Sprostowanie aktu notarialnego po błędzie w koncie

Co zrobić, gdy w akcie notarialnym jest błędny numer konta?

Jeżeli po podpisaniu aktu notarialnego okazało się, że numer rachunku bankowego sprzedającego został wpisany błędnie, nie należy ponownie wysyłać pieniędzy na przypadkowo podany lub telefonicznie zmieniony numer konta bez potwierdzenia. W pierwszej kolejności warto zabezpieczyć potwierdzenie przelewu, informację o zwrocie środków z banku oraz korespondencję ze sprzedającym.

Następnie należy skontaktować się ze sprzedającym i z notariuszem, który sporządził akt. Notariusz oceni, czy błąd ma charakter oczywistej omyłki i czy może zostać sprostowany protokołem, czy też potrzebna będzie inna czynność, na przykład zmiana umowy w formie aktu notarialnego albo dodatkowe oświadczenie stron.

W praktyce ważne jest również, aby ustalić termin zapłaty ceny przewidziany w akcie. Sam zwrot przelewu nie oznacza, że kupujący może zignorować obowiązek zapłaty. Może jednak mieć znaczenie przy ocenie przyczyn opóźnienia i ewentualnej odpowiedzialności stron.

Jeżeli bank zwrócił przelew, kupujący powinien niezwłocznie wyjaśnić przyczynę zwrotu, poinformować sprzedającego oraz uzyskać wiarygodne potwierdzenie właściwego rachunku. Gdy termin zapłaty jest bliski, dobrze udokumentować również gotowość do niezwłocznego ponowienia płatności.

Kiedy możliwe jest sprostowanie aktu notarialnego?

Podstawą prawną jest art. 80 § 4 ustawy Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem notariusz może sprostować protokołem niedokładności, błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.

Błędny numer rachunku bankowego może być taką omyłką, jeżeli z dokumentów i okoliczności sprawy wynika, że strony od początku chciały wskazać konkretny rachunek, ale w akcie pojawiła się literówka, przestawienie cyfr albo inna techniczna pomyłka. Sprostowanie nie może jednak służyć do ukrytej zmiany umowy ani do wprowadzenia nowego postanowienia, którego strony wcześniej nie uzgodniły.

Jeżeli problem polega nie na pomyłce, lecz na tym, że sprzedający po podpisaniu aktu chce wskazać zupełnie inny rachunek albo zmienić sposób zapłaty, notariusz może uznać, że nie jest to sprostowanie oczywistej omyłki. Wtedy konieczne może być złożenie dodatkowych oświadczeń przez strony w formie odpowiedniej do charakteru zmiany.

Nie każda późniejsza informacja o innym rachunku oznacza jednak konieczność sporządzenia nowego aktu notarialnego. Znaczenie ma to, czy strony jedynie wykonują istniejące zobowiązanie, czy rzeczywiście zmieniają uzgodnioną treść umowy. Przy sprzedaży nieruchomości merytoryczna zmiana postanowień umownych może wymagać zachowania formy aktu notarialnego.

Jak wygląda procedura sprostowania u notariusza?

W pierwszej kolejności należy zwrócić się do notariusza, który sporządził akt notarialny. W praktyce trzeba skontaktować się z kancelarią, opisać błąd i przekazać dokumenty potwierdzające prawidłowe dane, na przykład pisemne oświadczenie sprzedającego, potwierdzenie rachunku albo inne dokumenty, które notariusz uzna za potrzebne.

Jeżeli notariusz stwierdzi, że błąd ma charakter oczywistej omyłki, sporządza protokół sprostowania. Protokół ten nie zastępuje całej umowy, lecz koryguje konkretną nieprawidłowość w sporządzonym wcześniej akcie. Strony powinny ustalić z kancelarią sposób uzyskania odpowiednich wypisów lub informacji potwierdzających dokonane sprostowanie.

W sprawach dotyczących ceny sprzedaży nieruchomości warto działać szybko, ponieważ numer rachunku bankowego ma praktyczne znaczenie dla wykonania obowiązku zapłaty. Kupujący powinien mieć jasny, najlepiej pisemnie potwierdzony, prawidłowy numer konta oraz dowód, że środki wróciły z powodu błędnych danych.

Kto ponosi koszt sprostowania aktu notarialnego?

W przypadku sprostowania oczywistej omyłki istotne znaczenie ma art. 80 § 4 Prawa o notariacie, który wyłącza stosowanie art. 5 tej ustawy do protokołu sprostowania. Oznacza to, że za samo sporządzenie takiego protokołu nie pobiera się wynagrodzenia notarialnego na zasadach określonych w art. 5.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy konieczna jest nowa czynność notarialna, a nie tylko techniczne sprostowanie. Wówczas mogą powstać koszty związane z dokonaniem tej czynności. Przed jej przeprowadzeniem należy ustalić z kancelarią rodzaj wymaganej czynności oraz należne opłaty.

Jeżeli błędny numer rachunku podał sprzedający, można rozważać obciążenie go uzasadnionymi kosztami usunięcia skutków własnej pomyłki. Jeżeli błąd powstał przy przepisywaniu danych w kancelarii, strony mogą oczekiwać, że kancelaria wyjaśni sprawę i wskaże sposób jej naprawienia. Ewentualna odpowiedzialność za dodatkowe koszty zależy jednak od okoliczności, podstawy prawnej i możliwości wykazania szkody.

Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że kupujący zawsze musi płacić za poprawienie błędnego numeru rachunku w akcie.

Czy można zapłacić na poprawny rachunek bez sprostowania?

W niektórych sytuacjach strony próbują rozwiązać problem przez zwykłe pisemne wskazanie prawidłowego numeru rachunku przez sprzedającego. Może to być praktyczne, ale przy umowie sprzedaży nieruchomości warto zachować szczególną ostrożność. Skoro akt notarialny zawiera konkretny rachunek, rozbieżność między aktem a późniejszą informacją może rodzić spór dowodowy.

Najbezpieczniej jest uzyskać od notariusza ocenę, czy numer rachunku należy sprostować w protokole. Jeżeli strony dokonują zapłaty na rachunek wskazany poza aktem, kupujący powinien mieć jednoznaczne, najlepiej pisemnie potwierdzone oświadczenie sprzedającego, że jest to właściwy rachunek do zapłaty ceny z danej umowy.

Trzeba też pamiętać o ryzyku oszustw polegających na podmianie numeru rachunku. Dlatego zmianę lub korektę konta należy potwierdzać bezpośrednio ze sprzedającym, najlepiej w sposób pozwalający później wykazać treść ustaleń. Sam e-mail lub wiadomość z nowym numerem rachunku, bez niezależnego potwierdzenia autentyczności, nie daje wystarczającego bezpieczeństwa.

Co ze zwróconym przelewem i terminem zapłaty ceny?

Jeżeli bank zwrócił przelew, ponieważ rachunek wpisany w akcie był nieprawidłowy, kupujący co do zasady nadal ma obowiązek zapłaty ceny. Samo zlecenie przelewu, który nie doprowadził do otrzymania środków przez wierzyciela, zwykle nie stanowi skutecznego wykonania zobowiązania pieniężnego.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że sprzedającemu w każdym przypadku przysługują odsetki za cały okres opóźnienia. Zgodnie z art. 481 Kodeksu cywilnego wierzyciel może co do zasady żądać odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego nawet bez winy dłużnika. Jednocześnie trzeba uwzględnić okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności to, czy sprzedający podał błędny rachunek i czy swoim zachowaniem uniemożliwił lub utrudnił przyjęcie prawidłowo oferowanej zapłaty.

Znaczenie może mieć także art. 486 Kodeksu cywilnego dotyczący zwłoki wierzyciela. Ocena wymaga ustalenia, czy kupujący rzeczywiście zaoferował świadczenie we właściwy sposób, a sprzedający bez uzasadnionego powodu nie współdziałał przy jego przyjęciu. Nie można z góry zakładać, że samo podanie błędnego numeru rachunku automatycznie wyłącza wszelkie odsetki.

Dlatego należy zachować potwierdzenie pierwotnego zlecenia przelewu, komunikat banku o przyczynie zwrotu, dowód ponownej płatności oraz korespondencję dotyczącą wyjaśnienia błędu. Jeśli termin zapłaty upływa, warto niezwłocznie przekazać sprzedającemu pisemną informację o gotowości zapłaty po potwierdzeniu prawidłowych danych.

FAQ – błędny numer rachunku w akcie notarialnym

Czy błędny numer konta w akcie notarialnym zawsze da się sprostować?

Nie zawsze. Sprostowanie jest możliwe, gdy błąd ma charakter oczywistej omyłki. Jeżeli strony chcą zmienić sposób zapłaty albo wskazać nowy rachunek z innych powodów, może być potrzebna odrębna czynność lub odpowiednie oświadczenia stron.

Czy kupujący musi płacić ponownie, jeśli pierwszy przelew wrócił?

Jeżeli środki wróciły na konto kupującego, zapłata co do zasady nie została skutecznie wykonana. Kupujący powinien jednak najpierw ustalić prawidłowy rachunek i zachować dowody zlecenia oraz zwrotu przelewu. Nie należy przekazywać środków drugi raz bez wiarygodnego potwierdzenia danych odbiorcy.

Kto powinien zgłosić błąd notariuszowi?

Najlepiej, aby sprawę zgłosiły obie strony albo strona, która zauważyła błąd, informując drugą stronę. Notariusz może poprosić o dokumenty lub oświadczenia potrzebne do oceny, czy doszło do oczywistej omyłki.

Czy za sprostowanie aktu trzeba zapłacić?

Do protokołu sprostowania oczywistej omyłki nie stosuje się art. 5 Prawa o notariacie dotyczącego wynagrodzenia notariusza. Jeżeli jednak strony potrzebują odrębnej czynności notarialnej lub dodatkowych wypisów, należy ustalić z kancelarią, jakie opłaty mogą wystąpić.

Czy notariusz może odmówić sprostowania?

Tak, jeżeli żądana korekta nie mieści się w granicach sprostowania oczywistej omyłki albo prowadziłaby do merytorycznej zmiany umowy. Wtedy strony powinny ustalić właściwy sposób naprawienia sytuacji. Formalna odmowa dokonania czynności notarialnej podlega zasadom przewidzianym w Prawie o notariacie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, w szczególności art. 80 § 4: tekst ustawy i zmiany.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 481 i art. 486: tekst ustawy i zmiany.