Rezygnacja z umowy przedwstępnej kupna samochodu

Czy można zrezygnować z umowy przedwstępnej kupna samochodu?

Umowa przedwstępna zakupu samochodu nie jest tylko luźną rezerwacją pojazdu. Jeżeli zawiera istotne elementy przyszłej sprzedaży, zwłaszcza oznaczenie stron, samochodu i ceny, może rodzić realne skutki prawne. Zgodnie z Kodeksem cywilnym strona, która bez podstawy uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, może narazić się na roszczenia drugiej strony.

W praktyce pierwszym krokiem powinno być ustalenie, co dokładnie podpisano: umowę przedwstępną, zamówienie, rezerwację, umowę sprzedaży z odroczonym wydaniem pojazdu czy formularz dealerski. Nazwa dokumentu ma znaczenie pomocnicze, ale decydujące są konkretne zapisy i obowiązki stron.

Jeżeli umowa została podpisana w salonie, samo to, że od podpisania minęło 5 dni, nie daje automatycznie prawa do odstąpienia. Inaczej może być, gdy w umowie zastrzeżono prawo odstąpienia, transakcję zawarto na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa, sprzedawca nie wykonuje umowy, albo jej postanowienia są niedozwolone wobec konsumenta.

Odstąpienie umowne i ustawowe

Najbezpieczniejszą podstawą rezygnacji jest wyraźne postanowienie umowy. Strony mogą zastrzec, że kupujący ma prawo odstąpić od umowy w określonym terminie, na przykład do konkretnej daty albo do czasu zamówienia pojazdu u producenta. W takiej sytuacji trzeba zachować formę i termin wskazane w umowie, najczęściej złożyć pisemne oświadczenie.

Jeżeli umowa nie przewiduje prawa odstąpienia, pozostają podstawy ustawowe. W umowach wzajemnych znaczenie mogą mieć między innymi przepisy o zwłoce drugiej strony, niemożliwości świadczenia oraz skutkach odstąpienia. W oryginalnej analizie przywołano art. 493-494 Kodeksu cywilnego, które dotyczą sytuacji, gdy świadczenie stało się niemożliwe z przyczyn, za które odpowiada druga strona, oraz obowiązku zwrotu świadczeń po skutecznym odstąpieniu.

W typowej sytuacji kupującego, który po kilku dniach po prostu rezygnuje z zakupu, przepisy te nie wystarczą. Trzeba wykazać konkretną podstawę: naruszenie umowy przez salon, brak możliwości dostarczenia auta, istotne opóźnienie po bezskutecznym wezwaniu, błąd, wadę oświadczenia woli albo niedozwolony charakter postanowień umowy.

Zaliczka, zadatek czy przedpłata?

Największe znaczenie praktyczne ma to, jak w umowie nazwano i opisano wpłaconą kwotę. Samo określenie „przedpłata” bywa nieprecyzyjne. Trzeba sprawdzić, czy z umowy wynika, że była to zaliczka, zadatek, opłata rezerwacyjna, odstępne albo część ceny. Szerzej tę różnicę omawia artykuł: zadatek a zwykła zaliczka.

Zaliczka jest co do zasady kwotą wpłaconą na poczet ceny. Jeżeli umowa zostanie skutecznie rozwiązana albo nie dojdzie do jej wykonania bez podstaw do zatrzymania pieniędzy, zaliczka powinna zostać zwrócona. Sprzedawca może jednak próbować potrącić rzeczywiście poniesioną szkodę, na przykład koszty indywidualnego zamówienia pojazdu, jeżeli potrafi je wykazać i jeżeli wynikają one z niewykonania umowy przez kupującego.

Zadatek działa surowiej. Jeżeli kupujący nie wykonuje umowy z przyczyn, za które odpowiada, sprzedawca może zasadniczo odstąpić od umowy i zatrzymać zadatek. Jeżeli to sprzedawca nie wykonuje umowy, kupujący może domagać się zwrotu zadatku w podwójnej wysokości. Gdy umowa zostaje rozwiązana za porozumieniem stron albo niewykonanie nastąpiło z przyczyn niezależnych od obu stron, zadatek powinien zostać zwrócony.

Odstępne oznacza natomiast uzgodnioną kwotę płaconą za możliwość odstąpienia. Jeżeli umowa przewiduje odstępne, trzeba dokładnie sprawdzić, kiedy i w jaki sposób można z niego skorzystać. W relacji z konsumentem rażąco wygórowane odstępne może być kwestionowane.

Czy 14 dni na odstąpienie działa przy zakupie auta w salonie?

Prawo odstąpienia w terminie 14 dni kojarzone z zakupami konsumenckimi nie obejmuje każdej umowy z przedsiębiorcą. Jeżeli klient podpisał umowę w salonie, czyli w lokalu przedsiębiorstwa, nie ma automatycznego ustawowego prawa do rezygnacji tylko dlatego, że jest konsumentem.

Inaczej należy oceniać umowę zawartą na odległość, na przykład przez internet lub telefon, albo poza lokalem przedsiębiorstwa. Wtedy ustawa o prawach konsumenta może przewidywać 14-dniowe prawo odstąpienia, ale trzeba sprawdzić wyjątki, zwłaszcza gdy pojazd był wykonywany lub konfigurowany według indywidualnych wymagań konsumenta.

Jeżeli kontakt z salonem odbywał się częściowo online, a podpis złożono później w salonie, nie przesądza to automatycznie o prawie odstąpienia. Decyduje sposób zawarcia umowy i okoliczności konkretnej sprawy.

Klauzule niedozwolone w umowie z konsumentem

Jeżeli kupujący występuje jako konsument, postanowienia umowy nie mogą kształtować jego praw i obowiązków w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający jego interesy. Takie postanowienia mogą być uznane za niedozwolone i nie wiązać konsumenta.

Znaczenie mają zwłaszcza art. 385¹ i art. 385³ Kodeksu cywilnego. W praktyce wątpliwości mogą budzić zapisy, które pozwalają salonowi bezwarunkowo zatrzymać całą zaliczkę niezależnie od rzeczywistej szkody, nakładają rażąco wygórowaną karę za rezygnację albo dają przedsiębiorcy szerokie prawo zmiany ceny, terminu lub parametrów pojazdu bez realnych uprawnień kupującego.

Nie oznacza to jednak, że każda klauzula o utracie wpłaty jest nieważna. Zadatek jest przewidziany w Kodeksie cywilnym i może być skuteczny. Kluczowe jest to, czy umowa jasno określa charakter wpłaty, czy postanowienie było indywidualnie uzgadniane, jaka jest wysokość kwoty oraz czy zapis nie przerzuca na konsumenta nieproporcjonalnego ryzyka.

Jak bezpiecznie rozwiązać sprawę z salonem?

Najpierw należy przeanalizować podpisaną umowę i załączniki: zamówienie, regulamin, potwierdzenie wpłaty, korespondencję mailową oraz informacje przekazane przez sprzedawcę. Szczególnie ważne są postanowienia o odstąpieniu, zadatku, zaliczce, karach umownych, terminie odbioru i możliwości zmiany ceny.

Jeżeli nie ma oczywistej podstawy do jednostronnego odstąpienia, często najlepszym rozwiązaniem jest pisemna propozycja rozwiązania umowy za porozumieniem stron. W piśmie można wskazać przyczynę rezygnacji i zaproponować zwrot wpłaty w całości albo po potrąceniu uzasadnionych, udokumentowanych kosztów.

Jeżeli salon odmawia zwrotu pieniędzy, warto zażądać wskazania podstawy prawnej zatrzymania wpłaty oraz rozliczenia kosztów. Przy zaliczce samo ogólne powołanie się na rezygnację kupującego może być niewystarczające. Przy zadatku sytuacja jest trudniejsza, ale nadal trzeba badać, czy sprzedawca skutecznie odstąpił od umowy i czy zapis o zadatku nie jest wadliwy.

FAQ

Czy mogę odstąpić od umowy podpisanej 5 dni temu w salonie?

Nie zawsze. Jeżeli umowę podpisano w salonie, samo upływające 5 dni nie daje automatycznego prawa odstąpienia. Trzeba znaleźć podstawę w umowie albo w przepisach, na przykład zwłokę sprzedawcy, niemożliwość dostawy lub niedozwolone postanowienia.

Czy salon musi oddać zaliczkę?

Zaliczka co do zasady podlega zwrotowi, jeżeli umowa nie dojdzie do skutku i nie ma podstawy do jej zatrzymania. Sprzedawca może jednak dochodzić odszkodowania albo potrącić udokumentowaną szkodę, jeżeli niewykonanie umowy wynika z zachowania kupującego.

Czy zadatek zawsze przepada?

Nie. Zadatek może zostać zatrzymany, gdy za niewykonanie umowy odpowiada strona, która go dała. Jeżeli za niewykonanie odpowiada sprzedawca, kupujący może żądać podwójnego zadatku. Przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron zadatek zwykle powinien zostać zwrócony, chyba że strony ustalą inaczej.

Czy zapis o braku zwrotu wpłaty jest zawsze skuteczny?

Nie. W umowie z konsumentem postanowienie pozwalające zatrzymać całą wpłatę niezależnie od okoliczności może być klauzulą niedozwoloną. Trzeba jednak ocenić treść umowy, wysokość wpłaty, charakter świadczenia i to, czy zapis był indywidualnie uzgadniany.

Jak napisać pismo do salonu?

Pismo powinno wskazywać dane stron, numer umowy, żądanie rozwiązania umowy albo odstąpienia, podstawę prawną lub umowną oraz żądanie zwrotu konkretnej kwoty. Warto zażądać także pisemnego rozliczenia ewentualnych kosztów, jeśli salon chce zatrzymać część wpłaty.

Podsumowanie

Rezygnacja z umowy przedwstępnej zakupu samochodu w salonie jest możliwa, ale nie zawsze bezkosztowa. Najważniejsze jest ustalenie, czy kupujący ma umowne albo ustawowe prawo odstąpienia oraz czy wpłacona kwota była zaliczką, zadatkiem czy innym świadczeniem.

Jeżeli umowa nie przewiduje swobodnej rezygnacji, warto rozważyć porozumienie z salonem albo zakwestionowanie konkretnych postanowień, zwłaszcza gdy kupujący jest konsumentem. W sporze o zwrot wpłaty decydują szczegóły: treść dokumentów, korespondencja, termin dostawy, sposób zawarcia umowy i zachowanie obu stron.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.