Jak cofnąć wniosek o uzasadnienie wyroku?

Czy można cofnąć wniosek o uzasadnienie?

Tak. Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, potocznie nazywany wnioskiem o uzasadnienie, jest czynnością procesową podejmowaną w interesie strony i co do zasady może zostać odwołany. Nie oznacza to jednak, że można go skutecznie cofnąć w dowolnym momencie.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 marca 2010 r., sygn. akt I CZ 129/09, wskazał ogólną zasadę, że czynność procesową można odwołać, dopóki nie wywołała skutków prawnoprocesowych. W rozpoznawanej wówczas sprawie cofnięcie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zostało uznane za skuteczne, ponieważ oświadczenie o cofnięciu złożono przed doręczeniem stronie postanowienia z uzasadnieniem.

To orzeczenie zapadło pod rządami starego modelu apelacji, dlatego nie można dziś przenosić z niego wniosku dotyczącego biegu terminu apelacyjnego z dawnego art. 369 § 2 K.p.c. Nadal jest jednak użyteczne dla samej zasady odwołalności czynności procesowej oraz oceny, czy cofnięcie nastąpiło przed wywołaniem przez wniosek zasadniczego skutku.

Jeżeli uzasadnienie zostało już sporządzone, ale nie zostało jeszcze doręczone stronie, samo sporządzenie uzasadnienia nie musi automatycznie oznaczać, że cofnięcie jest spóźnione. W sprawie I CZ 129/09 decydujące znaczenie miało to, że cofnięcie nastąpiło przed doręczeniem. Jeżeli natomiast orzeczenie z uzasadnieniem zostało już skutecznie doręczone, późniejsze cofnięcie wniosku nie cofnie tego doręczenia ani rozpoczętego na jego skutek terminu do apelacji.

Najważniejsze ryzyko: cofnięcie może zamknąć drogę do apelacji

Obecnie skuteczny wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem jest co do zasady procesowym warunkiem dopuszczalności apelacji. W uzasadnieniu postanowienia z 21 stycznia 2022 r., sygn. akt III CZP 10/22, Sąd Najwyższy wskazał, że brak skutecznego wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem sprawia, iż nie otwiera się termin do wniesienia apelacji i tamuje drogę do skutecznego zaskarżenia wyroku.

Dlatego cofnięcie wniosku powinno być świadomą decyzją. Jeżeli strona nadal rozważa apelację, chce poznać motywy rozstrzygnięcia albo nie jest pewna, czy orzeczenie odpowiada jej interesowi, cofnięcie wniosku tylko po to, aby szybciej zakończyć sprawę, może być nieodwracalnie niekorzystne.

Jak działa apelacja po 7 listopada 2019 r.?

Zgodnie z art. 328 § 1 K.p.c. wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem składa się co do zasady w terminie tygodnia od ogłoszenia wyroku. Jeżeli wyrok doręcza się z urzędu, tygodniowy termin liczy się od jego doręczenia. Wniosek powinien wskazywać, czy uzasadnienie ma dotyczyć całego wyroku, czy tylko jego części.

Po skutecznym złożeniu wniosku podstawowe znaczenie ma art. 369 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zwykły termin do wniesienia apelacji wynosi dwa tygodnie od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli termin do sporządzenia pisemnego uzasadnienia został przedłużony, termin apelacyjny wynosi trzy tygodnie, o czym sąd powinien zawiadomić stronę przy doręczeniu wyroku z uzasadnieniem.

Nie ma natomiast obecnie drugiej ścieżki polegającej na tym, że po braku skutecznego wniosku o uzasadnienie zaczyna biec alternatywny termin apelacji od upływu terminu do złożenia tego wniosku. Dawny art. 369 § 2 K.p.c. jest uchylony. Jeżeli strona zrezygnuje ze skutecznego wniosku, a nie zachodzi szczególny wyjątek przewidziany w ustawie, może utracić procesową możliwość apelacji.

Prawomocność jest odrębną kwestią. Zgodnie z art. 363 § 1 K.p.c. orzeczenie staje się prawomocne, gdy nie przysługuje co do niego środek odwoławczy ani inny środek zaskarżenia. Po skutecznym cofnięciu wszystkich wniosków o uzasadnienie sąd nie powinien więc poszukiwać nieistniejącego terminu apelacji z dawnego art. 369 § 2. Trzeba natomiast sprawdzić, czy upłynęły terminy przysługujące wszystkim uprawnionym i czy nie istnieje inna przeszkoda do prawomocności.

Jak napisać cofnięcie wniosku o uzasadnienie?

Pismo nie musi być rozbudowane, ale powinno być jednoznaczne. Najważniejsze jest wskazanie sądu, sygnatury akt, danych strony oraz oświadczenia, że strona cofa wcześniej złożony wniosek o doręczenie konkretnego orzeczenia z uzasadnieniem.

W piśmie można również wnieść o odnotowanie cofnięcia w aktach oraz o podjęcie dalszych czynności związanych ze stwierdzeniem prawomocności, jeżeli nie ma innych przeszkód procesowych. Jeżeli stronę reprezentuje pełnomocnik, pismo może złożyć pełnomocnik w granicach umocowania.

Praktyczny układ pisma może obejmować:

• oznaczenie sądu i wydziału,
• sygnaturę akt,
• dane strony albo uczestnika składającego pismo,
• tytuł: cofnięcie wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem,
• jednoznaczne wskazanie, którego wniosku i którego orzeczenia dotyczy cofnięcie,
• ewentualny wniosek o wydanie odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności po stwierdzeniu, że zachodzą ku temu podstawy,
• podpis strony albo pełnomocnika.

Jeżeli cofnięcie ma wyprzedzić doręczenie uzasadnienia, nie warto zwlekać. Istotne jest, aby oświadczenie znalazło się w sądzie na tyle wcześnie, by mogło zostać uwzględnione przed doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem. Sam telefon do sekretariatu nie zastępuje pisma procesowego.

Co zrobić, gdy obie strony chcą szybko uzyskać prawomocność?

Najpierw trzeba ustalić, kto rzeczywiście złożył wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli zrobiły to obie strony, cofnięcie złożone tylko przez jedną z nich nie powoduje zniknięcia wniosku drugiej strony. W postępowaniu nieprocesowym ta sama zasada dotyczy poszczególnych uczestników.

Jeżeli wszyscy wnioskodawcy świadomie rezygnują z zaskarżenia i uzasadnienie nie zostało im jeszcze doręczone, każdy powinien złożyć własne cofnięcie albo złożyć je przez właściwie umocowanego pełnomocnika. Następnie strona zainteresowana dokumentem może wystąpić o odpis orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności. Jeżeli orzeczenie nakłada świadczenie nadające się do egzekucji, może być potrzebny także wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.

Nie należy jednak samodzielnie wpisywać do pisma pewnej daty prawomocności bez sprawdzenia akt. Znaczenie może mieć sposób ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia, liczba stron albo uczestników, zakres rozstrzygnięcia, to, czy ktoś złożył inny środek zaskarżenia, oraz to, czy termin do żądania uzasadnienia upłynął już wszystkim uprawnionym.

Wyrok a postanowienie w postępowaniu nieprocesowym

W procesie sąd rozstrzyga sprawę co do istoty wyrokiem. W postępowaniu nieprocesowym, np. w sprawie o zniesienie współwłasności, dział spadku albo podział majątku wspólnego, orzeczenie co do istoty ma postać postanowienia. Nie należy więc mechanicznie nazywać każdego orzeczenia wyrokiem.

Zgodnie z art. 13 § 2 K.p.c. przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Art. 518 K.p.c. przewiduje natomiast, że od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja. Oznacza to, że przy cofnięciu wniosku o uzasadnienie postanowienia co do istoty trzeba odpowiednio uwzględnić aktualny model apelacyjny, ale jednocześnie sprawdzić przepisy szczególne właściwe dla danego rodzaju postępowania.

Wniosek o doręczenie wyroku albo postanowienia co do istoty sprawy z uzasadnieniem podlega obecnie opłacie stałej 100 zł. Jeżeli później zostanie wniesiony środek zaskarżenia, uiszczoną opłatę zalicza się na poczet opłaty od tego środka.

Odpis orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności i klauzula wykonalności

Samo cofnięcie wniosku o uzasadnienie nie oznacza, że strona automatycznie otrzyma dokument potrzebny do dalszych czynności, np. do wpisu w księdze wieczystej, rozliczeń między stronami, działania u notariusza albo egzekucji.

Zgodnie z art. 364 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji, a dopóki akta znajdują się w sądzie drugiej instancji – ten sąd. Postanowienie w tym zakresie może wydać także referendarz sądowy.

Opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności albo wykonalności wynosi 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu. Ustawa przewiduje przy tym szczególny wyjątek: nie pobiera się opłaty od pierwszego wniosku o wydanie odpisu orzeczenia kończącego postępowanie z klauzulą wykonalności, jeżeli składa go strona, która wszczęła postępowanie.

Jeżeli orzeczenie ma być podstawą egzekucji, samo stwierdzenie prawomocności nie zawsze wystarcza. W zależności od rodzaju rozstrzygnięcia potrzebny może być tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Prawomocność i wykonalność to dwa odrębne zagadnienia.

Co zrobić, gdy sędzia jest długotrwale nieobecny?

Długotrwała nieobecność sędziego może opóźnić sporządzenie uzasadnienia, ale nie oznacza automatycznie, że żadna inna czynność w sprawie nie może zostać wykonana. Jeżeli wnioski o uzasadnienie zostały skutecznie cofnięte i nie ma przeszkód do prawomocności, warto ustalić w sekretariacie, czy można nadać bieg wnioskowi o stwierdzenie prawomocności i wydanie odpisu.

Art. 364 § 2 K.p.c. pozwala referendarzowi sądowemu wydać postanowienie w przedmiocie stwierdzenia prawomocności. Nie oznacza to, że referendarz zastąpi sędziego przy sporządzaniu uzasadnienia wyroku, ale nieobecność konkretnego sędziego nie powinna być automatycznie utożsamiana z całkowitym brakiem możliwości wykonania czynności dotyczących prawomocności.

Jeżeli sprawa mimo to pozostaje bez biegu, można złożyć rzeczowe pismo do przewodniczącego wydziału lub prezesa sądu z prośbą o podjęcie czynności organizacyjnych. Nie jest to środek zaskarżenia ani sposób na zmianę treści orzeczenia. W piśmie warto wskazać sygnaturę, datę orzeczenia, daty złożenia i cofnięcia wniosków o uzasadnienie oraz konkretnie określić, jakiej czynności strona oczekuje.

FAQ

Czy cofnięcie wniosku o uzasadnienie wymaga zgody drugiej strony?

Zasadniczo nie. Każda strona albo uczestnik cofa własną czynność procesową. Jeżeli jednak inna osoba złożyła własny wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, jej wniosek pozostaje w mocy i może nadal wpływać na moment prawomocności.

Czy można cofnąć wniosek po upływie tygodnia od ogłoszenia orzeczenia?

Sam upływ tygodniowego terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie nie oznacza automatycznie, że wcześniejszego, skutecznie złożonego wniosku nie można już cofnąć. W sprawie I CZ 129/09 Sąd Najwyższy uznał cofnięcie złożone po upływie tego tygodnia, ale przed doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem, za skuteczne. Trzeba jednak pamiętać, że orzeczenie zapadło przed reformą z 2019 r., a jego dawnych wniosków dotyczących terminu apelacji nie można obecnie stosować.

Czy po cofnięciu wniosku można jeszcze wnieść apelację?

W obecnym modelu procesowym cofnięcie skutecznego wniosku może pozbawić stronę warunku koniecznego do skutecznej apelacji. Nie działa już dawny mechanizm, w którym przy braku wniosku o uzasadnienie termin apelacji biegł według odrębnej reguły. Jeżeli rozważasz apelację, nie należy cofać wniosku bez wcześniejszej oceny skutków procesowych.

Co jeśli uzasadnienie jest już sporządzone, ale jeszcze go nie doręczono?

Samo sporządzenie uzasadnienia nie musi przesądzać o bezskuteczności cofnięcia. W postanowieniu I CZ 129/09 Sąd Najwyższy przyjął skuteczność cofnięcia dokonanego przed doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli zależy Ci na cofnięciu, pismo powinno trafić do sądu niezwłocznie; po skutecznym doręczeniu uzasadnienia późniejsze cofnięcie nie odwróci już rozpoczętego biegu terminu apelacyjnego.

Czy po cofnięciu wniosku sąd od razu wyda odpis z prawomocnością?

Nie zawsze. Sąd musi jeszcze ustalić, czy orzeczenie rzeczywiście jest prawomocne wobec wszystkich stron lub uczestników i czy nie wniesiono innego środka zaskarżenia. Dopiero wtedy może stwierdzić prawomocność i wydać odpowiedni odpis.

Źródła:
1. Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – w szczególności art. 13 § 2, art. 328, art. 363–364, art. 369 i art. 518.
2. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1228 – w szczególności art. 25b, art. 77 i art. 77a.
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2022 r., III CZP 10/22 – o aktualnym warunku wcześniejszego skutecznego wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem dla dopuszczalności apelacji.
4. Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r., III CZP 89/20 – o uchyleniu art. 369 § 2 K.p.c. z dniem 7 listopada 2019 r. i znaczeniu przepisów przejściowych.
5. Postanowienie Sądu Najwyższego z 25 marca 2010 r., I CZ 129/09 – o odwołalności czynności procesowej i skuteczności cofnięcia wniosku przed doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem; wywód tego orzeczenia oparty na dawnym art. 369 § 2 K.p.c. nie odpowiada obecnemu modelowi apelacji.