Zakup samochodu z zajęciem komorniczym – prawa kupującego i obowiązki sprzedawcy

Czy zajęcie komornicze samochodu jest wadą prawną?

Tak, w typowej sytuacji zajęcie komornicze samochodu należy traktować jako wadę prawną pojazdu. Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Z kolei art. 556³ Kodeksu cywilnego wskazuje, że rzecz ma wadę prawną m.in. wtedy, gdy jest obciążona prawem osoby trzeciej albo gdy ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.

Zajęcie komornicze jest szczególnie istotne, ponieważ nie jest zwykłą usterką techniczną auta. Może ono wpływać na możliwość rejestracji pojazdu, jego dalszą sprzedaż, korzystanie z niego oraz bezpieczeństwo prawne nabywcy. Jeżeli zajęcie było dokonane przed sprzedażą, kupujący nabywa pojazd obciążony problemem prawnym, o którym powinien był zostać poinformowany.

Trzeba też pamiętać o art. 848 Kodeksu postępowania cywilnego. Zajęcie ruchomości ma taki skutek, że rozporządzenie rzeczą dokonane po zajęciu nie wpływa na dalszy bieg egzekucji. Oznacza to, że samo podpisanie umowy sprzedaży zajętego samochodu nie powoduje automatycznego upadku zajęcia, a egzekucja z pojazdu może być kontynuowana również po jego zbyciu.

Co powinien zrobić kupujący po odkryciu zajęcia komorniczego?

Kupujący powinien przede wszystkim ustalić, czy zajęcie jest aktualne, kiedy zostało dokonane i w jakim postępowaniu egzekucyjnym. Kluczowe znaczenie ma porównanie daty zajęcia z datą zawarcia umowy sprzedaży. Jeżeli zajęcie istniało już przed sprzedażą, kupujący ma mocniejszą podstawę do powołania się na wadę prawną pojazdu.

W praktyce warto uzyskać informację z wydziału komunikacji, ustalić dane komornika prowadzącego sprawę, zwrócić się do sprzedawcy o wyjaśnienia i zachować całą korespondencję. Jeżeli sprzedawca zapewnia, że zajęcie jest stare albo omyłkowe, powinien przedstawić dokumenty potwierdzające umorzenie egzekucji, zwolnienie pojazdu spod zajęcia albo inną podstawę wykreślenia wpisu.

Kupujący nie powinien poprzestawać na ustnych zapewnieniach. Najbezpieczniej wysłać do sprzedawcy pisemne zgłoszenie wady prawnej oraz określić żądanie: usunięcie wady, obniżenie ceny, odstąpienie od umowy albo zapłatę określonej kwoty tytułem naprawienia szkody. Jeżeli sprawa jest sporna, pismo powinno być precyzyjne i zawierać termin na odpowiedź.

Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi

Jeżeli samochód ma wadę prawną, kupujący może skorzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach o rękojmi. Zgodnie z art. 560 Kodeksu cywilnego może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wadę usunie. W przypadku zajęcia komorniczego usunięciem wady może być np. skuteczne doprowadzenie do zwolnienia pojazdu spod zajęcia i usunięcia wpisu blokującego swobodne korzystanie z auta.

Odstąpienie od umowy oznacza, że strony powinny zwrócić sobie wzajemne świadczenia: kupujący zwraca samochód, a sprzedawca cenę. Nie zawsze jednak odstąpienie będzie jedynym rozwiązaniem. Jeżeli kupujący chce zatrzymać pojazd, a zajęcie można szybko usunąć albo jego znaczenie jest ograniczone, praktycznym rozwiązaniem może być żądanie obniżenia ceny lub wyznaczenie sprzedawcy terminu na usunięcie problemu.

Jeżeli wada prawna była istotna i realnie uniemożliwiała korzystanie z pojazdu zgodnie z celem umowy, kupujący ma podstawy, aby domagać się dalej idących skutków, w tym odstąpienia od umowy. Każdorazowo trzeba jednak ocenić dokumenty: umowę sprzedaży, datę zajęcia, treść ewentualnych zapewnień sprzedawcy oraz to, czy kupujący wiedział o wadzie.

Czy można żądać zwrotu kosztów poniesionych na samochód?

Tak, ale nie każdy wydatek będzie automatycznie podlegał zwrotowi. Przy wadzie prawnej istotne znaczenie ma art. 574 Kodeksu cywilnego. Jeżeli z powodu wady prawnej kupujący złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może żądać naprawienia szkody poniesionej przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o wadzie. Dotyczy to w szczególności kosztów zawarcia umowy, odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z nich korzyści.

W przypadku samochodu mogą więc wchodzić w grę np. koszty rejestracyjne, koszty transportu, ubezpieczenia, diagnostyki, niezbędnych napraw albo innych nakładów, jeżeli pozostają w związku z zakupem pojazdu i problemem prawnym. Trzeba je jednak udokumentować fakturami, rachunkami, potwierdzeniami przelewów lub innymi dowodami.

Jeżeli kupujący korzystał z samochodu przez dłuższy czas, sprzedawca może kwestionować pełny zwrot niektórych nakładów. Dlatego roszczenie o zwrot kosztów powinno być opisane konkretnie: jaki koszt poniesiono, kiedy, dlaczego był konieczny i w jaki sposób wiąże się z wadą prawną pojazdu.

Odpowiedzialność sprzedawcy, który nie wiedział o zajęciu

Brak wiedzy sprzedawcy o zajęciu nie wyłącza automatycznie jego odpowiedzialności wobec kupującego. Rękojmia ma charakter odpowiedzialności za stan rzeczy sprzedanej, a nie wyłącznie za winę sprzedawcy. Jeżeli pojazd był obciążony wadą prawną, kupujący może kierować roszczenia do sprzedawcy także wtedy, gdy sprzedawca sam był zaskoczony istnieniem zajęcia.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Zgodnie z art. 557 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Dlatego sprzedawca, który przed sprzedażą wie o zajęciu albo odkryje je tuż po sprzedaży, powinien jak najszybciej poinformować kupującego i zadbać o pisemne potwierdzenie tej informacji.

Jeżeli transakcja odbywa się między osobami prywatnymi, strony mogą w umowie ograniczyć albo wyłączyć rękojmię, ale takie postanowienie nie chroni sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę. Jeżeli natomiast sprzedawcą jest przedsiębiorca, a kupującym konsument, zastosowanie mogą mieć przepisy o zgodności towaru z umową z ustawy o prawach konsumenta. W takiej relacji uprawnienia konsumenta i obowiązki przedsiębiorcy trzeba oceniać według odrębnych reguł konsumenckich.

Co powinien zrobić sprzedawca po wykryciu zajęcia?

Sprzedawca, który po sprzedaży dowiedział się, że samochód był objęty zajęciem komorniczym, powinien działać szybko i pisemnie. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy zajęcie jest aktualne, którego postępowania dotyczy i czy istnieje możliwość jego usunięcia. Czasem wpis wynika ze starej egzekucji, która została zakończona, ale informacja nie została prawidłowo zaktualizowana w systemie.

Następnie sprzedawca powinien poinformować kupującego o ustaleniach. Jeżeli kupujący mimo wiedzy o zajęciu chce utrzymać umowę, warto sporządzić aneks, w którym strony jasno opiszą ujawnioną wadę, potwierdzą wiedzę kupującego i określą, czy strony zmieniają cenę, wyznaczają termin usunięcia zajęcia albo pozostawiają umowę bez zmian. Taki dokument nie zawsze wyeliminuje spór, ale znacząco porządkuje sytuację dowodową.

Jeżeli zajęcie jest aktywne, sprzedawca powinien skontaktować się z komornikiem lub wierzycielem i ustalić warunki zwolnienia pojazdu spod zajęcia. W razie braku porozumienia kupujący może skierować do sprzedawcy roszczenia z tytułu wady prawnej, dlatego ignorowanie problemu zwykle pogarsza sytuację obu stron.

Stare albo omyłkowe zajęcie komornicze

Nie każde ujawnione w systemie zajęcie musi oznaczać, że egzekucja faktycznie nadal jest prowadzona. Zdarza się, że dług został spłacony, postępowanie egzekucyjne umorzono, a informacja o zajęciu nie została usunięta z właściwych rejestrów lub dokumentacji pojazdu. Dla kupującego problem nadal jest jednak realny, dopóki nie ma dokumentu potwierdzającego zwolnienie samochodu spod zajęcia albo nieaktualność wpisu.

W takiej sytuacji najlepiej uzyskać od komornika, wierzyciela albo właściwego organu pisemne potwierdzenie statusu zajęcia. Jeżeli zajęcie jest nieaktualne, sprzedawca powinien pomóc kupującemu w doprowadzeniu do jego wykreślenia. Jeżeli natomiast zajęcie pozostaje aktywne, sprawa wymaga oceny roszczeń kupującego wobec sprzedawcy oraz ryzyka prowadzenia egzekucji z pojazdu.

FAQ

Czy można sprzedać samochód zajęty przez komornika?

Sama umowa sprzedaży może zostać podpisana, ale rozporządzenie zajętym samochodem po zajęciu nie zatrzymuje egzekucji. Nabywca może więc kupić pojazd obciążony poważnym ryzykiem prawnym. Sprzedawca powinien ujawnić zajęcie przed zawarciem umowy.

Czy kupujący może odstąpić od umowy?

Tak, jeżeli zajęcie stanowi istotną wadę prawną, o której kupujący nie wiedział przy zawarciu umowy. Oświadczenie o odstąpieniu najlepiej złożyć na piśmie i wskazać podstawę prawną oraz żądanie zwrotu ceny.

Czy sprzedawca odpowiada, gdy sam nie wiedział o zajęciu?

Co do zasady tak. Odpowiedzialność z tytułu rękojmi nie zależy wyłącznie od winy sprzedawcy. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy samochód miał wadę prawną i czy kupujący wiedział o niej w chwili zawarcia umowy.

Czy wystarczy obniżyć cenę zamiast rozwiązywać umowę?

To zależy od sytuacji. Jeżeli kupujący chce zatrzymać samochód, a wada może zostać usunięta albo jej skutki są ograniczone, obniżenie ceny może być praktyczne. Gdy zajęcie realnie zagraża utratą pojazdu lub uniemożliwia korzystanie z niego, odstąpienie od umowy może być bardziej uzasadnione.

Czy kupujący może żądać zwrotu kosztów napraw auta?

Może żądać zwrotu uzasadnionych i udokumentowanych nakładów w zakresie przewidzianym przepisami, zwłaszcza jeżeli odstępuje od umowy z powodu wady prawnej. Nie każdy wydatek będzie jednak automatycznie zwracany w pełnej wysokości, szczególnie gdy kupujący korzystał z pojazdu.

Co zrobić, gdy zajęcie jest stare i prawdopodobnie nieaktualne?

Należy uzyskać pisemne potwierdzenie od komornika, wierzyciela albo właściwego organu, że zajęcie nie jest już skuteczne lub że pojazd został zwolniony spod zajęcia. Dopóki problem figuruje w dokumentach albo systemie, kupujący może mieć realne trudności z korzystaniem z auta.

Zobacz również

Podsumowanie

Zakup samochodu z zajęciem komorniczym to nie tylko problem administracyjny, lecz przede wszystkim wada prawna pojazdu. Kupujący powinien ustalić, czy zajęcie było aktualne i kiedy powstało, a następnie skierować do sprzedawcy jasne pisemne żądanie. W zależności od okoliczności może domagać się usunięcia wady, obniżenia ceny, odstąpienia od umowy oraz naprawienia szkody.

Sprzedawca, który odkryje zajęcie po transakcji, powinien niezwłocznie poinformować kupującego, ustalić status egzekucji i doprowadzić do usunięcia problemu albo zawrzeć z kupującym odpowiednie pisemne porozumienie. Milczenie lub bagatelizowanie sprawy zwiększa ryzyko sporu sądowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta - Dz.U. 2014 poz. 827

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.