Podsłuchiwanie przez sąsiadów – co można zrobić?

Podsłuch w mieszkaniu sąsiada a bezprawne uzyskanie informacji

Nie każde urządzenie elektroniczne w mieszkaniu sąsiada jest nielegalnym podsłuchem. Sąsiad może korzystać w swoim lokalu z kamer, mikrofonów, systemów alarmowych, czujników, domofonu czy innych urządzeń, o ile nie służą one do pozyskiwania informacji, do których nie jest uprawniony. Problem prawny powstaje wtedy, gdy urządzenie jest nastawione na odbieranie rozmów, dźwięków lub informacji z cudzego mieszkania albo gdy ktoś świadomie korzysta z takiego urządzenia w celu podsłuchiwania innych osób.

W takiej sytuacji znaczenie może mieć art. 267 Kodeksu karnego. Przepis ten dotyczy m.in. bezprawnego uzyskania informacji oraz zakładania albo posługiwania się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym lub innym urządzeniem albo oprogramowaniem w celu uzyskania informacji, do której sprawca nie jest uprawniony. Za taki czyn grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do lat 2. W typowym przypadku chodzi więc nie o samą obawę, lecz o realne działanie polegające na pozyskiwaniu cudzych informacji.

Jeżeli specjalistyczna firma wykryje urządzenie podsłuchowe, warto poprosić o pisemny raport, zdjęcia, opis lokalizacji i sposób zabezpieczenia śladów. Nie należy samodzielnie niszczyć ani przenosić urządzeń, jeżeli mogą być dowodem w sprawie karnej. W praktyce rozsądnym krokiem jest wtedy zawiadomienie policji lub prokuratury oraz przekazanie dokumentacji technicznej.

Czy można żądać przeszukania mieszkania sąsiadów?

Osoba prywatna nie może samodzielnie doprowadzić do przeszukania mieszkania sąsiada tylko dlatego, że podejrzewa podsłuch. Przeszukanie jest czynnością procesową w postępowaniu karnym. Co do zasady może zostać przeprowadzone wtedy, gdy istnieją podstawy do przypuszczenia, że w danym miejscu znajdują się rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie albo podlegające zajęciu. Decyzja należy do uprawnionych organów, a nie do osoby zgłaszającej problem.

W praktyce oznacza to, że nagrania reakcji sąsiadów, samo przekonanie o podsłuchu albo informacja, że sąsiedzi stukają w kaloryfer, zwykle nie wystarczą do przeszukania. Większe znaczenie może mieć wykrycie konkretnego urządzenia, specjalistyczna opinia, świadek montażu, zapis rozmowy ujawniający treść prywatnych informacji albo inne okoliczności wskazujące, że ktoś rzeczywiście zdobywa informacje z mieszkania.

Jeżeli nie ma jeszcze twardych dowodów podsłuchu, warto prowadzić sprawę dwutorowo: dokumentować zdarzenia i zgłosić uciążliwe zachowania administracji budynku, a w przypadku realnego podejrzenia przestępstwa złożyć zawiadomienie organom ścigania. Takie zawiadomienie powinno być rzeczowe: daty, godziny, opis sytuacji, dowody, dane świadków i informacja, czego konkretnie dotyczy podejrzenie.

Stukanie w kaloryfer, hałas i nękanie przez sąsiadów

Jeżeli głównym problemem jest stukanie w kaloryfer, uderzanie w instalację, celowe hałasowanie albo reagowanie na zwykłe odgłosy życia domowego, sprawa nie musi dotyczyć podsłuchu. Może natomiast dotyczyć zakłócania spokojnego korzystania z lokalu, naruszenia dóbr osobistych, a w określonych sytuacjach także wykroczenia z art. 51 Kodeksu wykroczeń.

W relacjach sąsiedzkich znaczenie ma art. 144 Kodeksu cywilnego, który zakazuje oddziaływań ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Chociaż przepis jest klasycznie kojarzony z immisjami, takimi jak hałas, zapachy czy drgania, bywa również używany przy sporach o uporczywe zakłócanie korzystania z lokalu. Właściciel może żądać zaniechania naruszeń na podstawie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego, a najemca lokalu korzysta z ochrony swojego prawa do używania lokalu, w szczególności na podstawie art. 690 Kodeksu cywilnego.

Równolegle można rozważyć ochronę dóbr osobistych na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Dobrami osobistymi mogą być m.in. prywatność, spokój domowy, nietykalność mieszkania, poczucie bezpieczeństwa czy godność. W pozwie można żądać przede wszystkim zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, a w razie spełnienia przesłanek także zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty określonej sumy na cel społeczny.

Zobacz również:
Sąsiad nagrywa nas kamerą – co można zrobić?
Ciągłe obserwowanie przez sąsiadkę i pomówienia

Jakie dowody warto zebrać?

W sprawach sąsiedzkich kluczowe jest udowodnienie faktów. Sąd, administracja budynku i organy ścigania nie opierają się wyłącznie na subiektywnym przekonaniu. Dlatego warto prowadzić chronologiczny zapis zdarzeń: data, godzina, opis zachowania, czas trwania, reakcja domowników, ewentualni świadkowie i podjęte działania.

Pomocne mogą być nagrania z własnego mieszkania, o ile są wykonywane w sposób proporcjonalny i służą ochronie praw osoby nagrywającej. Należy unikać nagrywania cudzych mieszkań, klatek schodowych albo miejsc, w których można nadmiernie ingerować w prywatność innych osób. Warto też zachować korespondencję z administracją, potwierdzenia zgłoszeń, notatki policyjne lub straży miejskiej, a przy podejrzeniu podsłuchu – raport firmy technicznej.

Jeżeli sąsiedzi reagują tylko wtedy, gdy dana osoba przebywa w mieszkaniu, nie przesądza to jeszcze o podsłuchu. Może to wynikać z akustyki budynku, pionów instalacyjnych, przenoszenia drgań, przypadkowej zbieżności albo celowego obserwowania zwyczajów domownika. Taki fakt warto jednak odnotowywać, bo w połączeniu z innymi dowodami może mieć znaczenie.

Co zrobić krok po kroku?

Najpierw warto zgłosić sprawę administracji, TBS-owi, zarządcy albo wspólnocie, opisując konkretne zachowania i prosząc o interwencję. Dobrze jest zrobić to pisemnie, aby mieć dowód zgłoszenia. Jeżeli dochodzi do hałasów, awantur lub uderzania w instalację, można wezwać policję albo straż miejską, zwłaszcza gdy zakłócany jest spoczynek nocny lub porządek domowy.

Jeżeli istnieje realne podejrzenie podsłuchu, warto zlecić sprawdzenie mieszkania firmie technicznej. Gdy firma znajdzie urządzenie albo wskaże konkretne techniczne okoliczności mogące świadczyć o podsłuchu, należy rozważyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 267 Kodeksu karnego. Jeżeli zachowania są uporczywe, wzbudzają uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają prywatność, znaczenie może mieć również art. 190a Kodeksu karnego dotyczący uporczywego nękania. Za podstawowy typ stalkingu grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

W sprawie cywilnej można żądać zaniechania naruszeń, a w odpowiednich przypadkach także zadośćuczynienia. W pozwie trzeba jednak wskazać, jakie konkretnie dobro osobiste zostało naruszone, na czym polegało naruszenie, kto jest sprawcą i jakie dowody to potwierdzają. Im bardziej uporządkowany materiał dowodowy, tym większa szansa na skuteczne działanie.

Czy możliwa jest eksmisja uciążliwych sąsiadów?

Eksmisja nie następuje automatycznie po jednym zgłoszeniu, konflikcie sąsiedzkim czy podejrzeniu podsłuchu. Jest to środek daleko idący i wymaga postępowania sądowego. Przy lokatorach znaczenie może mieć art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Jeżeli lokator wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu i czyni uciążliwym korzystanie z innych lokali, inny lokator albo właściciel innego lokalu w tym budynku może wytoczyć powództwo o rozwiązanie stosunku prawnego uprawniającego do używania lokalu i nakazanie jego opróżnienia.

W realiach TBS-u lub najmu warto równolegle powiadomić wynajmującego albo właściciela budynku, ponieważ to on może podejmować działania wobec najemcy naruszającego porządek domowy. Wiek sąsiadów nie wyłącza odpowiedzialności, ale w sprawach o opróżnienie lokalu sąd bada całokształt sytuacji, skalę naruszeń, dowody, uporczywość zachowania oraz konsekwencje dla innych mieszkańców.

Jeżeli natomiast zostałby wykryty prawdziwy podsłuch i ustalono by, że sąsiedzi go używali, sprawa mogłaby mieć zarówno wymiar karny, jak i cywilny. Nadal jednak eksmisja wymagałaby odrębnej podstawy i decyzji sądu albo działań właściciela lokalu zgodnych z ustawą.

FAQ

Podsumowanie

W sprawach o podejrzenie podsłuchu najważniejsze jest rozróżnienie między obawą a dowodem. Jeżeli nie ma konkretnego urządzenia, raportu technicznego, świadka albo innych informacji wskazujących na bezprawne pozyskiwanie rozmów, trudno oczekiwać przeszukania mieszkania sąsiadów. Można natomiast dokumentować zdarzenia, zgłaszać uporczywe zakłócanie spokoju administracji i organom porządkowym oraz rozważyć pozew cywilny.

Jeżeli podsłuch zostanie wykryty albo istnieją konkretne podstawy do podejrzenia, że sąsiedzi uzyskują cudze informacje, sprawa może mieć charakter karny. Przy uporczywym stukaniu, hałasowaniu lub nękaniu podstawą działania mogą być przepisy o ochronie dóbr osobistych, immisjach, zakłócaniu spokoju oraz – w najpoważniejszych sytuacjach – przepisy dotyczące uporczywego nękania lub eksmisji uciążliwego lokatora.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 23, 24, 144, 222 § 2, 448 i 690 – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 267 i art. 190a – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
3. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 51 – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności przepisy o przeszukaniu – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
5. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 13 – Dz.U. 2001 nr 71 poz. 733

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.