Jak odzyskać zapłatę za umowę o dzieło i etat

Najpierw rozdziel dwie sprawy: etat i umowę o dzieło

Opisany problem obejmuje dwa różne stosunki prawne. Umowa o pracę, nawet na 1/8 etatu i wykonywana zdalnie, podlega Kodeksowi pracy. Umowa o dzieło jest natomiast umową cywilnoprawną regulowaną przez Kodeks cywilny. To oznacza inne tryby dochodzenia roszczeń, inne sądy i inne dowody.

Nie należy łączyć tych roszczeń w jednym nieprecyzyjnym piśmie. W praktyce bezpieczniej przygotować osobne wezwanie dotyczące wynagrodzenia z etatu oraz osobne wezwanie dotyczące zapłaty za dzieło. Jeżeli po drugiej stronie występują dwie różne spółki, każde pismo powinno być skierowane do właściwego podmiotu, z podaniem podstawy żądania, kwoty, terminu płatności i numeru rachunku bankowego.

Ważne jest także prawidłowe nazewnictwo. Przy umowie o dzieło druga strona nie jest „pracodawcą”, lecz zamawiającym. Jeżeli jednak w rzeczywistości praca była wykonywana stale, pod kierownictwem, w czasie i miejscu wyznaczanym przez drugą stronę, może powstać pytanie, czy część współpracy nie miała cech stosunku pracy. Taka ocena wymaga analizy konkretnych dokumentów i sposobu wykonywania obowiązków.

Zaległe wynagrodzenie z umowy o pracę

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Wypłata wynagrodzenia jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy.

Wynagrodzenie za pracę powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie. Jeżeli jest płatne raz w miesiącu, powinno zostać wypłacone niezwłocznie po ustaleniu pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

Jeżeli pracodawca nie płaci wynagrodzenia, pracownik może wezwać go do zapłaty, złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy oraz dochodzić należności przed sądem pracy. Skarga do PIP może spowodować kontrolę, a inspektor pracy co do zasady nie ujawnia pracodawcy, że kontrola jest prowadzona w następstwie skargi, chyba że skarżący wyrazi na to pisemną zgodę.

Brak wypłaty wynagrodzenia może także uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia. Zgodnie z art. 55 § 1¹ Kodeksu pracy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a przy umowie na czas określony - w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia powinno być złożone na piśmie i wskazywać przyczynę, np. niewypłacenie konkretnych wynagrodzeń za określone miesiące. Przed takim krokiem warto sprawdzić, czy zaległość jest rzeczywiście wymagalna, czy można ją udowodnić oraz czy nie ma sporu co do wymiaru czasu pracy albo wysokości wynagrodzenia.

Zapłata za umowę o dzieło

Przy umowie o dzieło podstawowe znaczenie ma to, czy dzieło zostało wykonane i oddane zgodnie z umową oraz czy zamawiający je przyjął albo zachował się tak, jakby je zaakceptował. Podpisany i opieczętowany rachunek jest mocnym dowodem istnienia rozliczenia, ale nie zawsze zamyka spór. Zamawiający może próbować podnosić zarzuty dotyczące wad albo nienależytego wykonania dzieła.

Zasadą jest, że wynagrodzenie z umowy o dzieło należy się w chwili oddania dzieła, chyba że strony inaczej określiły termin płatności. Jeżeli w umowie przewidziano rozliczenia etapowe albo zaliczki, trzeba odwołać się do postanowień umowy, wystawionych rachunków, przelewów oraz korespondencji potwierdzającej sposób rozliczeń.

Jeżeli zamawiający proponuje zapłatę tylko połowy kwoty, nie należy pochopnie podpisywać pokwitowania, ugody ani korekty rachunku bez zastrzeżeń. Taki dokument może zostać później wykorzystany jako dowód, że wykonawca zgodził się na obniżenie wynagrodzenia albo uznał zarzuty drugiej strony. Jeżeli przyjmujesz część pieniędzy, bezpieczniej wyraźnie zastrzec na piśmie, że jest to zapłata częściowa i nie oznacza zrzeczenia się pozostałej kwoty.

Roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się co do zasady z upływem 2 lat od oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z umową miało być oddane. Nie warto więc zwlekać z podjęciem działań, zwłaszcza gdy druga strona unika kontaktu albo kwestionuje jakość pracy dopiero po wystawieniu rachunku.

Jak przygotować wezwanie do zapłaty?

Wezwanie do zapłaty powinno być konkretne i możliwe do wykorzystania później jako dowód w sądzie. W piśmie należy wskazać dane stron, podstawę roszczenia, numer umowy lub rachunku, kwotę należności, termin zapłaty, numer rachunku bankowego oraz informację, że po bezskutecznym upływie terminu sprawa może zostać skierowana na drogę sądową.

W sprawie umowy o dzieło warto dołączyć kopię rachunku, potwierdzenie przekazania dzieła, korespondencję dotyczącą akceptacji pracy oraz zestawienie wcześniejszych zaliczek. W sprawie etatu warto wskazać miesiące, za które wynagrodzenie nie zostało wypłacone, oraz kwoty wynikające z umowy, ewidencji czasu pracy, pasków płacowych albo wcześniejszych przelewów.

Termin wyznaczony w wezwaniu powinien być rozsądny, najczęściej 7 albo 14 dni od doręczenia. Pismo najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania lub w inny sposób pozwalający wykazać doręczenie. Jeżeli strony wcześniej kontaktowały się mailowo, można dodatkowo wysłać skan wezwania e-mailem, ale nie powinno to zastępować dowodu doręczenia.

W wezwaniu można żądać także odsetek ustawowych za opóźnienie. Jeżeli termin płatności wynikał z umowy lub rachunku, odsetki mogą być liczone od dnia następującego po terminie zapłaty. Jeżeli termin nie był określony, istotne znaczenie może mieć doręczenie wezwania i wyznaczony w nim termin.

Co zrobić, gdy dłużnik nie zapłaci?

Jeżeli wezwanie nie przyniesie skutku, kolejnym krokiem jest wybór właściwego trybu dochodzenia roszczeń. Wynagrodzenia z umowy o pracę dochodzi się przed sądem pracy. Wynagrodzenia z umowy o dzieło dochodzi się przed sądem cywilnym, chyba że w konkretnej sprawie najpierw trzeba ustalić, że pod pozorem umowy cywilnoprawnej faktycznie wykonywano pracę jak pracownik.

W pozwie o zapłatę z umowy o dzieło należy wykazać przede wszystkim istnienie umowy, wykonanie i oddanie dzieła, wysokość wynagrodzenia oraz brak zapłaty. Dowodami mogą być umowa, rachunek, potwierdzenia przelewów zaliczek, e-maile, komunikatory, protokoły odbioru, pliki przekazane zamawiającemu, logi systemowe oraz zeznania świadków.

Jeżeli zamawiający podnosi zarzut nienależytego wykonania dzieła, powinien wykazać, na czym polegały wady, kiedy zostały zgłoszone i jakie uprawnienia z tego tytułu chce realizować. Samo ogólne stwierdzenie, że praca była wykonana źle, nie powinno wystarczyć do odmowy zapłaty całości wynagrodzenia.

W sprawie pracowniczej można równolegle złożyć skargę do PIP oraz przygotować pozew o zaległe wynagrodzenie. Jeżeli pracodawca nie odprowadza składek albo istnieje podejrzenie nieprawidłowości w dokumentach ubezpieczeniowych, można zweryfikować informacje na koncie ubezpieczonego i zawiadomić ZUS o możliwych nieprawidłowościach.

Czego nie robić przy częściowej propozycji zapłaty?

Największym ryzykiem jest podpisanie dokumentu, z którego wynika, że połowa kwoty wyczerpuje wszystkie roszczenia. Takie sformułowania jak „ostateczne rozliczenie”, „brak dalszych roszczeń” albo „pełne zaspokojenie należności” mogą utrudnić dochodzenie pozostałej części wynagrodzenia.

Jeżeli chcesz przyjąć część pieniędzy, najlepiej dopilnować, aby tytuł przelewu lub pisemne potwierdzenie wskazywały, że jest to zapłata częściowa. Można także wysłać wiadomość, w której wyraźnie oświadczasz, że przyjęcie tej kwoty nie oznacza zgody na obniżenie wynagrodzenia ani zrzeczenia się dalszych roszczeń.

Ostrożnie należy podchodzić również do korekt rachunku. Korekta może mieć sens, gdy rzeczywiście uzgodniono obniżenie wynagrodzenia lub zmieniła się podstawa rozliczenia, ale nie powinna być wystawiana wyłącznie pod presją drugiej strony i bez świadomości skutków podatkowych oraz dowodowych.

FAQ

Czy podpisany rachunek gwarantuje wygraną w sądzie?

Nie gwarantuje automatycznej wygranej, ale jest bardzo ważnym dowodem. Warto połączyć go z umową, dowodami przekazania dzieła, korespondencją i potwierdzeniami wcześniejszych zaliczek.

Czy mogę rozwiązać umowę o pracę natychmiast, jeśli pracodawca nie płaci?

Może to być możliwe, gdy brak zapłaty stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy. Oświadczenie powinno być pisemne, wskazywać konkretną przyczynę i zostać złożone z zachowaniem wymogów Kodeksu pracy.

Czy skarga do PIP zastępuje pozew o zapłatę?

Nie. Skarga do PIP może doprowadzić do kontroli i działań inspektora, ale jeżeli pracodawca nadal nie zapłaci, konieczne może być dochodzenie pieniędzy przed sądem pracy.

Czy zamawiający może odmówić zapłaty, twierdząc, że dzieło było wadliwe?

Może podnosić takie zarzuty, ale powinien je skonkretyzować i udowodnić. Istotne jest, czy wady rzeczywiście istniały, czy zostały zgłoszone w odpowiednim czasie oraz czy uzasadniały obniżenie wynagrodzenia.

Czy warto przyjąć połowę należności?

Można przyjąć część kwoty, ale najlepiej wyraźnie zastrzec, że jest to tylko zapłata częściowa i nie oznacza rezygnacji z reszty roszczenia. Nie należy podpisywać dokumentów o pełnym rozliczeniu, jeśli nie chcesz zamknąć sprawy.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji należy działać dwutorowo. Roszczenie z umowy o dzieło trzeba udokumentować rachunkiem, umową, dowodami wykonania i odbioru dzieła, a następnie dochodzić zapłaty od zamawiającego. Roszczenie z umowy o pracę należy kierować przeciwko pracodawcy, żądając zaległego wynagrodzenia i rozważając skargę do PIP oraz pozew do sądu pracy.

Nie warto godzić się na obniżenie należności bez jasnego pisemnego zastrzeżenia. Jeżeli druga strona proponuje częściową zapłatę, kwestią kluczową jest to, aby nie podpisać dokumentu zamykającego drogę do dochodzenia pozostałej części wynagrodzenia.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.