Dziedziczenie grobowca po dziadkach
• Autor: Mateusz Rzeszowski
Czy prawo do dziedziczenia grobowca po dziadkach mają tylko wnuki, czy też prawnuczka po zmarłym wnuku? Jeśli tak,to w jakich proporcjach?
Prawo do grobowca po dziadkach
Kwestia prawa do pochówku uregulowana została w art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Jak wynika z ust. 3 wymienionego przepisu, prawo do grobu oraz do dysponowania nim wynika w pierwszej kolejności z umowy zawartej pomiędzy zarządca cmentarza a osobą, która podpisała umowę o rezerwacje tzw. kwatery. To ta osoba decyduje, kto może myć pochowany w danym grobie, oraz przysługuje jej prawo do urządzenia kwatery, m.in. poprzez budowę pomnika. Problem pojawia się w momencie śmierci tejże osoby. Otóż, jak wynika z orzeczeń sądowych, uprawnienie wynikające z zawartej umowy nie ma charakteru majątkowego, a ma raczej charakter dobra osobistego. W związku z tym uprawnienie do dysponowania grobem nie podlega dziedziczeniu (wyrok SN z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt III CSK 106/2011). Osoby wskazane w § 4 cytowanego przepisu, posiadają jednak uprawnienie do bycia pochowanymi w grobie wraz z osobą bliską. Do osób tych zaliczają się małżonek zmarłego, jego wstępni (czyli rodzice, dziadkowie etc.), zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki etc.), rodzeństwo i przysposobieni.
Uprawnienie do pochowania w grobie wraz z osobą bliską wskazaną w § 4 omawianego przepisu dotyczyć będzie nie tylko bliskich osoby która pierwotnie została pochowana w grobie, ale także bliskich kolejnych pochowanych w grobie osób, zwłaszcza ich małżonków. Jak wskazał Sąd najwyższy w wyroku z 15 grudnia 2005 r., (sygn. akt II CSK 26/2005: „prawo do grobu, w którym pochowani są ojciec i brat powódki, przysługuje pozwanej żonie zmarłego brata, która prawo to nabyła po swoim mężu. Takie rozstrzygnięcie nie pozostaje w sprzeczności z art. 24 k.c., a znajduje oparcie także w treści art. 8 ust. 4 w związku z ust. 3 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych”).[PRZYCISK_1
Uprawnienia tzw. opiekuna grobu
W celu uniknięcia konfliktów regulaminy cmentarzy często wprowadzają nakaz ustanowienia tzw. opiekuna grobu, który za zgodą wszystkich uprawnionych zostaje osobą decyzyjną co do grobu i pochówku na danej kwaterze. W razie braku takiej osoby, decyzje co do dysponowania grobem, powinny podejmować wszystkie osoby uprawnione łącznie.[PRZYCISK_2
Czy istnienie dziedziczenie praw do grobowca?
Odpowiadając więc na Pani pytanie, zasadniczo nie dochodzi na gruncie prawa cywilnego do dziedziczenia grobowca. Określone osoby nabywają jednak prawo do bycia w nim pochowanymi wraz ze swoim bliskim zmarłym. W opisanej przez Pani sytuacji, uprawnienie takie przysługuje zarówno w równym stopniu wnukom jak i prawnukom zmarłego (a także innym osobom wskazanym w § 4 omawianego przepisu, jeśli takie są) i powinni oni wspólnie decydować o losach grobowca.
Przykłady
Anna po śmierci dziadka dowiedziała się, że jej ojciec jako jedyny syn był opiekunem grobu rodzinnego. Po jego zgonie to ona zaczęła porządkować nagrobek, płacić za miejsce i dbać o kwaterę. Gdy zmarł jej brat, który był kawalerem, pochowała go obok dziadka, nie spodziewając się sprzeciwu. Po czasie kuzynka, córka siostry ojca, zakwestionowała pochówek. Twierdziła, że także ma prawo do współdecydowania, bo przecież też jest wnuczką zmarłych dziadków.
Pan Jerzy przez lata był opiekunem rodzinnego grobu, w którym spoczywali jego rodzice i siostra. Gdy zmarł, jego córka Agata – prawnuczka pierwszych pochowanych – chciała urządzić tam pogrzeb ojca. Spotkała się jednak z oporem swojej ciotki, która twierdziła, że to ona powinna o tym decydować jako najstarsza w rodzinie. Spór zakończył się dopiero po wspólnej rozmowie i podpisaniu oświadczenia o wskazaniu Agaty jako opiekuna grobu.
Basia, młoda kobieta wychowana przez dziadków, po ich śmierci przez lata dbała o rodzinny grób. Kiedy zmarła jej kuzynka, rodzina kuzynki wystąpiła do zarządcy cmentarza o możliwość pochowania jej w tej samej kwaterze. Basia była zaskoczona, bo choć formalnie nie była właścicielką grobu, czuła się za niego odpowiedzialna. Ostatecznie wszyscy uznali, że więzy rodzinne pozwalają na taki pochówek, ale zgodnie ustalili, że będą teraz wspólnie decydować o miejscu.
Podsumowanie
Prawo do grobowca po dziadkach nie wynika z dziedziczenia w sensie cywilnoprawnym, lecz z więzi rodzinnych i osobistych. Uprawnienie do pochowania w grobie przysługuje nie tylko wnukom, ale także prawnukom i innym bliskim zmarłego, jeśli byli z nim silnie związani. Decyzje dotyczące pochówków powinny być podejmowane wspólnie przez wszystkie osoby uprawnione, a najlepszym rozwiązaniem konfliktów jest ustanowienie opiekuna grobu. W praktyce warto kierować się nie tylko literą prawa, ale i szacunkiem dla pamięci o zmarłych oraz porozumieniem w rodzinie.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawie prawa do grobowca lub innych kwestii związanych z pochówkiem i relacjami rodzinnymi? Skorzystaj z naszej porady prawnej online — szybko, dyskretnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swój problem, a nasi prawnicy przeanalizują Twoją sytuację i przygotują jasną, praktyczną odpowiedź dopasowaną do Twoich potrzeb.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych - Dz.U. 1959 nr 11 poz. 62
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt III CSK 106/2011
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Mateusz Rzeszowski
Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Specjalizuje się w prawie zamówień publicznych oraz obsłudze prawnej firm. Zajmuje się również sporządzaniem projektów umów, uchwał, regulaminów, polityk oraz innych aktów. Jednocześnie, posiada także szerokie zainteresowania w innych dziedzinach prawa, pozwalające na udzielanie porad w zróżnicowanych stanach faktycznych i prawnych.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
» Jakie są możliwości prawne w przypadku braku opieki nad seniorem
» Klient zrezygnował z zamówienia na zasłony, co zrobić z tkaninami
» Wymiana towaru z grzeczności a prawo odstąpienia od umowy, kiedy termin biegnie na nowo?
» Pomyłka PZU w wypłacie odszkodowania
» Groźby, zniewagi i nękanie w świetle prawa karnego i cywilnego
Popularne w dziale
Zadaj pytanie » - Wykonanie przez gminę drogi na prywatnym terenie
- Jak uniknąć kłopotów ze współwłasnością samochodu?
- Problem z żywopłotem sąsiada, co można zrobić?
- Zniesienie współwłasności po śmierci współwłaściciela nieruchomości
- Rozstanie z dziewczyną i przejęcie kredytu hipotecznego za mieszkanie
- Złośliwe i uporczywe hałasowanie sąsiadów
