Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wezwanie do zwrotu darowizny z powodu rażącej niewdzięczności

Anna Sufin • Opublikowane: 2017-12-25

W 2009 r. rodzice darowali mi aktem notarialnym cztery działki budowlane. Na jednej z nich wybudowaliśmy wraz z małżonką dom, w którym mieszkamy, dwie działki sprzedaliśmy, a jedna nam została. W tym roku ojciec odbiera nam aktem notarialnym tę działkę, jako powód podając naszą rażącą niewdzięczność, z czym się nie zgadzamy. Wzywa jednocześnie nas jako obdarowanych do zwrotu udziału we własności pozostałych. Co w tej sytuacji powinniśmy zrobić? Mamy w przyszłym tygodniu zgłosić się do notariusza i oddać akt darowizny. Matka nie żyje. Czy ojciec ma prawo żądać zwrotu swojej części z niesprzedanej działki? Jeżeli tak, czy może także żądać swojej części za działki sprzedane i za działkę, na której wybudowaliśmy dom?

Anna Sufin

»Wybrane opinie klientów

Skorzystałam z Państwa opinii, gdyż znajdowałam różne komentarze i zdania prawników na temat przeze mnie poruszany. Uzyskana od Państwa opinia pokrywała się ze zdaniem jaki miałam nt temat. Dziękuję zatem za szybką reakcję a tym samym nadspodziewanie szybką odpowiedź.
Barbara, ekonomista
Merytoryczne szybkie porady bez wychodzenia z domu, akceptowalna cena.
Andrzej, 68 lat, technik lotniczy
Ten serwis to dogodna alternatywa dla wizyty w kancelarii prawnej. Dziękuję za pomoc.
Krzysztof
Otrzymałam bardzo dużo informacji, zwłaszcza na pytania dodatkowe wykraczające główny temat.
Elżbieta, 60 lat, anglistka
1000-kroc usatysfakcjonowania z odpowiedzi p mecenasa
Jadwiga

Uzasadniając to rażącą niewdzięcznością z Państwa strony, ojciec złożył oświadczenie o odwołaniu darowizny. Zgodnie z art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) – darowiznę można odwołać, jeśli po stronie obdarowanego nastąpiła rażąca niewdzięczność. Trzeba to zrobić w terminie jednego roku od dowiedzenia się o tej niewdzięczności (jeśli rażąca niewdzięczność cały czas trwa, ten termin nie upływa). Rażąca niewdzięczność jest kwestią ocenną. Kryteria tej oceny możemy odnaleźć w orzecznictwie sądów. Jednak ostatecznie zawsze to konkretny sąd będzie rozważał, czy do rażącej niewdzięczności doszło. Wspomnę, że sądy bardzo rzadko orzekają o zwrocie przedmiotu darowizny, bowiem rzadko dochodzi do rzeczywiście rażącej niewdzięczności. Państwo mogą zatem podważać, że do takiej rażącej niewdzięczności doszło i nie stawić się u notariusza. Wtedy ojciec może wnieść sprawę do sądu i to sąd będzie oceniał, czy mamy do czynienia z rażącą niewdzięcznością. Rażącą niewdzięcznością wykazuje się ktoś, kto kieruje przeciwko darczyńcy świadomie i z nieprzyjaznym zamiarze zachowanie wyrządzające krzywdę. Takim jest np. poniżanie godności osobistej, odmówienie pomocy w chorobie, rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicia i ciężkie znieważenia (II CSK 68/2010).

Jeśli do rażącej niewdzięczności nie doszło, sąd oddali powództwo ojca i oświadczenie o odwołaniu darowizny będzie nieskuteczne.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Państwo, jak rozumiem, aktualnie nie podważają, iż doszło do rażącej niewdzięczności i chcą udać się do notariusza i zawrzeć umowę o zwrotnym przeniesieniu własności.

Zgodnie z art. 898 § 2:

„§  2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.”

Na mocy art. 406 K.c.:

„Art. 406. Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.”

W Państwa przypadku odwołanie darowizny co do sprzedanych już działek skutkować będzie tym, że ojciec nie będzie mógł żądać od Państwa zwrotu tychże działek, ale będzie mógł żądać zapłaty kwoty, którą Państwo uzyskali z tytułu sprzedaży (jeśli ojciec darował udział, kwoty odpowiadającej temu udziałowi).

Na mocy art. 408 K.c.:

Art. 408. § 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły pokrycia w użytku, który z nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.

§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o tyle, o ile zwiększają wartość korzyści w chwili jej wydania.

§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w naturze nakazać zwrot jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.”

Ojciec może zatem żądać udziału w działce, na której wybudowali Państwo dom. Państwo jednak mogą w takim przypadku żądać rozliczenia nakładów, jakie ponieśli na wybudowanie domu (a konkretniej – zwrotu połowy wartości samego domu, bez działki). Sąd przy tym może wzajemne kompensaty rozliczyć w pieniądzu.

Dodatkowo przywołam w odpowiedzi jeszcze wyrok SN, wedle którego gdyby wartość działki była znacznie niższa niż wartość domu, ojciec nie mógłby żądać zwrotu działki, a tylko rozliczenia pieniężnego. Jednakże takie dokonanie rozliczenia może nastąpić tylko, jeśli Państwo zgłoszą takie żądanie albo przed notariuszem, albo – jeśli nie dojdzie do zgody w takim rozliczeniu – przed sądem:

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1987 r., III CRN 152/87 (OSNC 1988/12/178):

„TEZA

1. Jeżeli wartość nakładów dokonanych na darowanej nieruchomości przekracza znacznie wartość przedmiotu darowizny w postaci nieruchomości, a darowizna została skutecznie odwołana, brak jest z reguły podstaw do orzeczenia przez sąd o przeniesieniu własności darowanej uprzednio nieruchomości z powrotem na darczyńcę. W takim wypadku darczyńca może dochodzić roszczeń z tytułu równowartości przedmiotu darowizny, a uprzednio obdarowany zatrzymuje własność nieruchomości w naturze wraz z dokonanymi przez siebie nakładami.

2. O przewidzianym w art. 408 § 3 K.c. nakazaniu przez sąd zamiast wydania korzyści w naturze – zwrotu jej wartości w pieniądzu z odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić, niedopuszczalne jest orzekanie z urzędu, bez zgłoszonego przez stronę lub strony odpowiedniego żądania procesowego. Dotyczy to także wypadku, gdy wartość nakładów znacznie przewyższa wartość nieruchomości.”

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »