Wezwanie do zapłaty wysłane osobom trzecim

Czy powstał obowiązek zapłaty za wykonany teledysk?

Jeżeli wykonawca rzeczywiście wykonał dla Pana teledysk, a Pan zamówił lub zaakceptował wykonanie takiego materiału, sprawę należy w pierwszej kolejności ocenić przez pryzmat umowy o dzieło. Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Umowa o dzieło nie musi być zawarta w formie pisemnej. Może wynikać z wiadomości, ustaleń ustnych, przesłanych plików, akceptacji koncepcji, odbioru gotowego nagrania lub korzystania z wykonanego teledysku. Zrzuty ekranu z czatu mogą być więc istotnym dowodem zarówno dla wykonawcy, jak i dla Pana.

Kluczowe jest jednak, co dokładnie strony ustaliły. Jeśli wykonawca wyraźnie napisał, że zapłaci Pan dopiero wtedy, gdy będzie Pan w stanie, nie oznacza to automatycznie darowizny ani rezygnacji z wynagrodzenia. Może natomiast świadczyć o odroczeniu płatności albo o braku precyzyjnego terminu zapłaty. Taka okoliczność ma znaczenie przy ocenie, czy faktura i wezwanie do zapłaty zostały wystawione zgodnie z ustaleniami.

Jeżeli nie uzgodniono wysokości wynagrodzenia, zastosowanie może mieć art. 628 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w braku określenia wynagrodzenia bierze się pod uwagę zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju, a gdy i tego nie da się ustalić, wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom wykonawcy. Jeżeli natomiast wynagrodzenie było określone, spór będzie dotyczył głównie terminu wymagalności i sposobu dochodzenia zapłaty.

Faktura i wezwanie do zapłaty przy braku konkretnego terminu

Sama faktura nie tworzy jeszcze zobowiązania, jeżeli wcześniej nie było podstawy do zapłaty. Jest jednak dokumentem, którym wykonawca może potwierdzać swoje stanowisko co do wykonania usługi, wysokości wynagrodzenia i terminu płatności. Jeżeli nie zgadza się Pan z terminem albo kwotą, nie należy ignorować wezwania do zapłaty.

W odpowiedzi warto jasno wskazać, że:

• nie kwestionuje Pan samego faktu kontaktu lub wykonania dzieła, jeżeli rzeczywiście miało to miejsce, ale kwestionuje Pan termin wymagalności albo sposób dochodzenia zapłaty,
• strony nie ustaliły konkretnej daty płatności, a wykonawca sam zaproponował zapłatę wtedy, gdy będzie Pan w stanie ją uiścić,
• oczekuje Pan wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej wystawienia faktury w tym terminie,
• zastrzega Pan swoje roszczenia związane z przesyłaniem wezwania do osób trzecich,
• proponuje Pan rozmowę ugodową, jeżeli zależy Panu na zakończeniu sporu bez procesu.

Odpowiedź powinna być rzeczowa. Nie warto odmawiać zapłaty w sposób kategoryczny, jeżeli dzieło zostało wykonane i miało być odpłatne. Bezpieczniej jest rozdzielić dwie kwestie: ewentualny dług z umowy o dzieło oraz bezprawne lub nadmierne działania wierzyciela polegające na rozsyłaniu prywatnego wezwania innym osobom.

Czy wierzyciel może wysyłać wezwanie do zapłaty osobom trzecim?

Wierzyciel ma prawo dochodzić swojej należności, wysłać wezwanie do zapłaty, skorzystać z pomocy prawnika, a w razie potrzeby wystąpić do sądu. Nie oznacza to jednak prawa do informowania dowolnych osób o cudzym zadłużeniu. Windykacja powinna być kierowana do dłużnika, jego pełnomocnika albo innych osób, które mają rzeczywisty związek ze sprawą i podstawę do otrzymania informacji.

Przesyłanie wezwania do zapłaty Pana kontrahentom, znajomym, współpracownikom lub innym osobom trzecim może być oceniane jako forma nacisku naruszająca prywatność i dobre imię. Szczególnie istotne jest, czy pismo zawierało Pana dane identyfikujące, kwotę rzekomego długu, opis sprawy, zarzut nierzetelności albo sugestię, że uchyla się Pan od zapłaty.

Fakt, że jest Pan osobą publiczną, nie daje wierzycielowi automatycznie prawa do rozsyłania prywatnej korespondencji windykacyjnej. Osoba publiczna musi liczyć się z szerszą krytyką w sferze działalności publicznej lub zawodowej, ale nie oznacza to dowolności w ujawnianiu informacji o prywatnych rozliczeniach, zwłaszcza gdy adresatami są osoby niezwiązane ze sporem.

Naruszenie dóbr osobistych: dobre imię, prywatność i tajemnica korespondencji

Zgodnie z art. 23 Kodeksu cywilnego dobra osobiste człowieka, w szczególności zdrowie, wolność, cześć, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji oraz twórczość artystyczna, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Katalog ten jest otwarty, dlatego w praktyce chronione są również prywatność, dobre imię, reputacja zawodowa i wiarygodność w relacjach biznesowych.

Art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje, że osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia można żądać także usunięcia jego skutków, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

W opisanej sytuacji możliwe roszczenia cywilne mogą obejmować w szczególności:

• żądanie zaprzestania wysyłania informacji o zadłużeniu osobom trzecim,
• żądanie wskazania, komu przekazano wezwanie lub dane,
• żądanie przeprosin albo sprostowania skierowanego do osób, które otrzymały pismo,
• żądanie usunięcia skutków naruszenia, jeżeli informacja została dalej rozpowszechniona,
• zadośćuczynienie pieniężne albo zapłatę odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny, jeżeli naruszenie było istotne i zawinione,
• odszkodowanie, jeżeli wykaże Pan konkretną szkodę, na przykład utratę kontraktu lub wymierną stratę finansową.

Czy doszło do naruszenia danych osobowych?

Jeżeli wezwanie zawierało Pana dane osobowe, takie jak imię, nazwisko, dane kontaktowe, informacje o zadłużeniu, numer faktury albo szczegóły rozliczenia, ich przekazanie osobom trzecim może być przetwarzaniem danych osobowych. W takim przypadku trzeba ocenić, czy wierzyciel miał podstawę prawną do przekazania tych danych konkretnym odbiorcom.

W typowej windykacji wierzyciel może przetwarzać dane dłużnika w celu dochodzenia roszczenia. Nie oznacza to jednak, że może ujawniać je dowolnym osobom. Zasady wynikające z RODO wymagają m.in. legalności, minimalizacji danych, ograniczenia celu i poufności. Rozesłanie wezwania do osób, które nie są stroną umowy, pełnomocnikiem, organem, sądem ani podmiotem uprawnionym do otrzymania informacji, może być trudne do uzasadnienia.

Praktycznie może Pan wezwać wierzyciela do:

• wskazania wszystkich odbiorców, którym przekazano wezwanie lub informacje o zadłużeniu,
• podania podstawy prawnej przekazania danych tym osobom,
• zaprzestania dalszego przekazywania danych osobom trzecim,
• usunięcia danych u nieuprawnionych odbiorców, jeżeli jest to możliwe,
• potwierdzenia, jakie działania podjęto w celu ograniczenia skutków naruszenia.

Jeżeli wierzyciel działał jako przedsiębiorca lub profesjonalny podmiot przetwarzający dane, można rozważyć również skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Decyzja o skardze powinna jednak zależeć od tego, jakie dane ujawniono, komu je wysłano i czy istnieją dowody takiego przekazania.

Czy to jest zniesławienie?

Zniesławienie w rozumieniu art. 212 Kodeksu karnego polega na pomówieniu innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej o takie postępowanie albo właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub działalności. Nie każde wezwanie do zapłaty będzie więc zniesławieniem.

Ryzyko odpowiedzialności karnej może pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy wierzyciel rozsyła informacje w sposób sugerujący nieuczciwość, celowe unikanie zapłaty, oszustwo albo nierzetelność, a nie ogranicza się do formalnego dochodzenia spornej należności. Znaczenie ma także to, czy informacje były prawdziwe, czy były przedstawione rzetelnie oraz czy odbiorcy mieli uzasadniony interes w ich poznaniu.

W praktyce w pierwszej kolejności zwykle korzystniejsze jest podjęcie działań cywilnych i dowodowych: wezwanie do zaprzestania naruszeń, żądanie przeprosin lub sprostowania, zabezpieczenie korespondencji i ustalenie kręgu odbiorców. Postępowanie karne o zniesławienie ma specyficzny charakter i wymaga odrębnej oceny celowości.

Jak odpowiedzieć na wezwanie do zapłaty?

W odpowiedzi na wezwanie warto zachować spokojny, formalny ton. Pismo może zawierać jednocześnie stanowisko co do zapłaty oraz sprzeciw wobec działań wierzyciela. Najważniejsze jest, aby nie dopuścić do sytuacji, w której brak odpowiedzi zostanie przedstawiony jako potwierdzenie długu albo zgoda na sposób windykacji.

W piśmie można wskazać, że:

• otrzymał Pan wezwanie do zapłaty i nie zgadza się Pan z twierdzeniem, że termin płatności upłynął w sposób wynikający z faktury, jeżeli tak wynika z ustaleń,
• ustalenia stron przewidywały zapłatę dopiero wtedy, gdy będzie Pan w stanie ją uregulować, a termin ten nie został doprecyzowany,
• oczekuje Pan przedstawienia pełnego rozliczenia, podstawy naliczenia kwoty oraz dowodów wykonania dzieła zgodnie z ustaleniami,
• wzywa Pan do natychmiastowego zaprzestania przesyłania wezwań do osób trzecich,
• wzywa Pan do wskazania wszystkich osób, którym przekazano wezwanie, fakturę lub informacje o rzekomym zadłużeniu,
• zastrzega Pan możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, ochrony danych osobowych oraz ewentualnej szkody wizerunkowej lub majątkowej.

Jeżeli zależy Panu na ugodzie, można zaproponować konkretny harmonogram zapłaty, obniżenie wynagrodzenia albo wzajemne zrzeczenie się określonych roszczeń. Ugoda powinna być jednak sporządzona tak, aby jednoznacznie zamykała zarówno spór o zapłatę, jak i spór o rozpowszechnianie informacji osobom trzecim.

Jakie dowody należy zabezpieczyć?

W tego typu sprawie dowody są kluczowe. Należy zachować nie tylko samą fakturę i wezwanie do zapłaty, lecz także całą korespondencję poprzedzającą wykonanie teledysku. Szczególne znaczenie mają wiadomości, w których wykonawca proponował odroczenie zapłaty albo nie wskazywał konkretnego terminu płatności.

Warto zabezpieczyć:

• zrzuty ekranu rozmów z wykonawcą wraz z datami i widocznymi danymi rozmówców,
• oryginalne wiadomości w komunikatorze lub poczcie elektronicznej, a nie tylko same screeny,
• fakturę, wezwanie do zapłaty i kopertę albo nagłówki wiadomości e-mail,
• wiadomości od osób trzecich, które potwierdzają otrzymanie wezwania,
• informacje, kim są odbiorcy wezwania i jaki mają związek z Pana działalnością,
• dowody ewentualnej szkody, na przykład utraty kontraktu, rezygnacji kontrahenta albo pogorszenia relacji biznesowych.

Jeżeli sprawa może trafić do sądu, warto rozważyć sporządzenie protokołu notarialnego z treści wiadomości lub skorzystanie z innych sposobów utrwalenia dowodów. Im bardziej precyzyjnie da się wykazać, kto, komu, kiedy i jaką informację przekazał, tym łatwiej ocenić skalę naruszenia.

FAQ

Czy muszę zapłacić za teledysk, jeśli nie ustaliliśmy dokładnego terminu?

Brak dokładnej daty płatności nie oznacza automatycznie braku długu. Jeżeli dzieło zostało zamówione i wykonane odpłatnie, wykonawca może żądać wynagrodzenia. Sporne może być jednak to, kiedy roszczenie stało się wymagalne i czy wezwanie zostało wysłane zgodnie z ustaleniami.

Czy zrzuty ekranu z czatu są dowodem?

Tak, zrzuty ekranu mogą być dowodem, ale najlepiej zachować również oryginalną korespondencję w aplikacji lub poczcie. W razie sporu druga strona może kwestionować autentyczność screenów, dlatego warto zabezpieczyć pełny przebieg rozmowy, daty, dane rozmówców i metadane wiadomości.

Czy wierzyciel może poinformować mojego kontrahenta o długu?

Co do zasady wierzyciel powinien kierować roszczenia do dłużnika, pełnomocnika, sądu lub uprawnionych podmiotów. Przekazanie wezwania kontrahentowi, który nie jest stroną sporu, może naruszać dobra osobiste i przepisy o ochronie danych, zwłaszcza jeśli miało wywrzeć presję albo zaszkodzić reputacji.

Czy osoba publiczna ma mniejszą ochronę w takiej sprawie?

Osoba publiczna musi liczyć się z szerszym zainteresowaniem i krytyką w sprawach związanych z działalnością publiczną. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel może dowolnie rozpowszechniać prywatne informacje o rozliczeniach lub wysyłać wezwania osobom niezwiązanym ze sprawą.

Czy lepiej od razu składać pozew?

Nie zawsze. Często pierwszym krokiem powinno być pisemne stanowisko: odpowiedź na wezwanie, żądanie zaprzestania naruszeń, wskazania odbiorców i usunięcia skutków. Pozew warto rozważyć, gdy naruszenie jest poważne, powtarza się albo spowodowało wymierną szkodę.

Podsumowanie

W opisanej sprawie należy oddzielić dwa problemy. Pierwszy dotyczy zapłaty za wykonany teledysk i zależy od tego, co strony rzeczywiście uzgodniły co do wynagrodzenia oraz terminu płatności. Drugi dotyczy sposobu działania wierzyciela. Rozsyłanie wezwania do zapłaty osobom trzecim, zwłaszcza kontrahentom, może wykraczać poza dopuszczalne dochodzenie roszczeń i naruszać Pana dobra osobiste, prywatność oraz zasady ochrony danych osobowych.

Najrozsądniejsze działania to: pisemna odpowiedź na wezwanie, zabezpieczenie pełnej korespondencji, żądanie wskazania odbiorców pisma, wezwanie do zaprzestania dalszego rozpowszechniania informacji oraz rozważenie ugody albo roszczeń cywilnych. Jeżeli sprawa ma wpływ na Pana reputację zawodową, warto działać szybko, ale w sposób udokumentowany i proporcjonalny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. - ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.