Wysokie koszty sądowe po przegranej sprawie

Od czego zależy możliwość rozłożenia kosztów na raty?

Kwota 30 000 zł po przegranej sprawie cywilnej może wynikać z różnych rozliczeń. Mogą to być koszty procesu należne przeciwnikowi, np. wynagrodzenie pełnomocnika, opłaty i zaliczki poniesione przez drugą stronę. Mogą to być także nieuiszczone koszty sądowe należne Skarbowi Państwa, np. wydatki tymczasowo pokryte przez sąd na opinie biegłych.

To rozróżnienie jest kluczowe. Inne zasady obowiązują wtedy, gdy ma Pani zapłacić drugiej stronie postępowania, a inne wtedy, gdy sąd wzywa do zapłaty należności sądowych na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego przed podjęciem działań należy dokładnie przeczytać sentencję wyroku, postanowienie o kosztach oraz samo wezwanie do zapłaty.

Jeżeli rozstrzygnięcie o kosztach jest jeszcze nieprawomocne, warto pilnie sprawdzić możliwość jego zaskarżenia. Terminy są krótkie i zależą od tego, czy koszty rozstrzygnięto w wyroku, postanowieniu albo zarządzeniu oraz czy doręczono uzasadnienie. Jeżeli termin już minął, zwykle nie da się ponownie kwestionować samej wysokości prawomocnie zasądzonych kosztów, ale nadal można próbować uregulować sposób zapłaty.

Koszty należne drugiej stronie procesu

Jeżeli w wyroku wskazano, że ma Pani zapłacić określoną kwotę przeciwnikowi procesowemu, to wierzycielem jest ta osoba, a nie sąd. Po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia druga strona może żądać zapłaty całości zasądzonej kwoty.

W takiej sytuacji sąd zasadniczo nie rozłoży już Pani długu wobec przeciwnika na raty. Można natomiast zwrócić się bezpośrednio do wierzyciela z propozycją ugody. W ugodzie warto ustalić liczbę rat, terminy płatności, numer rachunku, skutki opóźnienia oraz zobowiązanie wierzyciela, że przy terminowej spłacie nie skieruje sprawy do komornika.

Jeżeli ugody nie będzie albo raty nie będą płacone, wierzyciel może wystąpić o klauzulę wykonalności i skierować sprawę do egzekucji. Komornik może prowadzić egzekucję między innymi z rachunku bankowego, ruchomości, nieruchomości albo świadczenia emerytalnego. Emerytura nie może być zajęta w całości, ale egzekucja i tak może istotnie obniżyć miesięczne środki do życia.

Należności sądowe wobec Skarbu Państwa

Inaczej wygląda sytuacja, gdy wezwanie dotyczy należności sądowych, czyli kwot, które trzeba zwrócić Skarbowi Państwa. Chodzi na przykład o nieuiszczone opłaty, wydatki na biegłych, tłumaczy albo inne wydatki tymczasowo pokryte z budżetu sądu.

W takim przypadku ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje możliwość ulgi w spłacie. Zgodnie z art. 119 tej ustawy należności sądowe mogą być umorzone, jeżeli ich natychmiastowe ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby zbyt ciężkimi skutkami. W praktyce trzeba wykazać realną sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną, a nie tylko ogólnie powołać się na niskie dochody.

Na podstawie art. 120 ustawy zapłata należności sądowych może zostać odroczona albo rozłożona na raty. Co do zasady okres ten może wynosić do 2 lat, a w wyjątkowych przypadkach do 3 lat. Oznacza to, że spłata przez 36 miesięcy jest możliwa, ale wymaga szczególnie przekonującego uzasadnienia.

Jak złożyć wniosek o raty, odroczenie albo umorzenie?

Wniosek dotyczący należności sądowych składa się do prezesa sądu właściwego do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. We wniosku trzeba wskazać, czego Pani żąda: rozłożenia należności na raty, odroczenia terminu płatności, częściowego umorzenia albo całkowitego umorzenia.

W uzasadnieniu należy opisać miesięczne dochody, stałe wydatki, stan zdrowia, koszty leczenia, sytuację mieszkaniową, posiadany majątek, zobowiązania oraz osoby pozostające na utrzymaniu. Samo stwierdzenie, że emerytura jest niska, zwykle nie wystarczy. Im dokładniejsze dane i dokumenty, tym większa szansa na realną ocenę sytuacji.

Do wniosku warto dołączyć formularz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz dokumenty potwierdzające sytuację finansową, np. decyzję o wysokości emerytury, potwierdzenia kosztów leczenia, czynszu, rachunków, kredytów i innych koniecznych wydatków. Jeżeli żąda Pani 36 rat, trzeba wyjaśnić, dlaczego krótszy okres spłaty byłby nierealny.

Trzeba także pamiętać, że niezapłacenie raty w terminie może spowodować obowiązek natychmiastowej zapłaty całej pozostałej należności. Dlatego lepiej zaproponować ratę niższą, ale możliwą do regularnego płacenia, niż deklarować kwotę, której budżet domowy nie udźwignie.

Czy można zmniejszyć prawomocnie zasądzone koszty?

Jeżeli koszty zostały prawomocnie zasądzone na rzecz drugiej strony, ich późniejsze jednostronne zmniejszenie jest bardzo trudne. Co do zasady po uprawomocnieniu się orzeczenia nie można już wrócić do sporu o to, czy koszty zostały prawidłowo naliczone, chyba że zachodzi szczególna podstawa procesowa, np. błąd podlegający sprostowaniu lub inny nadzwyczajny problem wymagający odrębnej analizy.

Jeżeli natomiast chodzi o należności sądowe wobec Skarbu Państwa, możliwe jest nie tylko rozłożenie na raty, lecz także częściowe lub całkowite umorzenie. Nie jest to jednak automatyczne. Organ ocenia, czy ściągnięcie należności spowoduje niewspółmierne trudności albo wyjątkowo ciężkie skutki dla zobowiązanego lub jego rodziny.

FAQ

Czy sąd zawsze może rozłożyć koszty po przegranej sprawie na raty?

Nie. Jeżeli koszty należą się przeciwnikowi procesowemu, o ratach decyduje przede wszystkim ten wierzyciel. Sąd może rozpatrywać wniosek o raty zasadniczo wtedy, gdy chodzi o należności sądowe wobec Skarbu Państwa.

Czy można prosić o 36 rat?

Tak, ale przy należnościach sądowych 36 miesięcy to rozwiązanie wyjątkowe. Trzeba dokładnie wykazać, że krótszy okres spłaty byłby niemożliwy przy dochodach, kosztach utrzymania i stanie zdrowia zobowiązanego.

Czy niska emerytura wystarczy do umorzenia kosztów?

Sama niska emerytura zwykle nie wystarczy. Trzeba przedstawić pełny obraz sytuacji: wysokość świadczenia, koszty leczenia, opłaty mieszkaniowe, zadłużenie, majątek i możliwość uzyskania pomocy od domowników.

Co zrobić, jeśli koszty są zasądzone na rzecz drugiej strony?

Należy jak najszybciej skontaktować się z wierzycielem i zaproponować pisemną ugodę ratalną. Warto zadbać, aby ugoda jasno wskazywała, że przy terminowej spłacie wierzyciel nie będzie prowadził egzekucji całej kwoty.

Czy komornik może zająć całą emeryturę?

Nie. Egzekucja z emerytury podlega limitom i kwotom wolnym wynikającym z przepisów. Mimo to potrącenia mogą być dotkliwe, a do długu mogą dojść koszty egzekucyjne, dlatego nie warto zwlekać z reakcją na wezwanie.

Podsumowanie

Przy kosztach sądowych po przegranej sprawie najważniejsze jest ustalenie, kto jest wierzycielem. Jeżeli pieniądze należą się drugiej stronie, potrzebna jest ugoda z tą osobą. Jeżeli chodzi o należności sądowe wobec Skarbu Państwa, można złożyć wniosek o raty, odroczenie albo umorzenie. W przypadku emerytki z niewysokim świadczeniem szczególnie ważne jest dołączenie dokumentów potwierdzających realne dochody i konieczne wydatki.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.