Odszkodowanie od szpitala za błąd przy operacji

Kiedy pogorszenie zdrowia po operacji może być błędem medycznym?

Błąd medyczny to nie każdy niekorzystny wynik leczenia. Odpowiedzialność szpitala wchodzi w grę wtedy, gdy można wykazać, że personel medyczny postąpił niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną, procedurami, należytą starannością albo prawami pacjenta, a to doprowadziło do szkody.

W opisanej sytuacji istotne jest porównanie stanu sprzed operacji i po operacji. Jeżeli przed zabiegiem występowało głównie drętwienie palców, a po zabiegu pojawił się stały ból całej ręki, ograniczenie sprawności, konieczność przyjmowania silnych leków i potrzeba kolejnej operacji, sprawa wymaga szczegółowej analizy medycznej. Szczególne znaczenie będą miały wyniki badań przewodnictwa nerwowego, dokumentacja operacyjna oraz konsultacja niezależnego specjalisty.

Nie wystarczy jednak wykazać, że leczenie nie przyniosło oczekiwanej poprawy. Trzeba udowodnić, że pogorszenie nie było typowym, prawidłowo opisanym ryzykiem zabiegu, lecz następstwem nieprawidłowego działania lub zaniechania.

Jakie roszczenia można zgłosić wobec szpitala?

W sprawie o błąd medyczny pacjent najczęściej dochodzi kilku rodzajów roszczeń. Odszkodowanie obejmuje realne koszty i straty majątkowe, np. wydatki na prywatne konsultacje, badania, leki, rehabilitację, dojazdy, opiekę osób trzecich, dostosowanie mieszkania, a także utracone zarobki. Zgodnie z art. 361 § 2 K.c. naprawienie szkody obejmuje straty oraz korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono.

Przy uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia podstawowe znaczenie ma art. 444 § 1 K.c. Zgodnie z tym przepisem naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Poszkodowany może także żądać wyłożenia z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia. Jeżeli skutki błędu ograniczają możliwość pracy albo zwiększają potrzeby pacjenta na przyszłość, można rozważyć rentę na podstawie art. 444 § 2 K.c.

Osobnym roszczeniem jest zadośćuczynienie za krzywdę, czyli ból, cierpienie, stres, utratę sprawności, ograniczenie aktywności życiowej i pogorszenie jakości życia. Podstawą jest art. 445 § 1 K.c. W praktyce wysokość zadośćuczynienia zależy między innymi od skali uszczerbku, czasu leczenia, natężenia bólu, rokowań, wpływu zdarzenia na pracę i życie rodzinne.

Jeżeli naruszono prawa pacjenta, np. prawo do informacji, świadomej zgody albo dokumentacji medycznej, możliwe jest również roszczenie z art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oparte na art. 448 K.c.

Kogo pozwać: lekarza, szpital czy ubezpieczyciela?

W typowej sprawie po operacji wykonanej w szpitalu roszczenia kieruje się przede wszystkim do podmiotu leczniczego, czyli szpitala. Szpital odpowiada za organizację leczenia, działania personelu oraz osoby, którymi posługuje się przy udzielaniu świadczeń. W sprawach cywilnych znaczenie może mieć także art. 430 K.c., dotyczący odpowiedzialności za osobę, której powierzono wykonanie czynności.

W praktyce szpital zwykle posiada obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Dlatego przed pozwem warto ustalić dane ubezpieczyciela i zgłosić szkodę zarówno do szpitala, jak i do zakładu ubezpieczeń. Nie zamyka to drogi sądowej, ale może doprowadzić do wypłaty świadczenia albo przynajmniej pozwala poznać stanowisko drugiej strony.

Jakie dowody trzeba zebrać?

Najważniejszym dowodem jest pełna dokumentacja medyczna: karta informacyjna, historia choroby, kwalifikacja do zabiegu, zgoda na operację, opis zabiegu, dokumentacja znieczulenia, wyniki badań, zalecenia pooperacyjne i dokumentacja dalszego leczenia. Pacjent ma prawo żądać udostępnienia dokumentacji medycznej od placówki, która udzielała świadczeń.

Warto zebrać także dokumenty pokazujące stan zdrowia sprzed operacji i po operacji. Przy uszkodzeniach nerwów znaczenie mogą mieć badania przewodnictwa nerwowego, konsultacje neurologiczne, ortopedyczne lub neurochirurgiczne, opisy rehabilitacji oraz zaświadczenia o ograniczeniach w pracy i codziennym funkcjonowaniu.

Trzeba zachować wszystkie rachunki i faktury: za prywatne wizyty, badania, leki, rehabilitację, dojazdy, sprzęt medyczny i opiekę. Jeżeli pacjent utracił dochód, potrzebne będą dokumenty z pracy, umowy, zaświadczenia o wynagrodzeniu, zwolnienia lekarskie i ewentualne decyzje ZUS.

Odpowiedzialność cywilna szpitala

W procesie cywilnym pacjent musi co do zasady wykazać trzy elementy: nieprawidłowe działanie lub zaniechanie personelu, powstanie szkody oraz adekwatny związek przyczynowy między błędem a szkodą. W sprawach medycznych sąd zwykle korzysta z opinii biegłego lekarza lub zespołu biegłych.

Nie zawsze trzeba udowodnić błąd z matematyczną pewnością. W orzecznictwie dotyczącym spraw medycznych dopuszcza się ustalenie związku przyczynowego przy wysokim stopniu prawdopodobieństwa, jeżeli charakter sprawy nie pozwala na pełną pewność. Nadal jednak konieczne jest przedstawienie spójnego materiału dowodowego.

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty nakłada na lekarza obowiązek wykonywania zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami, zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Naruszenie tego standardu może przemawiać za winą personelu medycznego.

Pomocnicze znaczenie może mieć Kodeks etyki lekarskiej. Nie jest on ustawą powszechnie obowiązującą, ale pokazuje zawodowy wzorzec postępowania lekarza, w tym obowiązek staranności, informowania pacjenta o ryzyku i podejmowania działań zmierzających do ograniczenia skutków powikłań.

Wezwanie do zapłaty i pozew przeciwko szpitalowi

Przed pozwem warto wysłać do szpitala i ubezpieczyciela pisemne zgłoszenie szkody lub wezwanie do zapłaty. Pismo powinno zawierać opis przebiegu leczenia, wskazanie nieprawidłowości, opis szkody, wysokość żądanej kwoty oraz załączniki potwierdzające roszczenie.

Jeżeli sprawa nie zakończy się ugodą, pozostaje pozew do sądu cywilnego. W pozwie należy określić kwotę odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty, wskazać dowody i wnioskować o opinię biegłego. Opłata sądowa zależy od wartości przedmiotu sporu. Przy roszczeniach majątkowych często wynosi 5% dochodzonej kwoty, ale w razie trudnej sytuacji finansowej można złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Należy pamiętać o przedawnieniu. Co do zasady roszczenia z czynu niedozwolonego przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W sprawach wynikających z przestępstwa termin może być dłuższy. W konkretnej sprawie trzeba ustalić datę zabiegu, datę ujawnienia pogorszenia i moment, w którym pacjent powiązał szkodę z leczeniem.

Zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa

Niezależnie od roszczeń cywilnych można rozważyć zawiadomienie prokuratury lub Policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W sprawach medycznych najczęściej analizuje się art. 160 K.k., dotyczący narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a w zależności od skutków także przepisy o spowodowaniu uszczerbku na zdrowiu.

Jeżeli czyn miał charakter nieumyślny, przepisy mogą wymagać wniosku pokrzywdzonego o ściganie. Dlatego w zawiadomieniu warto wyraźnie napisać, że pacjent składa także wniosek o ściganie, jeśli jest wymagany. Zawiadomienie nie podlega opłacie.

Do zawiadomienia należy dołączyć kopię dokumentacji medycznej, wyniki badań, opis aktualnych objawów i dane świadków, którzy mogą potwierdzić zmianę stanu zdrowia po zabiegu. W postępowaniu karnym prokurator może powołać biegłych, a zebrany materiał bywa pomocny także w późniejszej sprawie cywilnej.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV KK 42/12, wskazał, że odpowiedzialność z art. 160 K.k. może dotyczyć lekarza-gwaranta, który przez zaniechanie właściwego świadczenia zdrowotnego doprowadził do bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta. Każdorazowo wymaga to jednak oceny konkretnego przebiegu leczenia.

Skarga do rzecznika odpowiedzialności zawodowej

Pacjent może także złożyć skargę do okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy właściwej okręgowej izbie lekarskiej. Postępowanie dotyczy odpowiedzialności zawodowej lekarza za naruszenie zasad etyki, deontologii zawodowej lub przepisów o wykonywaniu zawodu.

Skarga powinna opisywać, co pacjent zarzuca lekarzowi, kiedy wykonano zabieg, jakie były objawy przed i po operacji oraz jakie dokumenty potwierdzają nieprawidłowości. Rzecznik może odmówić wszczęcia postępowania, prowadzić czynności wyjaśniające albo skierować sprawę do sądu lekarskiego.

Postępowanie zawodowe nie zastępuje pozwu o zapłatę. Może jednak pomóc w wyjaśnieniu sprawy i ocenie zachowania lekarza, zwłaszcza gdy pacjent nie ma jeszcze środków na prywatną opinię lub proces cywilny.

Fundusz kompensacyjny i inne ścieżki pozasądowe

W niektórych sprawach dotyczących zdarzeń medycznych w szpitalu można rozważyć tryb kompensacyjny prowadzony przez Rzecznika Praw Pacjenta. Warunki, terminy i zakres świadczenia zależą od konkretnego zdarzenia oraz aktualnych przepisów, dlatego przed wyborem tej drogi trzeba sprawdzić, czy dana sprawa mieści się w ustawowych przesłankach.

Droga pozasądowa może być szybsza niż proces, ale nie zawsze pozwala uzyskać pełną rekompensatę wszystkich szkód. Wybór między postępowaniem kompensacyjnym, zgłoszeniem szkody ubezpieczycielowi i pozwem cywilnym powinien zależeć od wysokości szkody, rokowań medycznych oraz siły dowodów.

FAQ

Czy samo pogorszenie zdrowia po operacji wystarczy do odszkodowania?

Nie. Trzeba wykazać, że pogorszenie wynika z błędu medycznego, braku należytej staranności, niewłaściwej kwalifikacji do zabiegu, nieprawidłowego wykonania operacji albo naruszenia praw pacjenta. Konieczny jest też związek przyczynowy między tym uchybieniem a szkodą.

Czy warto najpierw zgłosić sprawę do ubezpieczyciela szpitala?

Tak, często warto. Zgłoszenie szkody może doprowadzić do wypłaty świadczenia lub ugody. Jeżeli ubezpieczyciel odmówi, jego stanowisko pomoże przygotować pozew i ustalić, które elementy sprawy będą sporne.

Czy potrzebna jest prywatna opinia lekarza?

Nie jest obowiązkowa, ale bywa bardzo pomocna. Prywatna konsultacja specjalisty może wskazać, czy w ogóle istnieją podstawy do zarzutu błędu. W sądzie decydujące znaczenie ma jednak zwykle opinia biegłego powołanego przez sąd.

Czy można jednocześnie złożyć pozew i zawiadomienie do prokuratury?

Tak. Postępowanie cywilne i karne mogą toczyć się równolegle, choć sąd cywilny może czasem poczekać na ustalenia postępowania karnego. Wybór kolejności zależy od dowodów, terminu przedawnienia i celu pacjenta.

Jak oszacować kwotę zadośćuczynienia?

Należy uwzględnić rozmiar cierpienia, czas leczenia, trwałość skutków, wiek pacjenta, utratę sprawności, wpływ na pracę, życie rodzinne i codzienne funkcjonowanie. Kwota powinna być realnie uzasadniona dokumentacją i opisem skutków błędu.

Czy można żądać zwrotu kosztów kolejnej prywatnej operacji?

Tak, jeżeli kolejna operacja była medycznie uzasadniona i pozostaje w związku z błędem lub powikłaniem zawinionym przez szpital. Trzeba wykazać konieczność takiego leczenia oraz wysokość poniesionych albo przyszłych kosztów.

Podsumowanie

Aby uzyskać odszkodowanie od szpitala za pogorszenie stanu zdrowia po operacji, trzeba działać dowodowo, a nie wyłącznie opisowo. Najpierw należy zdobyć pełną dokumentację medyczną, porównać stan sprzed i po zabiegu, zebrać rachunki oraz skonsultować sprawę z lekarzem odpowiedniej specjalizacji.

Następnie można zgłosić szkodę szpitalowi i ubezpieczycielowi, a w razie odmowy skierować pozew o odszkodowanie, zadośćuczynienie lub rentę. Równolegle można rozważyć zawiadomienie do prokuratury i skargę do rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy. O wyborze ścieżki powinny decydować dowody, skala szkody i terminy przedawnienia.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
3. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
4. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1973 r., sygn. Rw 902/73
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV KK 42/12
7. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 20 marca 2002 r., sygn. V CKN 909/2000

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.