Jak pozbyć się z domu dorosłego awanturnika?

Najpierw ustal, z jaką sytuacją masz do czynienia

W sprawach podobnych do opisanej trzeba odróżnić dwie drogi działania. Pierwsza dotyczy przemocy domowej: gróźb, pobić, szarpania, zastraszania, niszczenia rzeczy, uporczywego nękania albo zachowań, które realnie zagrażają domownikom. Wtedy nie trzeba czekać na klasyczny proces eksmisyjny. Można wzywać Policję, dokumentować interwencje, wszcząć procedurę „Niebieskie Karty” i złożyć do sądu rejonowego wniosek o natychmiastową ochronę.

Druga droga dotyczy sytuacji, w której dorosły członek rodziny nie stosuje przemocy w rozumieniu ustawy, ale nie ma już prawa mieszkać w lokalu, nie płaci za utrzymanie domu i odmawia wyprowadzki. Wtedy podstawą jest zakończenie jego tytułu do korzystania z mieszkania, najczęściej ustnego użyczenia, wezwanie do opuszczenia lokalu, a następnie pozew o opróżnienie lokalu.

Meldunek nie chroni przed usunięciem z mieszkania

Sam meldunek nie jest tytułem prawnym do lokalu. Potwierdza jedynie fakt pobytu pod danym adresem i służy celom ewidencyjnym. Jeżeli dorosły brat, syn, były partner albo inny domownik jest zameldowany w domu rodziców, nie oznacza to, że może mieszkać tam wbrew właścicielowi lub osobie, której przysługuje prawo do lokalu.

Nie należy jednak zaczynać od wymeldowania. W praktyce najpierw rozwiązuje się problem faktycznego zajmowania lokalu: przez nakaz opuszczenia mieszkania w trybie przemocy domowej albo przez eksmisję po zakończeniu tytułu prawnego. Wymeldowanie może być osobną sprawą administracyjną, gdy dana osoba faktycznie opuści lokal i nie dopełni obowiązku meldunkowego.

Zakończenie użyczenia mieszkania dorosłemu domownikowi

Jeżeli rodzice pozwolili dorosłemu dziecku mieszkać u siebie bez czynszu, najczęściej mamy do czynienia z użyczeniem. Zgodnie z art. 710 Kodeksu cywilnego użyczenie polega na zezwoleniu na bezpłatne używanie rzeczy przez czas oznaczony albo nieoznaczony. Przy mieszkaniu rodzinnym taka umowa często jest ustna.

Dla bezpieczeństwa dowodowego wypowiedzenie albo odwołanie zgody na dalsze korzystanie z mieszkania powinno być pisemne. Pismo powinno wskazywać, kto ma opuścić lokal, jaki lokal ma zostać wydany, z jakiego powodu właściciel cofa zgodę na dalsze zamieszkiwanie, do kiedy domownik ma się wyprowadzić i że po tym terminie sprawa zostanie skierowana do sądu. Jeżeli domownik zachowuje się agresywnie, niszczy mienie, zakłóca spokój albo nie ponosi zwykłych kosztów utrzymania, warto te okoliczności krótko opisać.

Termin na wyprowadzkę powinien być realny, np. 14 lub 30 dni, chyba że zachodzą poważne powody wymagające szybszej reakcji. Po bezskutecznym upływie terminu osoba zajmuje lokal bez zgody uprawnionego. Wtedy właściciel może wnieść pozew o opróżnienie lokalu do sądu rejonowego właściwego według położenia nieruchomości. W sprawach o eksmisję opłata sądowa od pozwu wynosi co do zasady 200 zł.

Pozew o eksmisję i czego nie wolno robić samodzielnie

Jeżeli domownik nie opuści mieszkania po zakończeniu użyczenia, nie wolno stosować rozwiązań siłowych. Wymiana zamków, wyrzucenie rzeczy, odcięcie prądu, wody lub ogrzewania wyłącznie po to, aby zmusić kogoś do wyprowadzki, może narazić właściciela na odpowiedzialność cywilną, a w niektórych sytuacjach także karną.

W pozwie o opróżnienie lokalu trzeba wykazać przede wszystkim tytuł prawny powoda do lokalu, fakt zamieszkiwania pozwanego, zakończenie podstawy prawnej do dalszego korzystania z mieszkania oraz odmowę dobrowolnej wyprowadzki. Dowodami mogą być dokumenty własności, wypowiedzenie użyczenia, potwierdzenie doręczenia pisma, korespondencja, notatki policyjne, zdjęcia zniszczeń, rachunki, zeznania domowników i sąsiadów.

W wyroku eksmisyjnym sąd rozstrzyga także kwestie ochronne wynikające z przepisów o ochronie praw lokatorów, w szczególności czy danej osobie przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Może to wpływać na wykonanie wyroku przez komornika. Nie dotyczy to jednak automatycznie każdej sprawy w taki sam sposób, dlatego znaczenie mają konkretne okoliczności: wiek, stan zdrowia, dochody, status rodzinny, przyczyna eksmisji oraz zachowanie pozwanego.

Nakaz opuszczenia mieszkania przy przemocy domowej

Jeżeli awantury łączą się z przemocą domową, szybszym i często skuteczniejszym rozwiązaniem jest wniosek na podstawie art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Osoba doznająca przemocy może żądać, aby sąd zobowiązał osobę stosującą przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia albo zakazał jej zbliżania się do mieszkania.

Aktualne przepisy przewidują także dalsze środki ochronne. Na podstawie art. 11aa można żądać zakazu zbliżania się do osoby doznającej przemocy na określoną odległość, zakazu kontaktowania się, a w uzasadnionych przypadkach także zakazu wstępu do miejsc, w których ta osoba zwykle przebywa, np. miejsca pracy, szkoły lub obiektu sportowego.

Co ważne, wniosek do sądu w tym trybie nie podlega opłacie. Sąd rejonowy powinien rozpoznać sprawę w ciągu miesiąca od złożenia wniosku. Można jednocześnie domagać się zabezpieczenia, które ma chronić domowników do czasu zakończenia sprawy. Wniosek o zabezpieczenie sąd powinien rozpoznać szybko, a zabezpieczenie obowiązuje od chwili wydania postanowienia.

Jeżeli zagrożenie jest bezpośrednie, należy wzywać Policję. Funkcjonariusze mogą zastosować natychmiastowe środki izolacyjne, w tym nakaz opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się, co do zasady na 14 dni. Jeżeli ochrona ma trwać dłużej, trzeba złożyć wniosek do sądu o przedłużenie lub wydanie postanowienia w trybie sądowym.

Jak przygotować wniosek przeciwko awanturnikowi?

We wniosku trzeba dokładnie opisać, na czym polega przemoc i dlaczego wspólne zamieszkiwanie stało się szczególnie uciążliwe lub niebezpieczne. Nie wystarczy napisać, że brat jest alkoholikiem albo że rodzina ma go dość. Dla sądu istotne są konkretne zdarzenia: daty awantur, interwencje Policji, groźby, pobicia, niszczenie mienia, wyzwiska, zakłócanie snu, zastraszanie rodziców, zabieranie pieniędzy, uniemożliwianie normalnego korzystania z mieszkania.

Do wniosku warto dołączyć dowody: notatki urzędowe z interwencji Policji, dokumentację medyczną, zdjęcia obrażeń lub zniszczeń, nagrania, SMS-y, wiadomości, wydruki zgłoszeń, dokumenty z procedury „Niebieskie Karty” oraz dane świadków. Jeżeli doszło do przestępstwa, np. znęcania się, gróźb, naruszenia nietykalności lub uszkodzenia ciała, można równolegle złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

We wniosku należy oznaczyć sąd rejonowy, wnioskodawcę i uczestnika, podać adres wspólnie zajmowanego mieszkania, wskazać żądania oraz uzasadnienie. Można żądać kilku środków łącznie, np. nakazu opuszczenia mieszkania, zakazu zbliżania się do domu na określoną odległość i zakazu kontaktowania się z rodzicami. Jeżeli sprawca bywa w mieszkaniu nieregularnie albo osoba doznająca przemocy musiała już uciec z domu, nie przekreśla to możliwości skorzystania z trybu art. 11a.

Co dzieje się po postanowieniu sądu?

Postanowienie uwzględniające wniosek z art. 11a lub 11aa obowiązuje od chwili wydania, nawet jeżeli uczestnik wniesie apelację. Przy nakazie opuszczenia mieszkania sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Jeżeli osoba stosująca przemoc nie wykona nakazu dobrowolnie, wykonaniem zajmuje się komornik.

Po wydaniu nakazu sprawca nie może samowolnie wracać po rzeczy ani zwierzęta domowe. Aktualne przepisy przewidują, że zabranie rzeczy może odbyć się wyłącznie w obecności Policji albo Żandarmerii Wojskowej i nie więcej niż dwa razy, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z osobą doznającą przemocy.

Jeżeli sprawa toczy się zwykłą drogą eksmisyjną, po prawomocnym wyroku i nadaniu klauzuli wykonalności wniosek o wykonanie składa się do komornika. Egzekucja opróżnienia lokalu odbywa się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, z uwzględnieniem przepisów chroniących przed bezdomnością. Właściciel nie powinien zastępować komornika własnymi działaniami.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli dorosły domownik awanturuje się, nie płaci i odmawia wyprowadzki, rodzina ma prawne możliwości działania, ale nie powinna stosować samopomocy. Przy przemocy domowej najważniejsze jest bezpieczeństwo: wezwanie Policji, dokumentowanie zdarzeń i wniosek do sądu o nakaz opuszczenia mieszkania oraz zakazy ochronne. Ta procedura jest szybsza niż zwykła eksmisja i nie wymaga opłaty sądowej.

Jeżeli problem nie spełnia przesłanek przemocy domowej, podstawową drogą jest cofnięcie zgody na dalsze korzystanie z lokalu, wezwanie do wyprowadzki i pozew o opróżnienie lokalu. W obu trybach warto dobrze przygotować dowody, bo to one decydują o skuteczności sprawy.

Źródła:

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej – ISAP
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – ISAP
• Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – ISAP
• Ministerstwo Sprawiedliwości, „Sądowa ochrona przed przemocą” – gov.pl

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.