Błąd w opinii biegłego geodety

Rola biegłego geodety w sprawie sądowej

W sprawach o granice nieruchomości, zasiedzenie, służebność, rozgraniczenie albo naruszenie posiadania sąd często potrzebuje wiadomości specjalnych z zakresu geodezji. W takiej sytuacji może dopuścić dowód z opinii biegłego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Biegły geodeta nie jest jednak „drugim sądem” i nie rozstrzyga sporu między stronami. Jego zadaniem jest wyjaśnienie zagadnień technicznych: przebiegu granic, zgodności map, znaczenia operatów, dokumentów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz wyników pomiarów. Sąd ocenia opinię jak każdy dowód, z uwzględnieniem jej logiki, fachowości, kompletności i zgodności z pozostałym materiałem.

Istotne jest rozróżnienie dwóch kwestii. Biegły co do zasady pracuje na materiale udostępnionym mu przez sąd i w granicach postanowienia dowodowego. Jeżeli jednak widzi, że do rzetelnej odpowiedzi potrzebne są inne dokumenty, mapy albo dane z zasobu geodezyjnego, powinien to zasygnalizować sądowi i wyjaśnić, dlaczego bez nich opinia może być niepełna.

Czy biegły musi weryfikować dokumenty otrzymane od jednej strony?

Biegły nie powinien bezkrytycznie przyjmować dokumentów dostarczonych przez jedną stronę, jeżeli z akt sprawy wynika, że istnieją również inne mapy, operaty, szkice graniczne, decyzje podziałowe albo wcześniejsze ustalenia geodezyjne. Rzetelna opinia wymaga odniesienia się do materiału istotnego dla sprawy, a nie tylko do dokumentów korzystnych dla jednej strony.

Nie oznacza to jednak, że biegły zawsze ma samodzielnie prowadzić szerokie poszukiwania dokumentów poza aktami. Jeżeli potrzebne materiały znajdują się w wydziale geodezji, w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym albo u innego organu, najbezpieczniejszą drogą jest złożenie przez stronę wniosku do sądu o zobowiązanie właściwego podmiotu do ich nadesłania. Biegły może także zwrócić się do sądu o uzupełnienie materiału, jeżeli uważa to za konieczne do sporządzenia opinii.

Jeżeli strona wie o innych mapach lub o wcześniejszym stwierdzeniu błędu geodezyjnego, powinna nie tylko poinformować o tym biegłego, ale przede wszystkim złożyć odpowiednie pismo do sądu. W piśmie warto wskazać, gdzie znajdują się dokumenty, czego dotyczą i dlaczego mogą mieć znaczenie dla ustalenia granicy albo oceny prawidłowości pomiaru.

Jak zgłosić zastrzeżenia do opinii biegłego?

Po doręczeniu opinii sąd zwykle wyznacza termin na zgłoszenie zastrzeżeń. Tego terminu należy pilnować, ponieważ spóźnione zarzuty mogą zostać pominięte, zwłaszcza jeżeli strona mogła je podnieść wcześniej. Zastrzeżenia powinny być konkretne i odnosić się do treści opinii, a nie tylko wyrażać niezadowolenie z jej wniosków.

W praktyce warto wskazać:

• które dokumenty biegły pominął, mimo że znajdowały się w aktach albo zostały zgłoszone przez stronę,
• jakie mapy, operaty lub dane z zasobu geodezyjnego powinny zostać uwzględnione,
• na czym polega sprzeczność opinii z innymi dowodami,
• które wnioski opinii są nielogiczne, nieuzasadnione albo nie wynikają z przeprowadzonych pomiarów,
• jakie pytania należy zadać biegłemu na rozprawie lub w opinii uzupełniającej.

Można żądać wezwania biegłego na rozprawę w celu złożenia ustnych wyjaśnień, sporządzenia opinii uzupełniającej albo dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem samo przekonanie strony, że opinia jest niekorzystna, nie wystarcza do powołania kolejnego biegłego. Konieczne jest wykazanie realnych braków, niejasności, sprzeczności lub pominięcia istotnych danych.

Kiedy sąd może zażądać opinii uzupełniającej albo powołać innego biegłego?

Sąd nie jest związany opinią biegłego. Ocenia ją zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ale z uwzględnieniem jej szczególnego charakteru. Nie może zastąpić wiadomości specjalnych własnymi ustaleniami technicznymi, natomiast może ocenić, czy opinia jest pełna, logiczna, fachowa i przekonująca.

Opinia uzupełniająca lub dodatkowa może być potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy:

• biegły nie odpowiedział na wszystkie pytania sądu,
• uzasadnienie opinii nie pozwala prześledzić toku rozumowania,
• opinia pomija istotne dokumenty, mapy albo wcześniejsze ustalenia geodezyjne,
• występują sprzeczności między opinią a innymi dowodami,
• po sporządzeniu opinii ujawniono nowe, ważne materiały.

Jeżeli mimo wyjaśnień opinia nadal pozostaje niepełna lub niewiarygodna, sąd może dopuścić dowód z opinii innego biegłego. Nie jest to jednak automatyczne. Strona powinna wykazać, dlaczego obecna opinia nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia.

Czy informacja o błędzie geodezyjnym musi zostać uwzględniona?

Jeżeli w sprawie pojawia się informacja, że inni geodeci wykryli błąd w ewidencji, mapie, pomiarze albo dokumentacji archiwalnej, nie należy pozostawiać jej na poziomie ustnego twierdzenia. Taka informacja powinna zostać udokumentowana albo przynajmniej precyzyjnie wskazana w piśmie procesowym.

Najlepiej podać, kto sporządził opracowanie, kiedy powstało, jakiej działki lub obrębu dotyczy, gdzie znajduje się dokumentacja i jakie znaczenie ma dla opinii. Następnie warto wnieść, aby sąd zobowiązał właściwy organ do nadesłania dokumentów albo aby biegły odniósł się do tych danych w opinii uzupełniającej.

Biegły, który całkowicie pomija taką informację, mimo że została należycie wprowadzona do materiału sprawy i może wpływać na wynik opinii, naraża swoją opinię na zarzut niepełności. Nie każdy błąd w dokumentacji geodezyjnej przesądza jednak o wyniku sprawy. Znaczenie ma to, czy błąd dotyczy spornego obszaru i czy wpływa na odpowiedź na pytania zadane przez sąd.

Jakie konsekwencje może ponieść biegły geodeta?

Konsekwencje zależą od rodzaju uchybienia. Najczęściej problem wadliwej opinii rozwiązuje się w samym postępowaniu cywilnym: przez złożenie zastrzeżeń, wezwanie biegłego, opinię uzupełniającą, opinię innego biegłego albo nieuwzględnienie wadliwej opinii przy rozstrzyganiu sprawy.

Jeżeli biegły działa nierzetelnie, opóźnia sporządzenie opinii, nie wykonuje zobowiązań sądu albo sporządza opinię w sposób rażąco wadliwy, sąd może wyciągnąć konsekwencje procesowe, w tym dotyczące wynagrodzenia. W zależności od okoliczności możliwe jest także zawiadomienie prezesa sądu prowadzącego listę biegłych albo organów właściwych dla odpowiedzialności zawodowej geodetów uprawnionych.

W skrajnych sytuacjach, gdy opinia jest nie tylko błędna, ale świadomie fałszywa, może wchodzić w grę odpowiedzialność karna biegłego na podstawie przepisów Kodeksu karnego dotyczących fałszywej opinii. Sam fakt, że opinia okazała się niekorzystna dla strony albo później została zakwestionowana, nie oznacza jeszcze odpowiedzialności karnej. Potrzebne są konkretne dowody świadomego podania nieprawdy albo rażąco nierzetelnego działania w warunkach przewidzianych przez prawo.

FAQ

Czy biegły geodeta może korzystać tylko z dokumentów jednej strony?

Nie powinien opierać opinii wyłącznie na materiale jednej strony, jeżeli w aktach znajdują się także inne istotne dokumenty albo strona prawidłowo wskazała potrzebę ich pozyskania. Biegły powinien wyjaśnić, dlaczego określone materiały uwzględnia, a inne pomija.

Czy biegły musi sam wystąpić do wydziału geodezji po mapy?

To zależy od zakresu zlecenia i materiału sprawy. Biegły może wskazać sądowi, że potrzebuje dodatkowych dokumentów, natomiast strona powinna złożyć wniosek, aby sąd zobowiązał właściwy organ do ich nadesłania. Nie warto ograniczać się do ustnej informacji przekazanej biegłemu.

Co zrobić, gdy biegły pominął moje dokumenty?

Należy w terminie złożyć pisemne zastrzeżenia. W piśmie trzeba wskazać konkretne dokumenty, wyjaśnić ich znaczenie i wnieść o wezwanie biegłego na rozprawę, sporządzenie opinii uzupełniającej albo dopuszczenie opinii innego biegłego.

Czy sąd zawsze powoła drugiego biegłego?

Nie. Sąd powołuje kolejnego biegłego wtedy, gdy istnieją rzeczywiste braki, niejasności lub sprzeczności opinii, których nie da się usunąć przez wyjaśnienia albo opinię uzupełniającą. Samo niezadowolenie strony z wyniku opinii zwykle nie wystarcza.

Czy za błędną opinię biegły ponosi odpowiedzialność?

Może ponieść konsekwencje, ale zależy to od okoliczności. W zwykłym przypadku skutkiem jest procesowe zakwestionowanie opinii. Przy poważnych uchybieniach możliwe są konsekwencje dotyczące wynagrodzenia, statusu biegłego, odpowiedzialności zawodowej geodety, a przy świadomie fałszywej opinii także odpowiedzialność karna.

Podsumowanie

Opinia biegłego geodety sądowego powinna być rzetelna, logiczna i oparta na materiale istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Biegły nie ma obowiązku wyręczania stron w poszukiwaniu dowodów, ale nie może ignorować dokumentów znajdujących się w aktach ani istotnych informacji o możliwych błędach geodezyjnych, jeżeli mogą wpływać na wynik opinii.

Najważniejsza jest szybka reakcja strony. Jeżeli opinia pomija mapy, operaty, decyzje podziałowe, znaki graniczne albo wcześniejsze ustalenia geodetów, trzeba złożyć konkretne zastrzeżenia i powiązać je z wnioskami dowodowymi. W przeciwnym razie sąd może oprzeć rozstrzygnięcie na opinii, której braków nie udało się skutecznie wykazać.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
3. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1998 r., sygn. akt II UKN 220/98
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 1999 r., sygn. akt I PKN 20/99
6. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 października 1999 r., sygn. akt III AUa 279/99
7. Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1969 r., sygn. akt I CR 140/69
8. Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 1970 r., sygn. akt I CR 224/70
9. Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1990 r., sygn. akt I PR 148/90

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.