Jak odejść z dziećmi od przemocowego partnera

Co zrobić w pierwszej kolejności, gdy w domu jest przemoc?

Jeżeli partner kontroluje Cię, nadużywa alkoholu, zastrasza, izoluje od pracy lub rodziny albo zachowuje się agresywnie przy dzieciach, priorytetem jest bezpieczeństwo. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy wezwać Policję albo zadzwonić pod numer alarmowy. Interwencja może być później ważnym dowodem w sprawie rodzinnej i w sprawie o ochronę przed przemocą.

Jeżeli musisz wyjść z domu z dziećmi, zabierz w miarę możliwości dokumenty swoje i dzieci, leki, rzeczy szkolne, telefon, ładowarkę oraz najważniejsze dowody przemocy. Nie zawsze da się przygotować wszystko wcześniej, dlatego najważniejsze jest opuszczenie miejsca zagrożenia.

Samo odejście z dziećmi od osoby stosującej przemoc nie przesądza, że działasz bezprawnie. Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli oboje rodzice mają władzę rodzicielską, drugi rodzic może kierować do sądu własne wnioski. Dlatego po odejściu warto niezwłocznie uregulować sytuację dzieci w sądzie rodzinnym.

Nakaz opuszczenia mieszkania przez partnera

Jeżeli partner wspólnie z Tobą mieszka i przez swoje zachowanie czyni dalsze zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym albo zagrażającym, możesz żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Podstawą jest art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Przemoc domowa to nie tylko bicie. Może obejmować także przemoc psychiczną, ekonomiczną, izolowanie, stałą kontrolę, poniżanie, grożenie, wymuszanie określonych zachowań, uniemożliwianie pracy albo wykorzystywanie zależności finansowej. Jeżeli dzieci są świadkami takich zachowań, również ma to znaczenie dla oceny ich dobra.

Wniosek o zobowiązanie sprawcy przemocy do opuszczenia mieszkania składa się do sądu. W uzasadnieniu trzeba opisać konkretne zdarzenia: kiedy miały miejsce, na czym polegały, czy była interwencja Policji, czy dzieci były obecne i jakie skutki wywołało zachowanie partnera. Do wniosku warto dołączyć dowody, a jeżeli sprawa jest pilna, wyraźnie wskazać potrzebę szybkiej ochrony.

W praktyce obok drogi sądowej możliwa jest także interwencyjna reakcja Policji, w tym środki izolujące osobę stosującą przemoc od miejsca zamieszkania. Zakres takich działań zależy od konkretnej sytuacji ustalonej podczas interwencji.

Jak zabezpieczyć miejsce pobytu dzieci?

Równolegle warto złożyć do sądu rodzinnego wniosek o ustalenie, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki. Jeżeli sprawa jest pilna, należy dołączyć wniosek o zabezpieczenie na czas trwania postępowania, czyli o tymczasowe powierzenie bieżącej pieczy nad dziećmi Tobie.

Wniosek o zabezpieczenie jest szczególnie ważny, gdy partner grozi odebraniem dzieci, przyjazdem do szkoły lub przedszkola, wywiezieniem dzieci albo kieruje wobec Ciebie oskarżenia mające przykryć przemoc. Postanowienie zabezpieczające porządkuje sytuację do czasu zakończenia sprawy albo do czasu jego zmiany przez sąd.

Sąd rodzinny kieruje się dobrem dziecka. Bada między innymi, kto faktycznie zajmował się dziećmi na co dzień, kto zapewniał opiekę, leczenie, edukację, stabilność emocjonalną i bezpieczeństwo. Jeżeli partner nie interesował się dziećmi, nadużywał alkoholu, wszczynał awantury albo wykorzystywał dzieci do wywierania presji, trzeba to dokładnie opisać.

Władza rodzicielska i kontakty z dziećmi

Jeżeli oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską, co do zasady powinni współdecydować o istotnych sprawach dzieci. Nie oznacza to jednak, że rodzic stosujący przemoc może wykorzystywać władzę rodzicielską do dalszej kontroli lub zastraszania.

W sądzie można wnosić o ograniczenie władzy rodzicielskiej partnera do określonych spraw, na przykład współdecydowania o leczeniu, edukacji lub wyjazdach, albo o dalej idące rozstrzygnięcia, jeżeli dobro dzieci jest zagrożone. Zakres żądania powinien wynikać z faktów: przemocy, uzależnienia, zaniedbywania dzieci, braku opieki, manipulowania dziećmi lub stwarzania niebezpiecznych sytuacji.

Trzeba też uregulować kontakty. Jeżeli partner jest agresywny, nadużywa alkoholu albo dzieci boją się spotkań, można wnosić o kontakty w ograniczonym zakresie, w obecności innej osoby, w miejscu bezpiecznym dla dzieci albo o czasowe wstrzymanie kontaktów, jeżeli wymagają tego okoliczności. Sąd nie powinien traktować kontaktów jako narzędzia nacisku na drugiego rodzica.

Jakie dowody przygotować?

W sprawach o przemoc i dzieci bardzo ważne są dowody. Nie trzeba mieć jednego idealnego dowodu. Często znaczenie ma suma wielu informacji, które pokazują stały sposób zachowania partnera.

• notatki z interwencji Policji, informacje o procedurze Niebieskiej Karty, zawiadomienia i protokoły,
• wiadomości SMS, e-maile, komunikatory, nagrania rozmów, zdjęcia zniszczeń lub obrażeń,
• zaświadczenia lekarskie, dokumentacja psychologiczna, informacje ze szkoły lub przedszkola,
• zeznania świadków: rodziny, sąsiadów, znajomych, nauczycieli, pracowników pomocy społecznej,
• własny opis zdarzeń z datami, godzinami, miejscem, obecnością dzieci i skutkami zachowania partnera.

Jeżeli sąd ma ocenić więź dzieci z rodzicami, kompetencje wychowawcze lub wpływ konfliktu na dzieci, może dopuścić dowód z opinii specjalistów. Wniosek o taką opinię warto sformułować ostrożnie i powiązać z konkretnymi okolicznościami, a nie traktować go jako automatycznego elementu każdej sprawy.

Czego unikać po odejściu z dziećmi?

Po odejściu nie warto wdawać się w długie kłótnie przez telefon lub komunikatory. Lepiej ograniczyć kontakt do spraw dzieci i zachowywać wiadomości jako dowody. Jeżeli kontakt jest niebezpieczny, można komunikować się przez pełnomocnika lub wskazać bezpieczny kanał kontaktu.

Nie należy też ignorować korespondencji z sądu. Jeżeli partner złoży własny wniosek, trzeba odpowiedzieć na niego rzeczowo i przedstawić dowody. Sam fakt, że partner groził, iż sąd przyzna dzieci jemu, nie ma decydującego znaczenia. Decydujące są dobro dzieci, faktyczna opieka i bezpieczeństwo.

Jeżeli dzieci chodzą do szkoły lub przedszkola, warto poinformować placówkę o aktualnej sytuacji w zakresie niezbędnym dla bezpieczeństwa dzieci. Jeżeli istnieje postanowienie sądu albo nakaz izolacyjny, placówka powinna otrzymać jego kopię.

Najczęstsze pytania

Czy partner może zabrać mi dzieci tylko dlatego, że od niego odeszłam?

Nie. Sąd nie przyznaje pieczy nad dziećmi za same groźby jednego z rodziców. Bada dobro dzieci, dotychczasową opiekę, bezpieczeństwo, więzi rodzinne i dowody dotyczące zachowania rodziców.

Czy mogę wyjechać z dziećmi bez zgody partnera?

Jeżeli chodzi o ucieczkę przed przemocą lub realnym zagrożeniem, bezpieczeństwo jest najważniejsze. Po wyjeździe warto jednak szybko złożyć do sądu rodzinnego wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dzieci i bieżącej pieczy, aby uporządkować sytuację prawną.

Co zrobić, jeśli partner grozi, że zgłosi porwanie dzieci?

Należy zachować wiadomości z groźbami, opisać przyczyny odejścia i jak najszybciej wystąpić do sądu. Jeżeli powodem odejścia była przemoc, trzeba to udokumentować. Warto też unikać całkowitego ukrywania dzieci, jeżeli nie jest to konieczne dla ich bezpieczeństwa.

Czy sąd może nakazać partnerowi wyprowadzkę ze wspólnego mieszkania?

Tak, jeżeli zachowanie partnera spełnia przesłanki przemocy domowej i czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym albo niebezpiecznym. Wniosek trzeba uzasadnić konkretnymi zdarzeniami i dowodami.

Czy uzależnienie od alkoholu wystarczy do ograniczenia władzy rodzicielskiej?

Samo stwierdzenie problemu alkoholowego może nie wystarczyć. Trzeba pokazać, jak wpływa on na dzieci: zaniedbania, awantury, brak opieki, nieprzewidywalność, przemoc, prowadzenie pod wpływem alkoholu lub narażanie dzieci na stres.

Podsumowanie

Jeżeli chcesz odejść z dziećmi od partnera stosującego przemoc, nie musisz czekać, aż sytuacja stanie się jeszcze groźniejsza. Możesz szukać pomocy Policji, wnioskować o nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę oraz złożyć do sądu rodzinnego wnioski dotyczące dzieci.

Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie sytuacji prawnej: miejsce zamieszkania dzieci przy Tobie, bieżąca piecza, kontakty oraz ewentualne ograniczenie władzy rodzicielskiej partnera. Dobrze przygotowane dowody i spójny opis zdarzeń zwiększają szansę na skuteczną ochronę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493
3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
4. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.