miesiącach, termin dwuletni co do zasady jeszcze nie upłynął. Trzeba jednak pamiętać, że w dawnych przepisach korzystne domniemanie istnienia niezgodności przy wydaniu towaru działało krócej niż w obecnym stanie prawnym. Po upływie tego okresu sprzedawca mógł żądać wykazania, że przyczyna awarii tkwiła w towarze lub w sposobie jego sprzedaży, montażu albo uruchomienia, za które odpowiadał sprzedawca.

Dlatego przy takiej reklamacji warto zgromadzić dokumenty: dowód zakupu, kartę gwarancyjną, protokół pierwszej naprawy, fakturę z autoryzowanego serwisu, korespondencję ze sklepem oraz informację o upadłości producenta. Jeżeli spór dotyczy przyczyny awarii modułu, pomocna może być opinia niezależnego serwisu.

Czy serwis może odpowiadać za uszkodzony moduł?

Tak, ale tylko wtedy, gdy da się powiązać obecną awarię z usługą wykonaną przez serwis. Sam fakt, że serwis był autoryzowany, nie oznacza automatycznie, że przejął pełną odpowiedzialność producenta z gwarancji. Autoryzowany serwis zwykle działa jako wykonawca naprawy albo podmiot realizujący czynności techniczne na zlecenie gwaranta.

Jeżeli jednak konsument zapłacił serwisowi za wymianę modułu lub za usługę podłączenia, powstał odrębny stosunek prawny między konsumentem a serwisem. Wtedy można badać, czy usługa została wykonana prawidłowo, czy użyto właściwych części i czy wada nie wynika z błędu serwisowego. W takim przypadku roszczenia mogą dotyczyć poprawienia usługi, zwrotu kosztów albo naprawienia szkody, ale konieczne jest wykazanie związku między działaniem serwisu a usterką.

Jeżeli serwis wykonywał wyłącznie czynność wymaganą przez warunki gwarancji, a obecna awaria wynika z wady samego urządzenia, bardziej naturalnym adresatem roszczeń pozostaje sprzedawca albo gwarant, którego zobowiązania należy zgłosić w postępowaniu upadłościowym.

Co zrobić, gdy producent jest w upadłości?

Upadłość producenta nie powoduje, że udzielona gwarancja znika z obrotu prawnego. W praktyce jej wykonanie może być jednak utrudnione, ponieważ naprawa gwarancyjna jako świadczenie niepieniężne może zostać przekształcona w roszczenie pieniężne zgłaszane w postępowaniu upadłościowym. Zaspokojenie takiej wierzytelności zależy od przebiegu postępowania i środków dostępnych w masie upadłości.

W wyroku z 22 listopada 2002 r., sygn. akt IV CKN 1488/00, Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność producenta, który udzielił gwarancji, nie wygasa na skutek ogłoszenia jego upadłości. Nie oznacza to jednak, że konsument szybko uzyska naprawę. Często postępowanie upadłościowe trwa długo, a faktyczne zaspokojenie wierzycieli może być częściowe.

Z praktycznego punktu widzenia konsument powinien równolegle rozważyć dwa działania: zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym producenta oraz reklamację do sprzedawcy, jeżeli nadal mieszczą się terminy i da się wykazać odpowiedzialność sklepu. Nie należy ograniczać się do ustnych rozmów ze sklepem lub serwisem. Reklamację warto złożyć na piśmie albo w sposób pozwalający zachować dowód jej wysłania.

Jak sformułować reklamację do sklepu?

W reklamacji należy wskazać datę zakupu, opisać awarię, podać datę jej stwierdzenia i załączyć dokumenty potwierdzające dotychczasowy przebieg sprawy. W sprawie zakupu z 2014 r. warto wyraźnie powołać się na niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową oraz na to, że gwarancja producenta nie wyłącza uprawnień wobec sprzedawcy.

Żądanie powinno być konkretne. W zależności od okoliczności można domagać się nieodpłatnej naprawy, wymiany towaru, a gdy jest to niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy. Nie każde żądanie będzie zasadne w każdej sprawie, dlatego trzeba uwzględnić rodzaj wady, historię napraw i to, czy sprzęt nadaje się do dalszego używania. Jeżeli usterka ujawniła się po serwisie, znaczenie ma także zagadnienie: reklamacja sprzętu elektronicznego po naprawie.

Jeżeli sklep odmawia, żądając kontaktu wyłącznie z producentem, warto odpowiedzieć, że gwarancja jest uprawnieniem dodatkowym, a upadłość gwaranta nie przekreśla roszczeń ustawowych wobec sprzedawcy. Przy dalszej odmowie można skorzystać z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo skierować sprawę na drogę sądową.

Jak wygląda sytuacja przy dzisiejszych zakupach?

Dla zakupów dokonywanych obecnie przez konsumentów podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące zgodności towaru z umową. Sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za brak zgodności towaru z umową na zasadach ustawowych, niezależnie od tego, czy producent udzielił gwarancji.

Gwarancja nadal jest dobrowolna i dodatkowa. Konsument może wybrać, czy korzysta z gwarancji, czy z roszczeń wobec sprzedawcy. W typowej reklamacji ustawowej w pierwszej kolejności żąda się naprawy albo wymiany, a dopiero w określonych sytuacjach obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy. Upadłość producenta nie powinna być argumentem pozwalającym sklepowi uchylić się od własnej odpowiedzialności ustawowej.

W sprawach starszych, takich jak zakup z 2014 r., trzeba jednak stosować przepisy obowiązujące w dacie zawarcia umowy. To ważne, bo zmieniały się nazwy roszczeń, terminy, domniemania i sposób formułowania reklamacji.

FAQ

Czy sklep odpowiada, jeżeli producent ogłosił upadłość?

Może odpowiadać, jeżeli istnieje podstawa ustawowej reklamacji wobec sprzedawcy i zachowane są właściwe terminy. Upadłość producenta nie zwalnia automatycznie sklepu z odpowiedzialności za sprzedany towar.

Czy korzystanie z gwarancji zamyka drogę do reklamacji u sprzedawcy?

Co do zasady nie. Gwarancja jest dodatkowym uprawnieniem konsumenta. Jeżeli gwarant nie wykonuje zobowiązania, można rozważyć roszczenia ustawowe wobec sprzedawcy, o ile są spełnione przesłanki odpowiedzialności sprzedawcy.

Czy autoryzowany serwis musi naprawić sprzęt po upadłości producenta?

Nie zawsze. Serwis realizuje gwarancję w granicach zlecenia lub umowy. Jeżeli producent jako gwarant upadł, serwis może nie mieć obowiązku dalszej bezpłatnej naprawy gwarancyjnej. Inaczej będzie, jeśli serwis sam wadliwie wykonał odpłatną usługę.

Czy trzeba zgłaszać wierzytelność w postępowaniu upadłościowym producenta?

Jeżeli konsument chce dochodzić roszczeń z gwarancji wobec upadłego producenta, powinien sprawdzić zasady zgłaszania wierzytelności w danym postępowaniu. W praktyce może to być potrzebne, ale nie zastępuje reklamacji wobec sprzedawcy, jeżeli taka reklamacja jest zasadna.

Co jest najważniejsze w piśmie reklamacyjnym?

Najważniejsze jest wskazanie daty zakupu, daty stwierdzenia wady, opisanie usterki, określenie żądania i dołączenie dowodów. W starszych sprawach trzeba też poprawnie wskazać przepisy obowiązujące w dacie zakupu.

Podsumowanie

Upadłość producenta nie zamyka konsumentowi drogi do reklamacji, zwłaszcza gdy zakup został dokonany u sprzedawcy, który odpowiada wobec klienta za zgodność towaru z umową. W praktyce najważniejsze jest ustalenie, czy roszczenie należy kierować do sklepu, producenta, syndyka czy gwaranta.

Przed wysłaniem reklamacji warto zebrać dowód zakupu, opis wady, dokumentację korespondencji i informacje o postępowaniu upadłościowym. Jeżeli sklep odmawia odpowiedzialności, sprawę trzeba ocenić pod kątem rękojmi, gwarancji, przepisów konsumenckich oraz realnych możliwości dochodzenia roszczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz.U. 2002 nr 141 poz. 1176

3. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta

4. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2002 r., sygn. akt IV CKN 1488/00