Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Cofnięcie darowizny zawartej dla pozoru

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-04-10

Czy można unieważnić akt notarialny darowizny nieruchomości dziecku, jeżeli darujący rodzic przyzna, że darowizna ta była dla pozoru, miała na celu uniknięcie egzekucji skarbowej i komorniczej? Od momentu darowizny upłynęło 5 lat.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czynność sporządzona w formie aktu notarialnego ma moc szczególnego dokumentu urzędowego. Akt notarialny to zatem forma, w jakiej może bądź musi zostać sporządzona dana czynność prawna. Nie można mówić o nieważności, czy też o unieważnieniu samego aktu notarialnego, gdyż samej formy unieważnić nie można. Mogą natomiast zajść okoliczności, na skutek których dany dokument nie będzie aktem notarialnym albo czynność prawna objęta aktem notarialnym będzie nieważna.

Pozorność oświadczenia woli została potraktowana przez ustawodawcę jako wada oświadczenia woli. Jest to jednak wada szczególnego rodzaju, bo dotycząca oświadczenia złożonego świadomie i swobodnie dla pozoru drugiej stronie, która o takim charakterze oświadczenia wie i na to się zgadza.

Oświadczenie woli jest złożone dla pozoru wtedy, gdy z góry powziętym zamiarem stron jest brak woli wywołania skutków prawnych. Strony więc udają, że dokonują jakiejś czynności prawnej. Zwykła pozorność ma miejsce wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością prawną poza tym nic się nie kryje, na przykład osoba A – pragnąc uchronić się od odpowiedzialności podatkowej – zawiera z osobą B umowę pozorującą sprzedaż (pozbycie się) wartościowego składnika majątkowego po to, ażeby uniemożliwić jego egzekucyjne zajęcie i sprzedaż w drodze licytacji, przy czym obie strony tej rzekomej umowy są zgodne co do tego, że nie będzie ona miała żadnych skutków prawnych wynikających z umowy sprzedaży. Najczęściej jednak czynność taka ma na celu ukrycie innej – rzeczywistej i zamierzonej – czynności prawnej, na przykład strony udają, że zawierają umowę sprzedaży, chcąc ukryć darowiznę nieruchomości i w ten sposób uniknąć wyłączenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 6 w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W tych wypadkach mamy do czynienia z pozornością kwalifikowaną. Jak z tego wynika, strony pozorują dokonanie czynności prawnej na serio, ponieważ mają w tym swój cel.

Według uchwały Sądu Najwyższego z 21 lipca 1954 r., I CO. 22/54, LexPolonica nr 358192 (OSN 1955, nr I, poz. 1), pozorność czynności prawnej stwierdzonej dokumentem może być udowodniona za pomocą zeznań świadków i przesłuchania stron, również między uczestnikami tej czynności. Aktualność tej uchwały po wejściu w życie Kodeksu cywilnego potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 18 marca 1966 r., II CR 123/66, LexPolonica nr 356507 (OSNCP 1967, nr 2, poz. 22). Uchwała jest nadal aktualna.

Czynność prawna pozorna jest dotknięta nieważnością bezwzględną i nie wywołuje żadnych skutków prawnych od początku (ex tunc). Oświadczenie pozorne, mimo że jest oświadczeniem woli istniejącym i ma konstytutywne cechy zdarzeń prawnych tej kategorii, jest nieważne, gdy składający pozorne oświadczenie woli nie ma rzeczywistej woli wywołania skutków prawnych. Sąd powinien ją brać pod uwagę z urzędu. Każdy, w tym również strony, może się na tę nieważność powołać i – jeżeli wykaże, że ma w tym interes prawny – żądać w trybie art. 189 K.p.c. ustalenia pozorności, a co za tym idzie – nieważności czynności prawnej dokonanej dla pozoru. Ewentualne orzeczenie sądu ma zawsze charakter deklaratoryjny. Żądanie ustalenia pozorności, podobnie jak zarzut pozorności, nie ulega przedawnieniu.

Można zatem wnieść do sądu wniosek o stwierdzenie nieważności umowy darowizny, ponieważ umowa miała na celu pozorne działania. Ostateczną decyzję w sprawie jej ważności podejmie sąd.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Czy można odwołać darowiznę po udokumentowaniu choroby psychicznej darczyńcy?

Czy można wycofać darowiznę mieszkania z 2010 roku z powodu udokumentowanej choroby psychicznej darczyńcy, uniemożliwiającej podejmowanie kroków...

 

Odebranie darowanych pieniędzy

Mama dała mi pewną kwotę pieniędzy, a teraz chce je odebrać, grożąc sądem. Traktowałam ją bardzo dobrze. Darowizny notarialnej nie było. Pieniądze...

 

Czy mogę cofnąć darowiznę mieszkania?

Rok temu przepisałem siostrze w formie darowizny mieszkanie. W tym mieszkaniu rodzice mają zapisaną służebność. Siostra z mamą często się...

 

Odwołanie darowizny darowanej dalej

W 2006 r. rodzice (teść i teściowa) przekazali gospodarstwo rolne za rentę swemu synowi, zastrzegając sobie w umowie służebność osobistą...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »