Wycinka samosiejek z działki rolnej

Wycinka samosiejek w celu przywrócenia gruntu do rolniczego użytkowania

Jeżeli działka w ewidencji gruntów figuruje jako grunt rolny, a zadrzewienie powstało wskutek wieloletniego nieużytkowania, podstawowym przepisem jest art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z nim przepisów o zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

W praktyce oznacza to, że nie sama nazwa działki ani samo twierdzenie właściciela decydują o zwolnieniu. Istotne jest, czy grunt był faktycznie nieużytkowany rolniczo i czy po usunięciu drzew ma realnie nadawać się do wykorzystania rolniczego, na przykład pod uprawę, łąkę, pastwisko albo inną produkcję rolną.

W przypadku działki porośniętej brzozowymi samosiejkami warto przed rozpoczęciem prac zebrać dokumenty potwierdzające stan nieruchomości: wypis z ewidencji gruntów, mapę, zdjęcia, opis planowanego sposobu użytkowania oraz ewentualnie pisemne stanowisko gminy. Ma to znaczenie dowodowe, gdyby później organ kwestionował podstawę wycinki.

Czy ze zwolnienia może skorzystać osoba niebędąca rolnikiem?

Ustawa o ochronie przyrody w art. 83f ust. 1 pkt 3b nie posługuje się pojęciem rolnika, lecz mówi o celu usunięcia drzew lub krzewów, czyli o przywróceniu gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Dlatego nie można automatycznie przyjąć, że sam brak statusu rolnika zawsze wyklucza zastosowanie tego zwolnienia.

Jednocześnie w sporze z organem kluczowe będzie wykazanie, że wycinka nie służy innemu celowi, na przykład przygotowaniu terenu pod zabudowę, rekreację albo sprzedaż inwestycyjną. Jeżeli właściciel nie prowadzi gospodarstwa, powinien tym staranniej opisać, w jaki sposób grunt ma być po usunięciu drzew użytkowany rolniczo.

W orzecznictwie administracyjnym akcentuje się, że posiadacz nieruchomości rolnej powinien podejmować działania zmierzające do utrzymania jej we właściwym stanie, zgodnym z przeznaczeniem wynikającym z ewidencji gruntów. WSA w Krakowie w wyroku z 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 931/19, wskazywał, że jednym z takich działań może być usuwanie drzew kolidujących z działalnością rolniczą.

Podobny kierunek wynika z wyroku WSA w Rzeszowie z 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 653/21. Sąd podkreślił, że przywrócenie nieużytkowanego gruntu rolnego do użytkowania rolniczego nie musi oznaczać natychmiastowego rozpoczęcia produkcji, ale po usunięciu drzew i pni grunt powinien nadawać się do rolniczego wykorzystania.

Kiedy lepiej dokonać zgłoszenia do gminy?

Jeżeli gmina kwestionuje możliwość zastosowania zwolnienia albo stan faktyczny nie jest jednoznaczny, praktycznie bezpiecznym rozwiązaniem jest wystąpienie do organu na piśmie i opisanie planowanych prac. W wielu sprawach organ oczekuje zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew w trybie art. 83f ust. 1 pkt 3a w związku z ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli drzewa rosną na nieruchomości osoby fizycznej i są usuwane na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą.

Zgłoszenia dokonuje się do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Jeżeli nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków, właściwy może być wojewódzki konserwator zabytków. Warto więc najpierw ustalić, czy działka nie jest objęta szczególnym reżimem ochronnym.

Obowiązek zgłoszenia w tym trybie dotyczy drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm przekracza:

1. 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2. 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
3. 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew, w tym co do zasady brzozy.

Jeżeli brzozowe samosiejki mają obwody poniżej wskazanego progu, zgłoszenie w trybie art. 83f ust. 4 może nie być wymagane. Nadal trzeba jednak sprawdzić, czy nie występują inne ograniczenia, zwłaszcza ochrona gatunkowa zwierząt, roślin lub grzybów.

Co powinno zawierać zgłoszenie wycinki?

Zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa powinno zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości. W praktyce warto dodać także numer działki, obręb, opis gatunków, orientacyjne obwody pni oraz wyjaśnienie, że celem jest przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego.

Po doręczeniu zgłoszenia organ ma 21 dni na dokonanie oględzin. Podczas oględzin ustala gatunek drzewa oraz obwód pnia na wysokości 5 cm. Następnie, w terminie 14 dni od oględzin, organ może wnieść sprzeciw w drodze decyzji administracyjnej.

Jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu w tym terminie, usunięcie drzewa może nastąpić. Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli drzewo nie zostanie usunięte przed upływem 6 miesięcy od oględzin, konieczne jest ponowne zgłoszenie.

Na co uważać przy gruncie rolnym zarośniętym drzewami?

Przed wycinką trzeba sprawdzić klasyfikację użytków w ewidencji gruntów i budynków. Inaczej ocenia się grunt oznaczony jako rolny, inaczej grunt leśny, a jeszcze inaczej grunt zadrzewiony i zakrzewiony. Jeżeli teren w dokumentach figuruje jako las albo jest objęty uproszczonym planem urządzenia lasu, zastosowanie mogą mieć dodatkowe przepisy dotyczące gospodarki leśnej.

Nie wystarczy też ustalić, że drzewo jest samosiejką. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje odrębne zasady ochrony gatunkowej. Wycinka w okresie, w którym na drzewach znajdują się gniazda, siedliska albo chronione gatunki, może wymagać dodatkowych czynności lub zgód. W praktyce prace najbezpieczniej planować po upewnieniu się, że nie naruszają ochrony ptaków i innych gatunków.

Jeżeli po wycince grunt nie zostanie przywrócony do rolniczego użytkowania, organ może zakwestionować powołanie się na zwolnienie. Dlatego warto zachować dowody dalszych prac, na przykład karczowania pni, wyrównania terenu, przygotowania gleby, siewu, koszenia albo rozpoczęcia wypasu.

Czy potrzebne jest zezwolenie, zgłoszenie czy wystarczy zwolnienie?

W opisanej sytuacji pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy rzeczywiście chodzi o przywrócenie nieużytkowanego gruntu rolnego do użytkowania rolniczego. Jeżeli tak, można rozważać zastosowanie zwolnienia z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. Dla bezpieczeństwa warto jednak uzyskać pisemne stanowisko gminy, ponieważ to organ będzie oceniał konkretny stan faktyczny.

Jeżeli organ nie akceptuje zwolnienia albo właściciel nie chce ryzykować sporu, powinien złożyć zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew, o ile obwody pni przekraczają ustawowe progi. Nie jest to klasyczne zezwolenie na wycinkę, lecz uproszczona procedura dla osób fizycznych, w której brak sprzeciwu po oględzinach umożliwia usunięcie drzewa.

W praktyce najlepiej złożyć pismo opisujące oba elementy: stan działki jako gruntu rolnego oraz plan przywrócenia jej do użytkowania rolniczego, a równocześnie wskazać drzewa, których dotyczy ewentualne zgłoszenie. Dzięki temu właściciel ma dowód, że działał jawnie i przed rozpoczęciem prac próbował ustalić właściwy tryb postępowania.

FAQ

Czy osoba niebędąca rolnikiem może usunąć samosiejki z działki rolnej?

Może, ale musi ustalić właściwy tryb. Jeżeli celem jest rzeczywiste przywrócenie gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego, można rozważać zwolnienie z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. Jeżeli cel jest inny albo organ ma wątpliwości, potrzebne może być zgłoszenie.

Czy zgłoszenie to to samo co zezwolenie na wycinkę?

Nie. Zgłoszenie jest prostszą procedurą dotyczącą określonych drzew usuwanych przez osoby fizyczne na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Organ dokonuje oględzin i może wnieść sprzeciw. Zezwolenie jest odrębną, bardziej formalną decyzją administracyjną.

Jak mierzyć obwód drzewa przy zgłoszeniu?

Dla zgłoszenia osoby fizycznej obwód pnia mierzy się na wysokości 5 cm od ziemi. Przy brzozie, jako gatunku niewymienionym w progach szczególnych, zgłoszenie jest wymagane, gdy obwód przekracza 50 cm.

Kiedy można rozpocząć wycinkę po zgłoszeniu?

Najpierw organ ma 21 dni od doręczenia zgłoszenia na oględziny. Po oględzinach ma 14 dni na ewentualny sprzeciw. Jeżeli sprzeciwu nie wniesie, można usunąć drzewo. Jeżeli od oględzin minie 6 miesięcy i drzewo nie zostanie usunięte, trzeba dokonać ponownego zgłoszenia.

Czy można wycinać drzewa w okresie lęgowym ptaków?

Sama procedura zgłoszenia albo zwolnienia z zezwolenia nie znosi obowiązków związanych z ochroną gatunkową. Jeżeli na drzewach znajdują się gniazda, siedliska albo chronione gatunki, wycinka może być niedopuszczalna bez dodatkowych działań lub zgód.

Podsumowanie

Przy wycince brzozowych samosiejek z działki rolnej najważniejsze jest ustalenie celu prac i statusu gruntu. Jeżeli chodzi o przywrócenie nieużytkowanego gruntu do użytkowania rolniczego, ustawa przewiduje zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia. Nie oznacza to jednak, że każdą wycinkę na działce rolnej można przeprowadzić bez kontaktu z organem.

Osoba niebędąca rolnikiem powinna szczególnie zadbać o dowody rolniczego celu wycinki i najlepiej uzyskać pisemne stanowisko gminy. Jeżeli organ wymaga zgłoszenia, należy zachować terminy oględzin i sprzeciwu oraz nie rozpoczynać prac przed zakończeniem procedury.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880
2. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 931/19
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 653/21

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.