Jak odzyskać pożyczkę od byłej partnerki

Czy można odzyskać pożyczkę bez pisemnej umowy?

Tak. Umowa pożyczki nie musi mieć postaci jednego dokumentu podpisanego przez obie strony, aby była ważna. Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy.

W praktyce najważniejsze jest wykazanie, że przekazane środki nie były darowizną, wspólnym wydatkiem na związek ani dobrowolną pomocą bez obowiązku zwrotu, lecz właśnie pożyczką. Pomagają w tym zwłaszcza potwierdzenia przelewów, tytuły przelewów, wiadomości SMS, rozmowy z komunikatorów, e-maile, harmonogram spłat oraz późniejsze deklaracje dłużniczki, że odda pieniądze.

Jeżeli wartość pożyczki przekracza 1000 zł, przepisy przewidują wymóg formy dokumentowej. Nie oznacza to automatycznie nieważności pożyczki zawartej ustnie, ale może utrudnić dowodzenie jej warunków. Forma dokumentowa może wynikać nie tylko z podpisanej umowy, lecz także z wiadomości e-mail, SMS, komunikatora lub innego nośnika informacji, jeżeli pozwala ustalić osobę składającą oświadczenie i treść ustaleń.

W opisanej sytuacji szczególnie istotne jest to, że była partnerka w korespondencji zobowiązała się do zwrotu pieniędzy w ratach po 500 zł miesięcznie. Takie oświadczenie może być traktowane jako ważny dowód istnienia długu, a czasem również jako uznanie roszczenia.

Wezwanie do zapłaty przed skierowaniem sprawy do sądu

Pierwszym praktycznym krokiem powinno być wysłanie byłej partnerce ostatecznego wezwania do zapłaty. W piśmie należy wskazać kwotę zadłużenia, podstawę żądania, daty i wysokość przekazanych kwot, uzgodniony sposób spłaty, numer rachunku bankowego oraz termin zapłaty. Termin powinien być realny, na przykład 7 albo 14 dni od doręczenia pisma.

Wezwanie najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania, a dodatkowo można przesłać je e-mailem lub komunikatorem. W sprawie sądowej ważne będzie nie tylko samo wezwanie, ale też dowód jego wysłania i doręczenia albo przynajmniej próby doręczenia.

Jeżeli strony nie ustaliły terminu zwrotu pożyczki, znaczenie ma art. 723 Kodeksu cywilnego. Wynika z niego, że gdy termin zwrotu nie jest oznaczony, dłużnik powinien zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Dlatego w niektórych sprawach wezwanie do zapłaty powinno jednocześnie jasno wskazywać, że pożyczkodawca wypowiada pożyczkę i żąda jej zwrotu.

Jeżeli jednak była partnerka zobowiązała się do spłaty w ratach po 500 zł miesięcznie, trzeba ustalić, które raty są już wymagalne i czy z korespondencji wynika termin spłaty całej kwoty w razie braku płatności. Od tego zależy zakres żądania w pozwie oraz data, od której można dochodzić odsetek.

Jakie dowody przygotować?

Do sprawy warto uporządkować wszystkie dowody chronologicznie. Najlepiej przygotować osobną tabelę z datą przekazania pieniędzy, kwotą, tytułem przelewu, okolicznościami pożyczki oraz dowodem potwierdzającym daną pozycję.

Najczęściej przydatne będą:

• potwierdzenia przelewów bankowych, zwłaszcza z tytułem wskazującym na pożyczkę albo cel przekazania środków,
• wiadomości SMS, e-maile i rozmowy z komunikatorów, w których była partnerka prosi o pieniądze, obiecuje zwrot albo proponuje raty,
• korespondencja potwierdzająca harmonogram spłaty, na przykład raty po 500 zł miesięcznie,
• dowody częściowych spłat, jeżeli takie były,
• świadkowie, którzy wiedzą o pożyczce lub byli obecni przy ustaleniach,
• wezwanie do zapłaty i potwierdzenie jego wysłania.

Wydruki rozmów powinny być czytelne i obejmować kontekst, a nie tylko pojedyncze wyrwane zdania. Warto zachować także oryginalne pliki, wiadomości w telefonie, historię e-mail oraz potwierdzenia z bankowości elektronicznej.

Pozew o zapłatę przeciwko byłej partnerce

Jeżeli wezwanie do zapłaty nie przyniesie skutku, kolejnym krokiem jest pozew o zapłatę. Co do zasady pozew składa się do sądu właściwego według miejsca zamieszkania pozwanej. W sprawach o zapłatę do 100 000 zł zasadniczo właściwy jest sąd rejonowy, a przy wyższej wartości przedmiotu sporu sąd okręgowy, z zastrzeżeniem szczególnych przepisów o właściwości.

Pozew powinien spełniać wymagania pisma procesowego oraz wymagania z art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego. W szczególności należy wskazać dokładne żądanie, kwotę dochodzoną pozwem, datę wymagalności roszczenia, okoliczności faktyczne, dowody oraz informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu.

W żądaniu pozwu można domagać się zasądzenia pożyczonej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jeżeli część długu była spłacana, trzeba precyzyjnie odjąć wpłaty i wskazać saldo zadłużenia. Jeżeli pożyczka miała być spłacana w ratach, należy ustalić, czy dochodzone są tylko zaległe raty, czy cała pozostała kwota stała się wymagalna.

W wielu sprawach sąd może wydać nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, jeżeli z treści pozwu i załączników wynika zasadność żądania. Trzeba jednak liczyć się z tym, że pozwana może wnieść sprzeciw. Wtedy sprawa będzie toczyła się dalej, a sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe.

Odsetki i przedawnienie roszczenia

Jeżeli dłużniczka nie zwraca pożyczki w terminie, można żądać odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego. Odsetki należą się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne, chyba że z umowy, wezwania lub okoliczności sprawy wynika inna data.

Przy pożyczce prywatnej trzeba także pilnować przedawnienia. Ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi obecnie 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe, takich jak odsetki, zasadniczo 3 lata. Koniec terminu przedawnienia przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. W sprawach związanych z działalnością gospodarczą terminy mogą być krótsze.

Jeżeli dłużniczka uznała dług, na przykład pisemnie potwierdziła obowiązek zwrotu albo zaczęła spłacać raty, może to mieć znaczenie dla biegu przedawnienia i oceny dowodów. Warto zachować każdą wiadomość, w której potwierdza istnienie zadłużenia.

Na co uważać w sporze z byłą partnerką?

Najczęstsza linia obrony w takich sprawach polega na twierdzeniu, że pieniądze były prezentem, pomocą w związku, rozliczeniem wspólnych zakupów albo dobrowolnym wkładem w życie pary. Dlatego w pozwie nie wystarczy napisać, że pieniądze zostały przekazane. Trzeba wykazać, że strony ustaliły obowiązek zwrotu.

Warto unikać chaotycznego dochodzenia różnych kwot bez wyjaśnienia, skąd się wzięły. Jeżeli pożyczek było kilka, każdą należy opisać oddzielnie. Jeżeli część kwot była przeznaczona na wspólne wydatki, a część była pożyczką, trzeba je rozdzielić. Im bardziej precyzyjne zestawienie, tym łatwiej sądowi ocenić żądanie.

Nie należy też grozić byłej partnerce odpowiedzialnością karną tylko po to, aby wymusić spłatę. Sam brak zwrotu pożyczki zwykle jest sprawą cywilną. Odpowiedzialność karna mogłaby wchodzić w grę tylko w szczególnych sytuacjach, na przykład gdy już w chwili brania pieniędzy druga osoba działała z zamiarem oszustwa, co wymaga odrębnej oceny dowodów.

FAQ

Czy pożyczka bez podpisanej umowy jest ważna?

Tak, sama pożyczka może być ważna. Problemem bywa jednak udowodnienie jej treści. Przy kwotach powyżej 1000 zł szczególne znaczenie mają dokumenty, wiadomości, e-maile, potwierdzenia przelewów i inne zapisy potwierdzające obowiązek zwrotu.

Czy wiadomości z komunikatora mogą być dowodem?

Tak. Wydruki albo zrzuty rozmów mogą być dowodem, zwłaszcza gdy pokazują, kto pisał wiadomości, jakiej kwoty dotyczyły ustalenia i kiedy dłużniczka zobowiązała się do spłaty. Warto zachować również oryginalną rozmowę w telefonie lub aplikacji.

Czy przed pozwem trzeba wysłać wezwanie do zapłaty?

Nie zawsze jest to bezwzględny warunek wniesienia pozwu, ale w praktyce warto to zrobić. Wezwanie porządkuje sprawę, wskazuje termin zapłaty, może wywołać wymagalność roszczenia i pokazuje sądowi, że podjęto próbę polubownego rozwiązania sporu.

Od kiedy można żądać odsetek?

Co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym pożyczka albo dana rata miała zostać zwrócona. Jeżeli termin zwrotu nie był ustalony, znaczenie może mieć data wynikająca z wypowiedzenia pożyczki lub wezwania do zapłaty.

Czy można od razu złożyć pozew o całą kwotę?

To zależy od ustaleń stron. Jeżeli cała pożyczka jest już wymagalna, można dochodzić całej kwoty. Jeżeli uzgodniono raty i wymagalne są tylko niektóre z nich, trzeba ocenić, czy istnieje podstawa do żądania natychmiastowego zwrotu pozostałej części.

Podsumowanie

Odzyskanie pieniędzy pożyczonych byłej partnerce jest możliwe także bez podpisanej umowy, jeżeli istnieją dowody potwierdzające pożyczkę i obowiązek zwrotu. W opisanej sytuacji szczególnie cenne są potwierdzenia przelewów, pełne zapisy rozmów, rozpiska kosztów oraz e-mail, w którym była partnerka zobowiązała się do spłaty w ratach.

Najrozsądniejsza kolejność działań to uporządkowanie dowodów, wysłanie ostatecznego wezwania do zapłaty, a następnie wniesienie pozwu o zapłatę wraz z żądaniem odsetek. Treść pozwu powinna jasno odróżniać pożyczkę od wspólnych wydatków ponoszonych w trakcie związku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II CSK 581/14

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.