Tłumacz nie wykonał usługi w terminie

Umowa z tłumaczem: czy musiała być pisemna?

Umowa o sporządzenie konkretnego tłumaczenia najczęściej jest kwalifikowana jako umowa o dzieło, jeżeli jej przedmiotem jest oznaczony rezultat: przetłumaczony tekst. Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Dla ważności takiej umowy nie jest konieczna forma pisemna. Jeżeli strony uzgodniły e-mailem lub SMS-em tekst do tłumaczenia, termin wykonania i cenę, umowa mogła zostać skutecznie zawarta. W sporze najważniejsze będzie jednak udowodnienie jej treści, dlatego trzeba zachować całą korespondencję, załączniki, potwierdzenia wysłania plików i wiadomości dotyczące terminu.

Jeżeli tłumacz prowadzi działalność gospodarczą, nie zmienia to samo w sobie zasad odpowiedzialności. Nadal odpowiada za niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania, chyba że wykaże, że opóźnienie wynikało z okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Odstąpienie od umowy z powodu niedotrzymania terminu

Jeżeli tłumacz nie oddał pracy w uzgodnionym terminie i nie reaguje na wezwania, zamawiający może rozważyć odstąpienie od umowy. W umowie o dzieło istotne znaczenie ma art. 635 Kodeksu cywilnego: gdy przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne ukończenie go w czasie umówionym, zamawiający może odstąpić od umowy bez wyznaczania terminu dodatkowego.

Jeżeli termin już upłynął, w praktyce warto wysłać tłumaczowi jednoznaczne wezwanie: wskazać, że termin został przekroczony, zażądać natychmiastowego wydania tłumaczenia albo wyznaczyć krótki termin dodatkowy, a następnie zastrzec, że po jego bezskutecznym upływie umowa zostanie rozwiązana lub zamawiający będzie dochodził roszczeń. Przy sprawach pilnych można od razu powołać się na utratę sensu gospodarczego świadczenia po terminie.

Odstąpienie od umowy powoduje zasadniczo obowiązek zwrotu tego, co strony już sobie świadczyły. Jeżeli biuro tłumaczeń nie zapłaciło tłumaczowi zaliczki ani wynagrodzenia, praktycznym skutkiem odstąpienia będzie przede wszystkim brak obowiązku zapłaty za niewykonane tłumaczenie. Jeżeli zaliczka została zapłacona, można żądać jej zwrotu.

Odszkodowanie zamiast zadośćuczynienia

W opisanej sytuacji właściwym roszczeniem jest najczęściej odszkodowanie, a nie zadośćuczynienie. Zadośćuczynienie dotyczy krzywdy niemajątkowej i wymaga szczególnej podstawy prawnej. Sam fakt zdenerwowania, utraty czasu, problemów organizacyjnych albo niezadowolenia klienta zwykle nie wystarczy do żądania zadośćuczynienia od tłumacza.

Podstawą roszczeń majątkowych jest art. 471 Kodeksu cywilnego. Dłużnik ma obowiązek naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że wykaże, że niewykonanie albo nienależyte wykonanie nastąpiło wskutek okoliczności, za które nie odpowiada. W praktyce tłumacz musiałby więc wykazać, że opóźnienie nie było przez niego zawinione ani związane z jego organizacją pracy.

Szkoda obejmuje zarówno rzeczywistą stratę, jak i utracone korzyści. W sprawie biura tłumaczeń mogą to być w szczególności:

• koszty wykonania tłumaczenia zastępczego przez inną osobę, jeżeli były konieczne i rozsądne,
• różnica między normalną ceną tłumaczenia a wyższą ceną zapłaconą za pilne wykonanie,
• kara umowna zapłacona klientowi, jeżeli wynikała z umowy z klientem i pozostaje w związku z opóźnieniem tłumacza,
• utracone wynagrodzenie od klienta, jeżeli klient skutecznie odstąpił od umowy z powodu braku tłumaczenia,
• inne udokumentowane wydatki poniesione po to, aby ograniczyć skutki opóźnienia.

Nie wystarczy samo wskazanie, że tłumacz zawiódł. Trzeba wykazać konkretną kwotę szkody i udowodnić, że powstała właśnie dlatego, że tłumaczenie nie zostało oddane w terminie.

Jak zabezpieczyć dowody przeciwko tłumaczowi?

Ciężar udowodnienia roszczenia spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne. W sprawie o zapłatę odszkodowania trzeba więc przygotować materiał dowodowy jeszcze zanim emocje i presja czasu doprowadzą do chaotycznych działań.

Najważniejsze dowody to:

• korespondencja, z której wynika przyjęcie zlecenia, cena i termin wykonania,
• plik źródłowy wysłany do tłumaczenia oraz potwierdzenie jego doręczenia tłumaczowi,
• wiadomość tłumacza potwierdzająca, że tłumaczenie jest gotowe albo prawie gotowe,
• wezwania wysłane po upływie terminu: e-maile, SMS-y, komunikatory, potwierdzenia połączeń,
• umowa albo korespondencja z klientem biura tłumaczeń, z której wynika termin oddania tłumaczenia klientowi,
• nota księgowa, faktura, potwierdzenie zapłaty kary umownej lub inne dokumenty potwierdzające szkodę,
• faktura za tłumaczenie zastępcze oraz dowód, że zlecenie zastępcze było potrzebne z powodu opóźnienia pierwotnego tłumacza.

Warto wysłać do tłumacza formalne wezwanie do wykonania umowy albo do zapłaty odszkodowania. W piśmie należy wskazać podstawowe fakty, termin wykonania, opis szkody, żądaną kwotę oraz termin zapłaty. Takie wezwanie porządkuje sprawę i bywa potrzebne przed skierowaniem pozwu.

Zlecenie tłumaczenia zastępczego

Jeżeli klient czeka na tekst, a pierwotny tłumacz nie odpowiada, biuro tłumaczeń może być zmuszone do zlecenia pracy innej osobie. Trzeba jednak odróżnić praktyczne ratowanie sytuacji od automatycznego przerzucenia całej faktury na nierzetelnego tłumacza.

Przepisy przewidują możliwość wykonania zastępczego m.in. w razie zwłoki dłużnika. Co do zasady wierzyciel może żądać upoważnienia sądu do wykonania czynności na koszt dłużnika, a w wypadkach nagłych może wykonać czynność bez takiego upoważnienia, zachowując roszczenie o naprawienie szkody. Przy terminowym tłumaczeniu dla klienta biznesowego nagłość może wynikać z tego, że dalsze oczekiwanie spowodowałoby poważniejszą szkodę, np. utratę kontraktu lub karę umowną.

Najbezpieczniej jest udokumentować, dlaczego zlecenie zastępcze było konieczne, dlaczego nie można było dłużej czekać i dlaczego wybrana cena była racjonalna w danych okolicznościach. Jeżeli tłumaczenie zastępcze było droższe tylko dlatego, że musiało zostać wykonane ekspresowo, różnica w cenie może być elementem szkody, o ile zostanie wykazana.

Odpowiedzialność biura tłumaczeń wobec klienta

Biuro tłumaczeń, które przyjęło zlecenie od klienta, co do zasady odpowiada wobec tego klienta za osoby, którym powierzyło wykonanie tłumaczenia. Wynika to z zasady, że dłużnik odpowiada jak za własne działanie za osoby, z których pomocą wykonuje zobowiązanie albo którym powierza jego wykonanie.

Oznacza to, że klient może kierować roszczenia do biura tłumaczeń, nawet jeżeli faktycznym powodem opóźnienia był podwykonawca. Dopiero później biuro może dochodzić od tłumacza zwrotu szkody, którą poniosło przez jego niewykonanie zobowiązania. Dlatego w pierwszej kolejności warto ograniczyć szkodę wobec klienta: poinformować go o sytuacji, zaproponować realny termin, rabat, tłumaczenie zastępcze albo inne rozwiązanie zmniejszające ryzyko większych roszczeń.

Co napisać do tłumacza?

W piśmie do tłumacza warto zachować rzeczowy ton i wskazać konkrety. Przykładowo można napisać, że w danym dniu strony uzgodniły wykonanie tłumaczenia określonego tekstu za określoną cenę i do określonej godziny, a mimo upływu terminu tłumaczenie nie zostało przekazane. Następnie należy zażądać natychmiastowego wydania pracy albo zwrotu zaliczki i zapłaty odszkodowania, jeżeli szkoda już powstała.

Jeżeli szkoda jeszcze nie jest ostatecznie znana, można zastrzec, że zamawiający będzie dochodził jej po ustaleniu wysokości, np. po naliczeniu kary przez klienta albo po otrzymaniu faktury od tłumacza zastępczego. Nie należy wpisywać przypadkowych kwot bez podstawy w dokumentach, ponieważ w sądzie trzeba będzie je udowodnić.

FAQ

Czy mogę żądać zadośćuczynienia od tłumacza?

Zwykle nie. W typowej sprawie gospodarczej związanej z opóźnionym tłumaczeniem właściwym roszczeniem jest odszkodowanie za szkodę majątkową, np. koszt tłumaczenia zastępczego, utracone wynagrodzenie albo kara zapłacona klientowi.

Czy umowa zawarta e-mailem jest wystarczająca?

Tak, jeżeli z korespondencji wynika, że strony uzgodniły przedmiot tłumaczenia, cenę i termin. Umowa o dzieło nie musi być zawarta na papierze, ale e-maile i SMS-y trzeba zachować, bo będą podstawowym dowodem w sporze.

Czy mogę nie płacić tłumaczowi, który nie oddał pracy?

Jeżeli tłumaczenie nie zostało wykonane i nie zostało przekazane, co do zasady nie ma podstaw do zapłaty wynagrodzenia za niewykonane dzieło. Jeżeli zapłacono zaliczkę, po skutecznym odstąpieniu od umowy można żądać jej zwrotu.

Czy mogę zlecić tłumaczenie komuś innemu i obciążyć pierwszego tłumacza kosztami?

Można to rozważyć szczególnie wtedy, gdy sprawa jest pilna i dalsze oczekiwanie zwiększa szkodę. Trzeba jednak wykazać, że działanie było konieczne, cena była racjonalna, a koszt zastępczego tłumaczenia pozostaje w związku z opóźnieniem pierwszego wykonawcy.

Co jeśli klient biura tłumaczeń naliczy karę umowną?

Biuro może dochodzić od tłumacza zwrotu tej kwoty jako szkody, jeżeli kara wynikała z umowy z klientem, została naliczona zgodnie z tą umową i pozostaje normalnym następstwem opóźnienia tłumacza. Konieczne są dokumenty potwierdzające te okoliczności.

Podsumowanie

W razie niewykonania tłumaczenia w terminie biuro tłumaczeń powinno przede wszystkim zabezpieczyć dowody, wezwać tłumacza do wykonania umowy albo zapłaty, a przy braku reakcji rozważyć odstąpienie od umowy i zlecenie tłumaczenia zastępczego. Roszczenia należy formułować jako odszkodowanie za konkretną szkodę majątkową, a nie jako ogólne zadośćuczynienie za niedotrzymanie terminu.

Najsilniejsza pozycja w sporze powstaje wtedy, gdy można pokazać prosty ciąg zdarzeń: uzgodniony termin, niewykonanie tłumaczenia, konieczność działania zastępczego, konkretny koszt lub utracone wynagrodzenie oraz dokumenty potwierdzające wysokość szkody.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.