Czy muszę opiekować się ojcem, który mnie porzucił?

Brak obowiązku osobistej opieki nad rodzicem

Nikt nie zmusi Pani do opieki nad tatą – nie można bowiem zmusić rodziny do osobistej i bezpośredniej opieki, jednak w przypadku braku opieki nad nim i umieszczenia ojca w domu pomocy społecznej (DPS) – albowiem to stanowi ostateczność w przypadku braku możliwości zapewnienia opieki nad chorym przez rodzinę – gmina zapewne będzie chciała pociągnąć Państwa do partycypacji w kosztach opłat z tym związanych. Jednak może się Pani od tego skutecznie uwolnić, albowiem tata był pozbawiony władzy rodzicielskiej nad Panią i wychowywała się Pani w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

Zakres opłat reguluje art. 61 ustawy o pomocy społecznej:

1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Kiedy można zostać zwolnionym z opłat?

Oprócz kryterium dochodowego – co ważne dla Pani – ustawa przewiduje możliwość zwolnienia danej osoby z opłaty nawet po przekroczeniu owego limitu kwotowego, jeżeli istnieją ku temu uzasadnione podstawy. Osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności, jeżeli:

1. wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2. występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3. małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
5. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
6. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;
7. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Zwolnienie z ponoszenia opłat ma charakter fakultatywny, a w przypadku braku uzasadnionego zwolnienie, gminie przysługuje roszczenie zwrotne. Istnieją jednak dwie okoliczności, na skutek można uchylić się od wnoszenia takiej opłaty. Jak wynika z powyższego, wyliczenie, z uwagi na zwrot „w szczególności” jest katalogiem otwartym, dlatego można powoływać się także na inne okoliczności. Proszę jednak we wniosku uwzględnić niniejszy przepis, gdyż on daje uprawnienie do zwolnienie Pani z ponoszenia ewentualnych opłat.

Potwierdza to wyrok NSA z dnia 23.10.2018: Użyty w art. 64 ustawy o pomocy społecznej zwrot „w szczególności” oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową.

W związku z tym również inne usprawiedliwione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty. Zgodnie z opinią doktryny w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, przykładowo wymienionych w komentowanym przepisie, organ dokonuje ich oceny, mając na względzie interes społeczny i interes strony, zgodnie z wymaganiami art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Decyzja o zwolnieniu od opłat ma bowiem charakter uznaniowy. Organ nie jest zatem ustawowo zobowiązany do przyznania zwolnienia, co jednak nie oznacza dowolności w posługiwaniu się kryteriami decydującymi o rozstrzyganiu danej kategorii spraw.

Twoja sytuacja a obowiązek ponoszenia kosztów

W przedstawionym przez Panią przypadku, a więc pozbawienia taty władzy rodzicielskiej, również powinna Pani zostać zwolniona z opłaty za DPS. Obecnie natomiast nie ma Pani obowiązku sprawowania opieki nad tatą.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.